Για δεκαετίες στην Ελλάδα η επιτυχία μετά το Λύκειο ταυτιζόταν σχεδόν αποκλειστικά με μία λέξη: πανεπιστήμιο.
Η αγορά εργασίας όμως αλλάζει και μαζί της αρχίζει να αλλάζει και η αντίληψη γύρω από την επαγγελματική κατάρτιση.
Η ΔΥΠΑ λειτουργεί 30 Σχολές Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΣΑΕΚ), προσφέροντας ειδικότητες που έχουν σχεδιαστεί με περισσότερο άμεση σύνδεση με συγκεκριμένα επαγγέλματα.
Γιατί ξαναμπαίνουν στο προσκήνιο
Η ελληνική αγορά εμφανίζει ένα παράδοξο.
Υπάρχουν πτυχιούχοι που δυσκολεύονται να βρουν εργασία αντίστοιχη των σπουδών τους και ταυτόχρονα επιχειρήσεις που δηλώνουν ότι δεν βρίσκουν τεχνικό προσωπικό.
Η επαγγελματική κατάρτιση επιχειρεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό.
Τι είναι οι ΣΑΕΚ
Οι ΣΑΕΚ είναι δομές μεταδευτεροβάθμιας επαγγελματικής κατάρτισης.
Δεν είναι πανεπιστήμια και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως τέτοια.
Ο στόχος τους είναι διαφορετικός: να παρέχουν περισσότερο εφαρμοσμένη εκπαίδευση για συγκεκριμένη επαγγελματική ειδικότητα.
Ποιος μπορεί να ενδιαφερθεί
Ένας απόφοιτος Λυκείου που:
δεν εισήχθη στην πανεπιστημιακή σχολή που ήθελε,
δεν θέλει να ακολουθήσει ακαδημαϊκές σπουδές,
ή επιθυμεί πιο γρήγορη σύνδεση με την αγορά εργασίας,
μπορεί να εξετάσει τις διαθέσιμες ειδικότητες.
Γιατί δεν πρέπει να θεωρούνται «δεύτερης κατηγορίας»
Η αγορά δεν πληρώνει ένα πτυχίο απλώς επειδή είναι πτυχίο.
Πληρώνει δεξιότητες που χρειάζεται.
Ένας εξειδικευμένος τεχνικός σε τομέα με έλλειψη προσωπικού μπορεί να έχει καλύτερη επαγγελματική προοπτική από έναν απόφοιτο πανεπιστημίου σε κλάδο με υπερπροσφορά εργαζομένων.
Το σημαντικό είναι η ειδικότητα
Δεν αρκεί να πει κάποιος «θα πάω σε ΣΑΕΚ».
Χρειάζεται να εξετάσει:
τι ζητά η αγορά,
ποια είναι η ζήτηση στην περιοχή όπου θέλει να ζήσει,
αν υπάρχει πρακτική άσκηση,
ποια επαγγελματικά δικαιώματα συνδέονται με την ειδικότητα,
και ποιες είναι οι πραγματικές αμοιβές.
Η γεωγραφία παίζει ρόλο
Μία ειδικότητα μπορεί να έχει εξαιρετική ζήτηση σε τουριστική περιοχή και πολύ μικρότερη σε άλλη πόλη.
Στα νησιά, για παράδειγμα, τεχνικά επαγγέλματα, τουρισμός, επισιτισμός και υπηρεσίες συντήρησης μπορούν να έχουν διαφορετικές προοπτικές από εκείνες μιας μεγάλης αστικής περιοχής.
Η πρακτική εμπειρία
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της επαγγελματικής κατάρτισης είναι η δυνατότητα σύνδεσης της θεωρίας με πραγματικό εργασιακό περιβάλλον.
Για έναν εργοδότη, ο νέος που έχει ήδη εργαστεί πρακτικά πάνω σε ένα αντικείμενο μπορεί να είναι πιο εύκολα αξιοποιήσιμος από κάποιον που διαθέτει μόνο θεωρητική γνώση.
Το πανεπιστήμιο παραμένει απαραίτητο σε πολλά επαγγέλματα
Δεν πρέπει να φτάσουμε στο αντίθετο άκρο.
Για γιατρούς, μηχανικούς, εκπαιδευτικούς, νομικούς και δεκάδες άλλες ειδικότητες, η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι προϋπόθεση.
Το θέμα δεν είναι «ΣΑΕΚ αντί πανεπιστημίου για όλους».
Είναι να υπάρχει πραγματική επιλογή ανάλογα με το επαγγελματικό σχέδιο του νέου.
Τι πρέπει να ρωτήσει ένας υποψήφιος
Ποιο είναι το πρόγραμμα μαθημάτων;
Πού γίνεται η πρακτική;
Υπάρχουν επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν αποφοίτους;
Ποια πιστοποίηση αποκτάται;
Πόσο διαρκεί η κατάρτιση;
Αυτές οι ερωτήσεις έχουν μεγαλύτερη αξία από το αν μία ειδικότητα ακούγεται «μοντέρνα».
Η παγίδα της μόδας
Κάθε λίγα χρόνια εμφανίζονται ειδικότητες που παρουσιάζονται ως «επάγγελμα του μέλλοντος».
Δεν σημαίνει ότι όλες οδηγούν σε υψηλές αμοιβές.
Ο υποψήφιος πρέπει να κοιτά πραγματικά δεδομένα αγοράς και όχι μόνο τον τίτλο.
Το μεγαλύτερο κέρδος
Η επαγγελματική εκπαίδευση μπορεί να μειώσει το χάσμα ανάμεσα σε αυτά που διδάσκεται ένας νέος και σε αυτά που ζητά ο εργοδότης.
Και σε μία Ελλάδα όπου οι επιχειρήσεις δηλώνουν ελλείψεις σε ειδικότητες την ίδια στιγμή που νέοι ψάχνουν δουλειά, αυτή η σύνδεση είναι ίσως πιο σημαντική από ποτέ.
Οι 30 ΣΑΕΚ της ΔΥΠΑ δεν είναι λύση για όλους.
Για αρκετούς νέους όμως μπορεί να είναι μία διαδρομή που αξίζει πολύ περισσότερο από το να κυνηγήσουν ένα πτυχίο χωρίς να γνωρίζουν τι θα το κάνουν μετά.
