Συντάξεις 2026: Μαζική έξοδος με πάνω από 200.000 αιτήσεις – Οι 4 λόγοι που οδηγούν τους ασφαλισμένους στη σύνταξη και οι δύο «παγίδες»

Σε χρονιά με αριθμό-ρεκόρ αιτήσεων συνταξιοδότησης αναμένεται να εξελιχθεί το 2026, καθώς οι αιτήσεις για συντάξεις γήρατος, θανάτου και αναπηρίας έχουν ήδη ξεπεράσει τις 170.000 στο πρώτο εννεάμηνο, ενώ οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τον συνολικό αριθμό πάνω από τις 200.000 μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου.

Τα στοιχεία του ΕΦΚΑ καταγράφουν τη συνεχιζόμενη έξοδο ασφαλισμένων προς τη συνταξιοδότηση, με τέσσερις βασικούς παράγοντες να συνδέονται με την αύξηση των αιτήσεων για σύνταξη γήρατος.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται τα μεταβατικά όρια ηλικίας, η ανησυχία για ενδεχόμενες μελλοντικές αλλαγές στο ασφαλιστικό, ο τρόπος υπολογισμού των συντάξεων και η δυνατότητα των συνταξιούχων να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς περικοπή της σύνταξής τους.

Πάνω από 170.000 αιτήσεις σε εννέα μήνες

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι αιτήσεις συνταξιοδότησης κατανέμονται ως εξής:

• 50% για σύνταξη λόγω γήρατος.
• 21% για σύνταξη λόγω θανάτου συνταξιούχου.
• 3,5% για σύνταξη λόγω θανάτου ασφαλισμένου.
• 26% για σύνταξη λόγω αναπηρίας.

Τα ποσοστά παρουσιάζονται όπως καταγράφονται στα διαθέσιμα στοιχεία, με μικρή απόκλιση στο άθροισμά τους λόγω στρογγυλοποίησης.

Οι αιτήσεις λόγω γήρατος αποτελούν περίπου τις μισές από το σύνολο και συνδέονται με τέσσερις συγκεκριμένους λόγους.

1. Τα μεταβατικά όρια ηλικίας και η δυνατότητα εξόδου πριν από τα 62

Ο πρώτος λόγος αφορά τους παλαιούς ασφαλισμένους που μπορούν να αξιοποιήσουν μεταβατικές διατάξεις για συνταξιοδότηση πριν από το 62ο έτος.

Τα όρια ηλικίας εξαρτώνται από το πότε οι ασφαλισμένοι συμπλήρωσαν συγκεκριμένες ηλικίες, από τα 50 έως τα 60 έτη, καθώς και από τις προϋποθέσεις που ισχύουν για την ασφαλιστική τους κατηγορία.

Για παράδειγμα, ασφαλισμένοι που είχαν συμπληρώσει το 50ό έως το 55ο έτος μέχρι το 2018 μπορούν, εφόσον πληρούν τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, να συνταξιοδοτηθούν το 2026 ακόμη και από την ηλικία των 58,5 ετών με μειωμένη σύνταξη.

Αντίθετα, για όσους συμπλήρωσαν τις ίδιες ηλικίες από το 2019 έως το 2021, τα όρια συνταξιοδότησης διαμορφώνονται πλέον από τα 62 έως τα 65 έτη, ανάλογα με την περίπτωση.

2. Η ανησυχία για αλλαγές στα όρια ηλικίας

Ο δεύτερος παράγοντας είναι η ανησυχία των ασφαλισμένων για πιθανές αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η ρήτρα που συνδέει τα όρια ηλικίας με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής μετά το 65ο έτος.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη προβλέπει επανεξέταση ανά τριετία, με βάση τα δημογραφικά δεδομένα.

Μέχρι σήμερα η ρήτρα δεν έχει οδηγήσει σε αύξηση των ορίων ηλικίας.

Ο επόμενος σταθμός επανεξέτασης είναι το 2027, ωστόσο η ηγεσία του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης δηλώνει ότι δεν εξετάζονται αλλαγές για εκείνη τη χρονιά.

Για το 2030, η πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη γήρανση του πληθυσμού περιλαμβάνει εκτίμηση για αύξηση των ορίων ηλικίας κατά ένα έτος.

Πρόκειται για εκτίμηση που συνδέεται με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και όχι για ήδη αποφασισμένη αλλαγή.

3. Οι δύο «παγίδες» στον υπολογισμό της σύνταξης

Ο τρίτος λόγος σχετίζεται με τον τρόπο υπολογισμού των νέων συντάξεων και περιλαμβάνει δύο σημεία που επηρεάζουν τις αποφάσεις των ασφαλισμένων.

Η πρώτη «παγίδα» αφορά τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών.

Για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές από το 2002 και μετά.

Καθώς προστίθενται περισσότερα χρόνια εργασίας στον υπολογισμό, συνυπολογίζονται και περίοδοι κατά τις οποίες οι αποδοχές ή οι ασφαλιστικές εισφορές ήταν χαμηλότερες.

Έτσι, η προσθήκη ετών με χαμηλές αποδοχές μπορεί να επηρεάσει τον μέσο όρο που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της σύνταξης.

Η δεύτερη «παγίδα» αφορά την παραμονή στην εργασία μετά τα 40 χρόνια ασφάλισης.

Μετά τη συμπλήρωση της 40ετίας, η επιπλέον προσαύξηση του ποσοστού αναπλήρωσης είναι περιορισμένη.

Για τον λόγο αυτό, ασφαλισμένοι που έχουν ήδη συμπληρώσει 40 χρόνια ασφάλισης επιλέγουν να αποχωρήσουν, καθώς η περαιτέρω παραμονή στην εργασία αποδίδει μικρότερη πρόσθετη αύξηση στη σύνταξη.

4. Εργασία και σύνταξη χωρίς περικοπή

Ο τέταρτος λόγος είναι η δυνατότητα των συνταξιούχων να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς να μειώνεται η κύρια σύνταξή τους λόγω της απασχόλησης.

Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, 308.000 συνταξιούχοι εργάζονται, με τη μέση ηλικία τους να βρίσκεται μεταξύ 62 και 65 ετών.

Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει στους συνταξιούχους να συμπληρώνουν το εισόδημά τους από την εργασία, ενώ ο πρόσθετος χρόνος ασφάλισης μπορεί να οδηγήσει και σε προσαύξηση της σύνταξης.

Τα παραδείγματα που παρουσιάζονται είναι χαρακτηριστικά:

• Για ένα έτος απασχόλησης με αποδοχές 800 ευρώ, η προσαύξηση μπορεί να φτάσει περίπου τα 10 ευρώ.
• Για πέντε έτη απασχόλησης με αποδοχές 1.500 ευρώ, η προσαύξηση μπορεί να φτάσει περίπου τα 100 ευρώ.

Τα ποσά εξαρτώνται από τις αποδοχές και τη διάρκεια της πρόσθετης ασφάλισης.

Πλεόνασμα 862 εκατ. ευρώ προβλέπεται για τον ΕΦΚΑ

Παρά τη μεγάλη έξοδο ασφαλισμένων προς τη συνταξιοδότηση, ο ΕΦΚΑ αναμένεται να εμφανίσει πλεόνασμα για το 2026.

Στην τελευταία αναθεώρηση του προϋπολογισμού του, τον Οκτώβριο του 2026, το εκτιμώμενο πλεόνασμα διαμορφώνεται στα 862 εκατομμύρια ευρώ.

Το ποσό αφορά το σύνολο των κλάδων κύριας σύνταξης, επικουρικής ασφάλισης και εφάπαξ.

Η φετινή χρονιά είναι η έβδομη συνεχόμενη κατά την οποία ο αριθμός των συνταξιοδοτήσεων κινείται κοντά σε επίπεδα-ρεκόρ.

Πίνακες: Πόση σύνταξη αντιστοιχεί σε 31 έως 40 χρόνια ασφάλισης

Τα παρακάτω παραδείγματα αποτυπώνουν τα ποσά σύνταξης ανάλογα με τις συντάξιμες αποδοχές και τα έτη ασφάλισης.

Συντάξεις με 31, 33 και 34 έτη

Ποσά μικτά.

Πλήρεις συντάξεις με 38, 39 και 40 έτη

Ποσά μικτά.

Τι δείχνουν τα στοιχεία για το 2026

Οι αιτήσεις συνταξιοδότησης έχουν ήδη ξεπεράσει τις 170.000 στο εννεάμηνο, ενώ οι εκτιμήσεις ανεβάζουν τον αριθμό τους πάνω από τις 200.000 μέχρι το τέλος της χρονιάς.

Τα μεταβατικά όρια ηλικίας, η συζήτηση για ενδεχόμενες μελλοντικές αλλαγές, ο υπολογισμός των συντάξεων και η δυνατότητα συνέχισης της εργασίας αποτελούν τους τέσσερις λόγους που συνδέονται με τη μεγάλη έξοδο των ασφαλισμένων.

Την ίδια στιγμή, η πρόβλεψη για πλεόνασμα 862 εκατ. ευρώ στον ΕΦΚΑ αποτελεί το οικονομικό στοιχείο που συνοδεύει την εικόνα του ασφαλιστικού συστήματος για το 2026.