Μια σημαντική αλλαγή που μπορεί να αφορά περισσότερους από 850.000 δανειολήπτες βρίσκεται στο τραπέζι των συζητήσεων κυβέρνησης, Τράπεζας της Ελλάδος και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Οι servicers ζητούν τρόπο πρόσβασης σε επικαιροποιημένα στοιχεία επικοινωνίας των οφειλετών μέσω της ΑΑΔΕ, ενώ παράλληλα εξετάζεται νέο αυστηρότερο πλαίσιο για τις ρυθμίσεις ιδιωτικού χρέους.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα στη διαχείριση των «κόκκινων» δανείων επιχειρείται να αντιμετωπιστεί με τη νέα νομοθετική παρέμβαση για τους servicers που βρίσκεται υπό επεξεργασία.
Και αυτή τη φορά το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα επιτόκια, τις δόσεις ή τα «κουρέματα».
Αφορά κάτι πολύ πιο βασικό: πώς θα μπορούν οι εταιρείες διαχείρισης να εντοπίζουν εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες για τους οποίους δεν διαθέτουν σωστά ή επικαιροποιημένα στοιχεία επικοινωνίας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το πρόβλημα αφορά περισσότερους από 850.000 οφειλέτες, περίπου δηλαδή το ένα τρίτο των συνολικά 2,5 εκατομμυρίων οφειλετών των οποίων τα δάνεια βρίσκονται υπό τη διαχείριση servicers.
Τι ζητούν οι servicers από την κυβέρνηση
Το αίτημα που επαναφέρουν οι εταιρείες διαχείρισης είναι συγκεκριμένο.
Ζητούν να δημιουργηθεί δυνατότητα πρόσβασης σε επικαιροποιημένα στοιχεία των οφειλετών που έχουν δηλωθεί στην ΑΑΔΕ, ώστε να μπορούν να επικοινωνούν μαζί τους.
Το πρόβλημα, σύμφωνα με τις εταιρείες, είναι ότι σε μεγάλο αριθμό δανειακών φακέλων τα στοιχεία επικοινωνίας είναι παλιά, ελλιπή ή λανθασμένα.
Αυτό, όπως υποστηρίζουν, δυσχεραίνει όχι μόνο την προσπάθεια επίτευξης μιας ρύθμισης, αλλά και την έγκαιρη ενημέρωση του οφειλέτη για την εξέλιξη της υπόθεσής του.
Το θέμα έχει επισημανθεί και από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, το οποίο έχει αναφερθεί στην αδυναμία πρόσβασης των εταιρειών διαχείρισης σε επικαιροποιημένα στοιχεία επικοινωνίας σημαντικού αριθμού δανειοληπτών.
Μόλις 122.000 έχουν μπει στις πλατφόρμες
Ένα ακόμη στοιχείο δείχνει το μέγεθος του προβλήματος.
Από τα περίπου 2,5 εκατομμύρια οφειλέτες, μόλις περίπου 122.000 έχουν εγγραφεί στις ειδικές πλατφόρμες των servicers ώστε να ενημερώνονται για την οφειλή τους και να μπορούν να συζητήσουν πιθανή ρύθμιση.
Αυτό σημαίνει ότι ένα τεράστιο μέρος των δανειοληπτών παραμένει εκτός της ηλεκτρονικής διαδικασίας επικοινωνίας.
Το δύσκολο ζήτημα των προσωπικών δεδομένων
Εδώ, όμως, βρίσκεται και το πιο ευαίσθητο κομμάτι της υπόθεσης.
Η κυβέρνηση φέρεται να αναγνωρίζει ότι υπάρχει πραγματικό πρόβλημα επικοινωνίας, όμως οποιαδήποτε δυνατότητα άντλησης στοιχείων από κρατικές βάσεις δεδομένων προς ιδιωτικές εταιρείες απαιτεί ιδιαίτερα αυστηρό θεσμικό πλαίσιο.
Το ερώτημα επομένως είναι ποια στοιχεία θα μπορούσαν να διατίθενται, με ποια διαδικασία, για ποιον ακριβώς σκοπό και με ποιες εγγυήσεις προστασίας των προσωπικών δεδομένων.
Και αυτό αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα πλέον κρίσιμα σημεία της συζήτησης πριν από οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση.
Νέοι κανόνες για τους servicers
Οι συζητήσεις δεν περιορίζονται, πάντως, στο θέμα των στοιχείων επικοινωνίας.
Στο υπό διαμόρφωση πλαίσιο εξετάζονται σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι servicers διαχειρίζονται τις υποθέσεις των πολιτών.
Μεταξύ των προτάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι είναι:
- ανώτατο όριο στα επιτόκια των ρυθμίσεων,
- ευνοϊκότερη αντιμετώπιση των εγγυητών,
- συγκεκριμένες προθεσμίες μέσα στις οποίες οι servicers θα πρέπει να υποβάλλουν προτάσεις ρύθμισης,
- αυστηρότερες υποχρεώσεις ενημέρωσης,
- κυρώσεις όταν δεν παρέχεται επαρκής ενημέρωση στον οφειλέτη.
Πρόκειται για παρεμβάσεις που επιχειρούν να απαντήσουν σε ένα μεγάλο μέρος των καταγγελιών που έχουν διατυπωθεί από δανειολήπτες.
Οι καταγγελίες των οφειλετών
Πολίτες έχουν καταγγείλει μεταξύ άλλων δυσκολίες επικοινωνίας με τις εταιρείες, καθυστερήσεις, προβλήματα ενημέρωσης για το ακριβές ύψος των οφειλών και προτάσεις ρυθμίσεων που, σύμφωνα με τους ίδιους, δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητές τους.
Για την εξέταση των καταγγελιών έχει συσταθεί ειδική ομάδα εργασίας στο υπουργείο, η οποία εξετάζει τις υποθέσεις και τη στάση των εταιρειών διαχείρισης.
Ρυθμίσεις περίπου 40 δισ. ευρώ
Οι αριθμοί δείχνουν και το τεράστιο οικονομικό μέγεθος της αγοράς.
Οι servicers έχουν προχωρήσει την τελευταία τετραετία σε ρυθμίσεις περίπου 40 δισ. ευρώ, ενώ συνολικά διαχειρίζονται δάνεια περίπου 80 δισ. ευρώ.
Οι διμερείς συμφωνίες υπολογίζονται περίπου στα 7 δισ. ευρώ ετησίως.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται από τον κλάδο, περίπου το 75% των οφειλετών που προχωρούν σε τέτοιες συμφωνίες συνεχίζουν να εξυπηρετούν τη ρύθμισή τους, ενώ περίπου το 25% εμφανίζει εκ νέου αδυναμία πληρωμής.
«Κουρέματα» που μπορούν να ξεπεράσουν το 50%
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και τα στοιχεία για τις διαγραφές χρέους που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο διμερών ρυθμίσεων.
Ο μέσος όρος της διαγραφής αναφέρεται περίπου στο 51%, με σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία δανείου.
Στα καταναλωτικά δάνεια αναφέρεται μέσο «κούρεμα» περίπου 69%, στα μικρά επιχειρηματικά περίπου 56% και στα στεγαστικά περίπου 40%.
Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι κάθε οφειλέτης δικαιούται ή πρόκειται να λάβει αντίστοιχη διαγραφή. Κάθε υπόθεση αξιολογείται με βάση τα ιδιαίτερα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα της.
Τι πρέπει να προσέξουν οι οφειλέτες
Η συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη και επομένως δεν υπάρχει σήμερα θεσμοθετημένη γενική πρόσβαση των servicers στα φορολογικά δεδομένα των πολιτών επειδή απλώς διαχειρίζονται την οφειλή τους.
Αυτό είναι κρίσιμο.
Άλλο η συζήτηση για τη δημιουργία ενός μηχανισμού άντλησης συγκεκριμένων επικαιροποιημένων στοιχείων επικοινωνίας και άλλο η γενικευμένη πρόσβαση στα φορολογικά δεδομένα ενός οφειλέτη.
Οι ακριβείς δικλίδες, το είδος των δεδομένων και η διαδικασία θα κριθούν από το τελικό νομοθετικό πλαίσιο.
Το βέβαιο είναι ότι η επόμενη παρέμβαση για το ιδιωτικό χρέος μπορεί να αλλάξει σημαντικά τόσο τις υποχρεώσεις των servicers όσο και τον τρόπο με τον οποίο θα επικοινωνούν με εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες.
