Η απόφαση 1246/2026 αλλάζει τα δεδομένα για μεγάλες υποθέσεις φοροδιαφυγής των ετών 2012-2017 – Ήδη έχουν εντοπιστεί καταλογισμοί τουλάχιστον 27,4 εκατ. ευρώ που μπορεί να επηρεαστούν – Δεν αποκλείονται ακόμη και επιστροφές ποσών που έχουν ήδη πληρωθεί
Μπροστά σε έναν δυνητικά μεγάλο λογαριασμό βρίσκεται η ΑΑΔΕ, μετά από απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που αλλάζει τα δεδομένα για την παραγραφή παλαιών φορολογικών υποθέσεων.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η υπ’ αριθμ. 1246/2026 απόφαση του ΣτΕ, με την οποία κρίθηκαν αντισυνταγματικές διατάξεις που επέτρεπαν την επέκταση της προθεσμίας παραγραφής από τα πέντε στα δέκα ή ακόμη και στα είκοσι χρόνια σε συγκεκριμένες υποθέσεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής.
Οι συνέπειες μπορεί να είναι σημαντικές.
Ήδη έχουν εντοπιστεί δημοσιευμένες αποφάσεις της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών που αφορούν τουλάχιστον 27,4 εκατ. ευρώ σε φόρους, πρόστιμα και άλλες επιβαρύνσεις, όπου φορολογούμενοι είχαν ζητήσει την ακύρωση των καταλογισμών επικαλούμενοι την πενταετή παραγραφή.
Οι προσφυγές τους είχαν απορριφθεί με βάση τις ειδικές διατάξεις περί δεκαετούς –και σε παλαιότερες περιπτώσεις εικοσαετούς– παραγραφής.
Μετά την απόφαση του ΣτΕ, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν.
Τι ακριβώς έκρινε το ΣτΕ
Η επταμελής σύνθεση του Β΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε αντισυνταγματική την 20ετή παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να προχωρά σε καταλογισμό φόρων σε υποθέσεις φοροδιαφυγής, κρίνοντας ότι προσκρούει στην αρχή της αναλογικότητας.
Παράλληλα, κρίθηκε αντίθετη προς το άρθρο 78 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος η μεταβατική διάταξη του ν. 4646/2019, η οποία προέβλεπε δεκαετή αντί πενταετούς παραγραφή για παλαιότερες υποθέσεις ποινικά κολάσιμης φοροδιαφυγής.
Στη συγκεκριμένη υπόθεση που εξετάστηκε, το ανώτατο δικαστήριο κατέληξε τελικά στην εφαρμογή της πενταετούς παραγραφής.
Πρόκειται για μια κρίσιμη εξέλιξη, καθώς ανοίγει νέο πεδίο αμφισβήτησης καταλογισμών που έγιναν πολλά χρόνια μετά τις φορολογικές χρήσεις τις οποίες αφορούσαν.
Υπάρχει, ωστόσο, μια πολύ σημαντική διευκρίνιση.
Η απόφαση δεν σημαίνει ότι κάθε φορολογική οφειλή διαγράφεται αυτομάτως μετά την πάροδο πέντε ετών.
Αφορά την προθεσμία μέσα στην οποία το Δημόσιο είχε δικαίωμα να ελέγξει και να εκδώσει πράξη καταλογισμού φόρου ή προστίμου στις συγκεκριμένες κατηγορίες υποθέσεων.
Τουλάχιστον 27,4 εκατ. ευρώ στο μικροσκόπιο
Οι οικονομικές διαστάσεις της υπόθεσης είναι ήδη σημαντικές.
Σε αποφάσεις της ΔΕΔ έχουν εντοπιστεί, μεταξύ άλλων, καταλογισμοί:
- 6,28 εκατ. ευρώ για τη χρήση του 2012,
- 5,82 εκατ. ευρώ για το 2014,
- 7,255 εκατ. ευρώ για φόρο εισοδήματος των ετών 2015-2017,
- 3,293 εκατ. ευρώ από πράξεις ΦΠΑ,
- 2,134 εκατ. ευρώ από καταλογισμό φόρου εισοδήματος και ΦΠΑ για το 2017.
Το συνολικό ποσό των υποθέσεων που έχουν μέχρι στιγμής εντοπιστεί φτάνει τουλάχιστον τα 27,4 εκατ. ευρώ.
Και αυτό ενδέχεται να αποτελεί μόνο την κορυφή του παγόβουνου.
Το ποσό δεν περιλαμβάνει το σύνολο των αποφάσεων της ΔΕΔ, ούτε φυσικά όλες τις φορολογικές διαφορές που έχουν ήδη μεταφερθεί στα διοικητικά δικαστήρια και παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Κατά συνέπεια, η συνολική οικονομική έκθεση του Δημοσίου δεν είναι ακόμη δυνατόν να προσδιοριστεί.
Δεν σβήνονται αυτομάτως οι καταλογισμοί
Η απόφαση του ΣτΕ δεν οδηγεί σε αυτόματη ακύρωση όλων των παλαιών πράξεων της φορολογικής διοίκησης.
Κάθε υπόθεση πρέπει να εξεταστεί ξεχωριστά.
Και αυτό διότι μπορεί να υπάρχει άλλος νόμιμος λόγος που να έχει παρατείνει την περίοδο παραγραφής, ενώ καθοριστικό ρόλο παίζει και το στάδιο στο οποίο βρίσκεται σήμερα κάθε φορολογική διαφορά.
Επομένως, δεν μπορούν όλοι όσοι έχουν ελεγχθεί για χρήσεις της περιόδου 2012-2017 να θεωρήσουν ότι ο φόρος ή το πρόστιμο που τους επιβλήθηκε ακυρώνεται.
Αυτό που δημιουργεί η απόφαση 1246/2026 είναι ένα ισχυρό νέο νομικό δεδομένο για συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες ο καταλογισμός στηρίχθηκε στην ειδική επιμήκυνση της παραγραφής λόγω φοροδιαφυγής.
Νέος δρόμος και για εκκρεμείς φορολογικές υποθέσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον αποκτούν τώρα οι υποθέσεις που βρίσκονται ήδη σε δικαστική εκκρεμότητα.
Σημαντικό ρόλο μπορεί να παίξει η Επιτροπή Εξώδικης Επίλυσης Φορολογικών Διαφορών, καθώς η νομοθεσία δίνει τη δυνατότητα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να προβληθεί ενώπιόν της η παραγραφή του δικαιώματος του Δημοσίου να καταλογίσει τον επίδικο φόρο ή πρόστιμο.
Μάλιστα, με τον ν. 5313/2026, η προθεσμία υποβολής αιτήσεων έχει παραταθεί έως τις 30 Ιουνίου 2027.
Παράλληλα προβλέπεται δυνατότητα νέας αίτησης για ορισμένες παλαιότερες υποθέσεις, εφόσον έχουν προκύψει νέα στοιχεία ή νέα νομολογία.
Και ακριβώς εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η νέα απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Η ΑΑΔΕ μπορεί ακόμη και να επιστρέψει χρήματα
Το ζήτημα, όμως, δεν σταματά στη διαγραφή φόρων και προστίμων που δεν έχουν ακόμη εισπραχθεί.
Υπάρχει και ένα δεύτερο, ενδεχομένως ιδιαίτερα σημαντικό, δημοσιονομικό σκέλος.
Τι συμβαίνει εάν ένας φορολογούμενος έχει ήδη πληρώσει ένα μέρος ή ακόμη και ολόκληρο τον φόρο που του είχε καταλογιστεί και στη συνέχεια ο συγκεκριμένος καταλογισμός ακυρωθεί λόγω παραγραφής;
Τότε τίθεται ζήτημα εκκαθάρισης του ποσού που καταβλήθηκε χωρίς να οφείλεται πλέον βάσει της ακυρωθείσας πράξης.
Ανάλογα με την περίπτωση, μπορεί να προκύψει επιστροφή χρημάτων ή συμψηφισμός με άλλες φορολογικές οφειλές.
Αυτό σημαίνει ότι ο πιθανός λογαριασμός για το Δημόσιο έχει δύο διαφορετικές πλευρές.
Από τη μία βρίσκονται φόροι, πρόστιμα και προσαυξήσεις που έχουν καταλογιστεί αλλά δεν έχουν ακόμη εισπραχθεί και ενδέχεται να ακυρωθούν.
Από την άλλη βρίσκονται ποσά τα οποία έχουν ήδη μπει στα κρατικά ταμεία και για τα οποία, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να δημιουργηθεί αξίωση επιστροφής ή συμψηφισμού.
Τα 27,4 εκατ. ευρώ μπορεί να είναι μόνο η αρχή
Αυτό είναι και το μεγάλο ερωτηματικό της υπόθεσης.
Τα 27,4 εκατ. ευρώ δεν αποτελούν εκτίμηση του συνολικού κόστους της απόφασης του ΣτΕ. Είναι απλώς το μέχρι στιγμής εντοπισμένο κατώτατο ποσό από συγκεκριμένες δημοσιευμένες υποθέσεις.
Ο πραγματικός αριθμός μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερος, καθώς υπάρχουν υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων και άλλες που θα πρέπει να εξεταστούν με βάση τα ιδιαίτερα πραγματικά και νομικά δεδομένα τους.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται επομένως με ιδιαίτερο ενδιαφέρον η στάση της φορολογικής διοίκησης, της ΔΕΔ και των διοικητικών δικαστηρίων απέναντι στις υποθέσεις που επηρεάζονται από τη νέα νομολογία.
Το βέβαιο είναι ότι η 1246/2026 του ΣτΕ δημιουργεί ένα νέο τοπίο στην παραγραφή παλαιών φορολογικών ελέγχων και μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για επανεξέταση καταλογισμών εκατομμυρίων ευρώ.
Και το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα χρήματα ενδέχεται να μην εισπράξει η ΑΑΔΕ, αλλά και πόσα από όσα έχει ήδη εισπράξει μπορεί τελικά να υποχρεωθεί να επιστρέψει ή να συμψηφίσει.
