Προβληματισμό προκαλεί η εικόνα που καταγράφεται στα ράφια των σούπερ μάρκετ, την ώρα που βρίσκεται σε πλήρη εφαρμογή η «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών». Παρά τις ανακοινώσεις για μεσοσταθμικές μειώσεις άνω του 9% σε περισσότερους από 1.740 κωδικούς, συγκεκριμένα παραδείγματα δείχνουν ότι ορισμένα προϊόντα ακολούθησαν ακριβώς την αντίθετη πορεία: κοτόπουλο ακριβότερο κατά 26,7%, άλλο τυποποιημένο προϊόν κατά 53,9% και αυγά κατά 3,2%.
Το μεγάλο ερώτημα για τα νοικοκυριά είναι πλέον απλό: πόσο πραγματικές είναι οι μειώσεις που βλέπουν στα ταμπελάκια και πόσο χαμηλότερο είναι τελικά το ποσό που πληρώνουν στο ταμείο;
Η «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών» βρίσκεται σε εφαρμογή από τις 31 Αυγούστου, έπειτα από συμφωνία κυβέρνησης, αλυσίδων σούπερ μάρκετ και βιομηχανίας.
Συμμετέχουν, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, 12 αλυσίδες σούπερ μάρκετ, περίπου 100 προμηθευτικές επιχειρήσεις και τρεις αλυσίδες παιχνιδιών και σχολικών ειδών.
Η επίσημη εικόνα κάνει λόγο για περισσότερα από 1.740 προϊόντα και μεσοσταθμικές μειώσεις άνω του 9%.
Ωστόσο, η καθημερινότητα στο ράφι εμφανίζεται πιο σύνθετη.
Από 6,56 στα 8,31 ευρώ μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα
Το εντυπωσιακότερο παράδειγμα αφορά επώνυμο κοτόπουλο μεγάλης αλυσίδας.
Στις 27 Αυγούστου η τιμή του ήταν 6,56 ευρώ.
Στις 31 Αυγούστου, ημερομηνία έναρξης της πρωτοβουλίας, παρέμενε στα 6,56 ευρώ.
Στις 24 Σεπτεμβρίου, όμως, είχε φτάσει στα 8,31 ευρώ.
Η διαφορά είναι 1,75 ευρώ, που αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 26,7% μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα.
Και αυτό είναι ακριβώς το είδος της μεταβολής που προκαλεί ερωτήματα στους καταναλωτές: πώς συμβιβάζεται μια εθνική πρωτοβουλία για μειώσεις τιμών με τόσο μεγάλη ανατίμηση σε προϊόν καθημερινής κατανάλωσης;
Ακόμη μεγαλύτερη αύξηση: 53,9%
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση δεύτερου τυποποιημένου προϊόντος, όπως προκύπτει από το ιστορικό τιμών της πλατφόρμας «Πόσο Κάνει».
Πριν από την έναρξη του μέτρου πωλούνταν προς 1,88 ευρώ.
Στις 27 Αυγούστου είχε ήδη αυξηθεί στα 2,04 ευρώ, τιμή στην οποία παρέμεινε και στις 31 Αυγούστου.
Στις 24 Σεπτεμβρίου η τιμή είχε φτάσει τα 3,14 ευρώ.
Σε σχέση με την τιμή της 31ης Αυγούστου πρόκειται για αύξηση 1,10 ευρώ ή 53,9%.
Τι συνέβη στα αυγά
Μικρότερη, αλλά επίσης ανοδική, ήταν η μεταβολή σε συγκεκριμένη συσκευασία αυγών.
Στις 27 Αυγούστου η τιμή ήταν 2,92 ευρώ, στις 31 Αυγούστου μειώθηκε στα 2,85 ευρώ, αλλά στις 24 Σεπτεμβρίου είχε ανέβει στα 2,94 ευρώ.
Σε σχέση με την έναρξη της πρωτοβουλίας η αύξηση αντιστοιχεί σε περίπου 3,2%.
Τα συγκεκριμένα παραδείγματα φυσικά δεν αρκούν για να εξαχθεί συμπέρασμα για το σύνολο των 1.740 προϊόντων.
Αποδεικνύουν, όμως, ότι η εξέλιξη των τιμών δεν είναι ενιαία και ότι η πραγματική αποτίμηση του μέτρου απαιτεί σύγκριση του ιστορικού κάθε τιμής και όχι μόνο της έκπτωσης που εμφανίζεται σήμερα στο ράφι.
Ραυτόπουλος: «Η συμφωνία δεν τηρήθηκε»
Ιδιαίτερα επικριτικός εμφανίζεται ο πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας Απόστολος Ραυτόπουλος.
Σύμφωνα με όσα υποστηρίζει, είχε προηγηθεί συμφωνία ώστε οι τιμές στα τρόφιμα και στα είδη πρώτης ανάγκης να παραμείνουν σταθερές για δύο μήνες, τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Από τις 31 Αυγούστου και μετά, οι τιμές θα έπρεπε, σύμφωνα με την περιγραφή του, να παραμείνουν στα επίπεδα της 27ης Αυγούστου και πάνω σε αυτή τη βάση να εφαρμοστούν οι μειώσεις.
Ο κ. Ραυτόπουλος υποστηρίζει ότι αυτό δεν εφαρμόστηκε στην πράξη σε όλες τις περιπτώσεις.
Παράλληλα, επισημαίνει μια κρίσιμη αριθμητική παράμετρο.
Ένα μεγάλο σούπερ μάρκετ μπορεί να διαθέτει περίπου 50.000 κωδικούς τροφίμων και ειδών πρώτης ανάγκης, ενώ σε πολύ μεγάλα καταστήματα ο αριθμός μπορεί να ξεπερνά τους 70.000.
Επομένως, οι περίπου 1.740 κωδικοί της πρωτοβουλίας αντιπροσωπεύουν ένα περιορισμένο τμήμα της συνολικής γκάμας.
Το μεγάλο ζήτημα: Από ποια τιμή ξεκινά η «μείωση»;
Εδώ βρίσκεται ίσως και το σημαντικότερο σημείο για τον καταναλωτή.
Μια μείωση 10%, για παράδειγμα, δεν λέει από μόνη της πολλά εάν δεν γνωρίζουμε ποια ήταν η τιμή του ίδιου προϊόντος πριν από έναν ή δύο μήνες.
Εάν ένα προϊόν αυξηθεί πρώτα και στη συνέχεια μειωθεί, η νέα «μειωμένη» τιμή μπορεί να εξακολουθεί να είναι υψηλότερη από εκείνη που πλήρωνε προηγουμένως ο καταναλωτής.
Ακριβώς αυτή την παράμετρο επισημαίνει και η Παναγιώτα Καλαποθαράκου από την ΕΚΠΟΙΖΩ, αναφέροντας ότι η πραγματική εικόνα μπορεί να διαπιστωθεί μόνο μέσα από το ιστορικό των τιμών.
Υπάρχουν, σύμφωνα με όσα αναφέρει, καταγγελίες καταναλωτών για προϊόντα που εμφανίζονται σήμερα ως μειωμένα, παρότι πριν από δύο μήνες πωλούνταν στην ίδια τιμή.
Τα ταμπελάκια μπορεί να μπερδέψουν τον καταναλωτή
Ένα επιπλέον ζήτημα είναι οι διαφορετικές σημάνσεις που συναντά κανείς στα ράφια.
Πορτοκαλί ή πορτοκαλοκόκκινα ταμπελάκια δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι το προϊόν συμμετέχει στην «Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών».
Μπορεί να πρόκειται για άλλη προσφορά ή προωθητική ενέργεια.
Για τον καταναλωτή που προσπαθεί να υπολογίσει εάν πραγματικά εξοικονομεί χρήματα, η κατάσταση γίνεται έτσι ακόμη πιο περίπλοκη.
Η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά
Το ευρύτερο πρόβλημα παραμένει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που παρατίθενται, τον Αύγουστο του 2026 ο γενικός πληθωρισμός διαμορφώθηκε στο 3,8%, ενώ η κατηγορία «Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά» παρουσίασε αύξηση 0,9% σε ετήσια βάση.
Αυτό σημαίνει ότι, ανεξάρτητα από επιμέρους προσφορές και μειώσεις, η πίεση στο οικογενειακό πορτοφόλι δεν έχει εξαφανιστεί.
Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό τεστ για οποιαδήποτε κυβερνητική ή επιχειρηματική πρωτοβουλία κατά της ακρίβειας.
Ο καταναλωτής δεν κρίνει ένα μέτρο από τον αριθμό των κωδικών που περιλαμβάνει ούτε από το ποσοστό της ανακοινωμένης μεσοσταθμικής μείωσης.
Το κρίνει στο ταμείο.
Αν το ίδιο καλάθι βασικών προϊόντων κοστίζει λιγότερο από ό,τι κόστιζε πριν από έναν ή δύο μήνες, τότε υπάρχει πραγματική ελάφρυνση.
Αν όμως οι μειώσεις σε κάποιους κωδικούς συνοδεύονται από σημαντικές αυξήσεις σε άλλους, τότε η εικόνα για το νοικοκυριό είναι πολύ διαφορετική από εκείνη που μπορεί να δημιουργεί μια γενική ανακοίνωση περί «μειώσεων τιμών».
Και τα συγκεκριμένα παραδείγματα —ιδιαίτερα οι αυξήσεις 26,7% και 53,9%— είναι αρκετά για να καταστήσουν αναγκαίο έναν πολύ πιο αναλυτικό έλεγχο του τι πραγματικά συμβαίνει στα ράφια.
