Το φθινόπωρο προμηνύεται «καυτό» για τα ελληνικά νοικοκυριά, όχι λόγω καιρού, αλλά εξαιτίας των αυξημένων τιμολογίων ρεύματος που ήδη κάνουν την εμφάνισή τους από τον Οκτώβριο. Οι καταναλωτές βλέπουν σταδιακά τους λογαριασμούς να φουσκώνουν, με αποτέλεσμα να επανέρχεται δυναμικά στο τραπέζι η συζήτηση για νέα κρατική παρέμβαση.
Η Ευρώπη εξακολουθεί να ταλανίζεται από την ενεργειακή αστάθεια, με τις χονδρικές τιμές να «ανεβοκατεβαίνουν» απειλητικά, παρασύροντας ταυτόχρονα και τις λιανικές χρεώσεις. Στην Ελλάδα, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναζητά λύσεις για να συγκρατήσει την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά, χωρίς όμως να διαλύσει τον κρατικό προϋπολογισμό.
Το «δίχτυ ασφαλείας» που μελετά το ΥΠΕΝ
Η κυβέρνηση μελετά την πιθανότητα να επαναφέρει επιδοτήσεις, τουλάχιστον για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, ώστε να περιοριστεί το σοκ από τις νέες αυξήσεις. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης η αυστηρότερη εποπτεία στην κερδοφορία των παρόχων, καθώς εκφράζονται φόβοι για αδικαιολόγητες χρεώσεις. Ωστόσο, το συγκεκριμένο σενάριο κρύβει μεγάλες παγίδες: κάθε γενικευμένη ενίσχυση κοστίζει δισεκατομμύρια στο δημόσιο ταμείο, κάτι που το ΥΠΟΙΚ θέλει να αποφύγει.
Έτσι, προκρίνονται πιο στοχευμένες παρεμβάσεις: κοινωνικά τιμολόγια με αυστηρότερα κριτήρια, «κόφτες» για τις υψηλές καταναλώσεις και έξτρα μέτρα για τη βιομηχανία, όπου οι υπέρογκες τιμές ρεύματος ροκανίζουν την ανταγωνιστικότητα.
Γιατί φουσκώνουν ξανά οι λογαριασμοί
Τα στοιχεία δείχνουν ότι το καλοκαίρι καταγράφηκε αισθητή άνοδος στις τιμές χονδρικής. Αυτό σημαίνει πως οι εταιρείες ενέργειας – είτε η ΔΕΗ είτε οι ιδιωτικοί πάροχοι – μετακυλίουν πλέον την αύξηση στους καταναλωτές. Έτσι, τα τιμολόγια που βγαίνουν τον Οκτώβριο έρχονται πιο «αλμυρά».
Μάλιστα, τα νέα προγράμματα έχουν χαρακτηριστικά που μπερδεύουν τους πολίτες:
Το «πράσινο» τιμολόγιο, που παρακολουθεί στενότερα τη χονδρική, εμφανίζεται με υψηλότερη ονομαστική τιμή αλλά και συχνές αναπροσαρμογές. Συμφέρει μόνο σε περιόδους πτωτικών τάσεων.
Το «κόκκινο» τιμολόγιο είναι πιο «κλειδωμένο», με μεγαλύτερη σταθερότητα, αλλά εγκυμονεί κινδύνους αν οι τιμές χονδρικής αποκλιμακωθούν.
Παράλληλα, υπάρχουν ειδικά πακέτα όπως νυχτερινό, κοινωνικά τιμολόγια ή εκπτώσεις συνέπειας, που μπορούν να μειώσουν τον τελικό λογαριασμό – με πολλές, όμως, «παγίδες» στα ψιλά γράμματα.
Οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης
Το Μέγαρο Μαξίμου δηλώνει ότι δεν θα αφήσει το ενεργειακό κόστος να εκτιναχθεί ανεξέλεγκτα, τουλάχιστον για όσους ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες. Όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, οι παρεμβάσεις θα είναι «χειρουργικές» και όχι οριζόντιες, ώστε να μην ανοίξει δημοσιονομική «τρύπα».
Παράλληλα, γίνονται συζητήσεις για πρόσθετες διευκολύνσεις στη βιομηχανία, καθώς οι υπέρογκες τιμές ενέργειας απειλούν την παραγωγή και τις εξαγωγές. Η εξίσωση, ωστόσο, είναι δύσκολη: οι επιχειρήσεις χρειάζονται φθηνή ενέργεια για να σταθούν απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό, αλλά το κράτος δεν αντέχει να χρηματοδοτεί μακροπρόθεσμα τέτοιου είδους σχήματα.
Τι σημαίνει για τον καταναλωτή
Το φθινόπωρο θα είναι καθοριστικό για το πώς θα κινηθεί η ενεργειακή αγορά. Τα νοικοκυριά καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικά:
Να συγκρίνουν τα τιμολόγια διαφορετικών παρόχων.
Να διαβάζουν προσεκτικά τις ρήτρες και τα ψιλά γράμματα.
Να αξιοποιούν τα προγράμματα που ταιριάζουν στο προφίλ κατανάλωσης τους (π.χ. νυχτερινό ρεύμα).
Η ενεργειακή κρίση μπορεί να μην είναι τόσο έντονη όσο το 2022, ωστόσο οι αβεβαιότητες παραμένουν. Η διεθνής αγορά φυσικού αερίου, η γεωπολιτική αστάθεια και οι καιρικές συνθήκες θα κρίνουν αν οι τιμές θα σταθεροποιηθούν ή αν θα δούμε νέο «κύμα» αυξήσεων.
Το μεγάλο στοίχημα
Το ΥΠΕΝ έχει μπροστά του μια δύσκολη αποστολή: να προστατεύσει τους πολίτες από ένα νέο «ηλεκτροσόκ» χωρίς να τινάξει στον αέρα τον προϋπολογισμό. Αν θα τα καταφέρει, θα φανεί μέσα στους επόμενους μήνες. Ένα είναι βέβαιο: οι λογαριασμοί ρεύματος θα είναι το νούμερο ένα «πονοκέφαλος» του φθινοπώρου για εκατομμύρια καταναλωτές.
Με λίγα λόγια: οι αυξήσεις έρχονται, η κυβέρνηση τρέχει να βρει «μαξιλάρι» και τα νοικοκυριά καλούνται να σταθούν σε ένα ακόμα δύσκολο τεστ αντοχής.
