Μια σημαντική «ανάσα» για χιλιάδες οικογένειες, κληρονόμους και κοινωνικά ευάλωτες ομάδες φέρνει ο Νόμος 5217/2025, αλλάζοντας τα δεδομένα στη φορολόγηση της κληρονομικής πρώτης κατοικίας. Οι αλλαγές αυτές δίνουν νέα ώθηση στην προστασία της κύριας στέγης και εισάγουν μια πιο δίκαιη μεταχείριση για όσους βρίσκονται σε δύσκολη οικονομική θέση.
Ποιοι δικαιούνται πλήρη απαλλαγή από φόρο κληρονομιάς
Με βάση τον νέο νομοθετικό πλαίσιο, σύζυγοι και τέκνα του θανόντος αποκτούν δικαίωμα απαλλαγής από τον φόρο κληρονομιάς όταν κληρονομούν κατοικία που πρόκειται να καλύψει τις στεγαστικές τους ανάγκες. Η απαλλαγή ισχύει μόνο όταν δεν διαθέτουν ήδη κατοικία που να θεωρείται κατάλληλη για διαμονή.
Σημαντικό είναι ότι το ακίνητο θα πρέπει να βρίσκεται εντός περιοχών που αριθμούν πάνω από 3.000 κατοίκους – γεγονός που περιορίζει την απαλλαγή στις πιο πυκνοκατοικημένες περιοχές της χώρας.
Τα νέα όρια απαλλαγής – Δες αν καλύπτεσαι
Το ποσό της απαλλαγής διαφέρει ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση του κληρονόμου και τον αριθμό των παιδιών που έχει:
-
Άγαμοι και ανήλικοι κληρονόμοι: απαλλαγή για κατοικία έως 200.000 ευρώ.
-
Έγγαμοι, διαζευγμένοι ή χήροι με παιδιά: έως 250.000 ευρώ.
-
Επιπλέον ποσά για τέκνα: προστίθενται 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά και 30.000 ευρώ για το τρίτο και κάθε επιπλέον.
Δεν είναι μόνο το σπίτι – Τι άλλο καλύπτει η απαλλαγή
Η ευνοϊκή ρύθμιση δεν περιορίζεται μόνο στην κύρια κατοικία. Αν στο ίδιο ακίνητο περιλαμβάνονται χώρος στάθμευσης και αποθήκη (μέχρι 20 τ.μ. το καθένα), αυτά περιλαμβάνονται στην απαλλαγή, υπό την προϋπόθεση ότι μεταβιβάζονται μαζί με την κατοικία.
Για όσους κληρονομούν οικόπεδο αντί κατοικίας, τα όρια είναι διαφορετικά:
-
50.000 ευρώ για άγαμους ή ανήλικους.
-
100.000 ευρώ για έγγαμους ή διαζευγμένους με παιδιά.
-
Συν 10.000 ευρώ για τα δύο πρώτα παιδιά και 15.000 ευρώ για κάθε επόμενο.
Ποιοι έχουν επιπλέον προστασία
Ο νόμος δεν ξεχνά τις πιο ευάλωτες κατηγορίες πολιτών:
-
Άτομα με αναπηρία άνω του 67% απολαμβάνουν μεγαλύτερα όρια και ευνοϊκότερους όρους απαλλαγής.
-
Συζευγμένοι με σύμφωνο συμβίωσης τουλάχιστον 2 ετών μπορούν να κάνουν χρήση των ίδιων δικαιωμάτων με τους συζύγους.
-
Ζευγάρια σε διάσταση, εφόσον η αίτηση διαζυγίου έχει κατατεθεί τουλάχιστον 6 μήνες πριν από τον θάνατο του διαθέτη, διατηρούν το δικαίωμα απαλλαγής.
-
Συνένωση ψιλής κυριότητας και επικαρπίας: το νομοθετικό πλαίσιο προβλέπει ειδικές ρυθμίσεις για όσους αποκτούν την πλήρη κυριότητα μέσα από τέτοιες περιπτώσεις.
⚠️ Μπλόκο στις “μαύρες” μεταβιβάσεις
Με στόχο την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ενισχύεται η διαφάνεια μέσω του Κτηματολογίου. Σε περιπτώσεις όπου δεν έχει υποβληθεί δήλωση φόρου κληρονομιάς κατά την εγγραφή του ακινήτου, ο Προϊστάμενος του Κτηματολογίου είναι πλέον υποχρεωμένος να ενημερώσει τη Φορολογική Διοίκηση.
Αυτό σημαίνει ότι όσοι προσπαθούσαν να μεταβιβάσουν περιουσίες χωρίς τις απαραίτητες δηλώσεις, πλέον δεν μπορούν να αποφύγουν τις συνέπειες.
❌ Πότε χάνεται το δικαίωμα απαλλαγής
Η απαλλαγή δεν είναι “ανέκκλητη”. Ορισμένες ενέργειες ή παραλείψεις μπορούν να την ακυρώσουν:
-
Αν ένα παντρεμένο ζευγάρι λάβει την απαλλαγή και δεν ολοκληρώσει το διαζύγιο εντός 5 ετών, τότε το δικαίωμα χάνεται και ο φόρος πρέπει να καταβληθεί αναδρομικά.
-
Το ίδιο ισχύει και αν ο δικαιούχος αποκτήσει δεύτερη κατοικία ή μεταβιβάσει το ακίνητο πρόωρα (π.χ. μέσω πώλησης), γεγονός που θεωρείται κατάχρηση του φορολογικού πλεονεκτήματος.
Τι πρέπει να κάνεις αν πρόκειται να κληρονομήσεις ακίνητο
Εάν είσαι πιθανός κληρονόμος και εμπίπτεις στις νέες διατάξεις, φρόντισε να:
-
Ελέγξεις την κατοικία που πρόκειται να αποκτήσεις – βρίσκεται εντός επιλέξιμης περιοχής;
-
Διασταυρώσεις την οικογενειακή σου κατάσταση και τα όρια που σε αφορούν.
-
Προχωρήσεις σε όλες τις απαραίτητες δηλώσεις εντός των προθεσμιών.
-
Αποφύγεις πρόωρες πωλήσεις ή μεταβιβάσεις που θα μπορούσαν να σου στερήσουν την απαλλαγή.
Ο Νόμος 5217/2025 προσφέρει ένα πολύτιμο εργαλείο οικονομικής στήριξης – αρκεί να γνωρίζεις πώς να τον αξιοποιήσεις σωστά.
