Συντάξεις 2027: Η παγίδα πίσω από την αύξηση 2,8% – Ποιοι θα πάρουν λιγότερα και ποιοι ολόκληρη την αύξηση

Η προσωπική διαφορά παύει να συμψηφίζεται με τις αυξήσεις από την 1η Ιανουαρίου 2027, αλλά δεν εξαφανίζεται από τις συντάξεις. Χιλιάδες συνταξιούχοι θα δουν πραγματική αύξηση, ωστόσο το ποσοστό 2,8% δεν θα εφαρμόζεται στο σύνολο των αποδοχών όσων εξακολουθούν να έχουν προσωπική διαφορά. Αναλυτικά παραδείγματα δείχνουν πόσα χρήματα θα μπουν στην τσέπη των δικαιούχων.

Η αύξηση έρχεται, αλλά δεν είναι ίδια για όλους

Μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων τίθεται σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, δημιουργώντας δύο διαφορετικές κατηγορίες συνταξιούχων.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται όσοι δεν έχουν πλέον προσωπική διαφορά και θα λάβουν την προβλεπόμενη αύξηση στο σύνολο της κύριας σύνταξής τους.

Από την άλλη βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι που εξακολουθούν να διατηρούν θετική προσωπική διαφορά. Αυτοί θα λάβουν μεν την αύξηση, αλλά αυτή θα υπολογιστεί αποκλειστικά στο άθροισμα της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης, χωρίς να συμπεριλαμβάνεται το ποσό της προσωπικής διαφοράς.

Με βάση το εξεταζόμενο ποσοστό 2,8%, η διαφοροποίηση αυτή μεταφράζεται σε μικρότερη πραγματική ποσοστιαία αύξηση επί του συνολικού καταβαλλόμενου ποσού.

Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η κυβέρνηση έχει παρουσιάσει την αλλαγή ως ουσιαστική αντιμετώπιση ενός χρόνιου προβλήματος του ασφαλιστικού συστήματος.

Στην πραγματικότητα, όμως, η προσωπική διαφορά δεν καταργείται πλήρως. Παραμένει ως ξεχωριστό ποσό και εξακολουθεί να επηρεάζει τη βάση υπολογισμού των μελλοντικών αυξήσεων.

Τι ακριβώς αλλάζει από την 1η Ιανουαρίου 2027

Μέχρι πρόσφατα, η προσωπική διαφορά λειτουργούσε ως μηχανισμός συμψηφισμού των ετήσιων αυξήσεων.

Ένας συνταξιούχος μπορούσε να δικαιούται αύξηση στην εθνική και την ανταποδοτική του σύνταξη, αλλά να μη βλέπει αντίστοιχη μεταβολή στο τελικό ποσό που εισέπραττε, επειδή η αύξηση απορροφούνταν από την προσωπική διαφορά.

Από το 2027, σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 265 του νόμου 5259/2025, ο συμψηφισμός αυτός σταματά.

Οι ετήσιες αυξήσεις θα προστίθενται στην κύρια σύνταξη, ενώ η προσωπική διαφορά που έχει απομείνει στις 31 Δεκεμβρίου 2026 θα διατηρείται χωρίς να αυξάνεται.

Αυτό σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι που μέχρι πρότινος δεν έβλεπαν ολόκληρη την αναπροσαρμογή στις μηνιαίες αποδοχές τους θα αρχίσουν να λαμβάνουν πραγματικό πρόσθετο ποσό.

Ωστόσο, η αλλαγή δεν εξισώνει πλήρως όλους τους συνταξιούχους ως προς το ποσοστό αύξησης του συνολικού ποσού που εισπράττουν.

Πώς υπολογίζεται η αύξηση 2,8%

Ο υπολογισμός είναι απλός, αλλά η διαφορά μπορεί να αποδειχθεί σημαντική σε βάθος χρόνου.

Για τους συνταξιούχους χωρίς προσωπική διαφορά, το ποσοστό 2,8% εφαρμόζεται στο ποσό της κύριας σύνταξης.

Για όσους εξακολουθούν να έχουν προσωπική διαφορά, το ίδιο ποσοστό εφαρμόζεται μόνο στο τμήμα που αποτελείται από την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη.

Ας υποθέσουμε ότι ένας συνταξιούχος λαμβάνει 1.000 ευρώ εθνική και ανταποδοτική σύνταξη και επιπλέον 150 ευρώ προσωπική διαφορά.

Σήμερα εισπράττει συνολικά 1.150 ευρώ μεικτά.

Με αύξηση 2,8%, η αναπροσαρμογή υπολογίζεται στα 1.000 ευρώ και αντιστοιχεί σε 28 ευρώ.

Έτσι, το νέο συνολικό ποσό διαμορφώνεται στα 1.178 ευρώ μεικτά.

Εάν η αύξηση εφαρμοζόταν στο σύνολο των 1.150 ευρώ, το πρόσθετο ποσό θα ήταν 32,20 ευρώ.

Η διαφορά είναι 4,20 ευρώ τον μήνα, δηλαδή 50,40 ευρώ σε ετήσια βάση.

Αυτό αποτυπώνει την ουσία της νέας ρύθμισης: η προσωπική διαφορά προστατεύεται ως καταβαλλόμενο ποσό, αλλά δεν συμμετέχει στις μελλοντικές ποσοστιαίες αναπροσαρμογές.

Αναλυτικά παραδείγματα: Πόσα θα πάρουν οι συνταξιούχοι

Ο παρακάτω πίνακας παρουσιάζει τέσσερις ενδεικτικές περιπτώσεις, με βάση αύξηση 2,8%.

Τα ποσά είναι μεικτά και ενδεικτικά. Δεν περιλαμβάνονται κρατήσεις ή τυχόν φορολογικές μεταβολές.

Από τα παραδείγματα προκύπτει ότι ένας συνταξιούχος με συνολικές αποδοχές 900 ευρώ θα λάβει αύξηση 22,40 ευρώ, ενώ κάποιος με συνολικές αποδοχές 1.650 ευρώ θα λάβει 39,20 ευρώ.

Οι αυξήσεις είναι πραγματικές, αλλά το τελικό ποσοστό επί του συνολικού καταβαλλόμενου ποσού είναι χαμηλότερο από το 2,8%.

Ποιοι θα λάβουν την αύξηση σε ολόκληρη τη σύνταξη

Σε ευνοϊκότερη θέση ως προς τη βάση υπολογισμού βρίσκονται οι συνταξιούχοι που δεν έχουν προσωπική διαφορά ή την έχουν μηδενίσει.

Για αυτούς, δεν υπάρχει πρόσθετο ποσό που εξαιρείται από την αναπροσαρμογή.

Ενδεικτικά, με αύξηση 2,8%:

• Σύνταξη 800 ευρώ αυξάνεται κατά 22,40 ευρώ και φτάνει στα 822,40 ευρώ.
• Σύνταξη 1.000 ευρώ αυξάνεται κατά 28 ευρώ και φτάνει στα 1.028 ευρώ.
• Σύνταξη 1.200 ευρώ αυξάνεται κατά 33,60 ευρώ και φτάνει στα 1.233,60 ευρώ.
• Σύνταξη 1.500 ευρώ αυξάνεται κατά 42 ευρώ και φτάνει στα 1.542 ευρώ.

Η κατηγορία αυτή περιλαμβάνει και συνταξιούχους που κατάφεραν να μηδενίσουν την προσωπική τους διαφορά μέσω προηγούμενων αναπροσαρμογών.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί, περίπου 300.000 συνταξιούχοι εντάσσονται στην κατηγορία εκείνων που έχουν μηδενίσει την προσωπική τους διαφορά με την αύξηση του 2026.

Ο ακριβής αριθμός των δικαιούχων θα εξαρτηθεί από τα τελικά ασφαλιστικά δεδομένα.

Γιατί η κατάργηση της προσωπικής διαφοράς δεν είναι πραγματική κατάργηση

Εδώ βρίσκεται και το βασικό σημείο που προκαλεί συζητήσεις.

Η κυβέρνηση καταργεί τον συμψηφισμό των μελλοντικών αυξήσεων με την προσωπική διαφορά, όχι όμως την ίδια την προσωπική διαφορά ως ξεχωριστό στοιχείο της σύνταξης.

Πρόκειται για δύο διαφορετικές έννοιες.

Στην πρώτη περίπτωση, ο συνταξιούχος αποκτά πλέον δικαίωμα να εισπράττει την αύξηση χωρίς αυτή να απορροφάται από το υπόλοιπο της προσωπικής διαφοράς.

Στη δεύτερη περίπτωση, εάν καταργούνταν πλήρως η διάκριση, θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί και το ζήτημα της ενσωμάτωσης της προσωπικής διαφοράς στη βάση υπολογισμού.

Η νομοθετική επιλογή είναι η διατήρηση του ποσού χωρίς αναπροσαρμογή.

Αυτό δημιουργεί μια μόνιμη διαφοροποίηση στον τρόπο με τον οποίο εξελίσσονται οι συντάξεις.

Για παράδειγμα, ένας συνταξιούχος που εισπράττει 1.400 ευρώ, εκ των οποίων τα 200 ευρώ αποτελούν προσωπική διαφορά, θα έχει αύξηση 33,60 ευρώ.

Ένας άλλος συνταξιούχος που εισπράττει 1.400 ευρώ χωρίς προσωπική διαφορά θα έχει αύξηση 39,20 ευρώ.

Παρότι και οι δύο λαμβάνουν σήμερα το ίδιο συνολικό μεικτό ποσό, η μηνιαία αναπροσαρμογή διαφέρει κατά 5,60 ευρώ.

Τι σημαίνει η αλλαγή για τα επόμενα χρόνια

Η σημασία της ρύθμισης δεν περιορίζεται στο 2027.

Από τη στιγμή που η προσωπική διαφορά παραμένει σταθερή, ενώ η εθνική και η ανταποδοτική σύνταξη αναπροσαρμόζονται, η διαφοροποίηση θα επηρεάζει και τις αυξήσεις των επόμενων ετών.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι με προσωπική διαφορά θα χάνουν χρήματα από το ήδη καταβαλλόμενο ποσό τους.

Σημαίνει, όμως, ότι το ποσοστό αύξησης του συνολικού ποσού θα εξακολουθεί να είναι μικρότερο από το επίσημο ποσοστό αναπροσαρμογής, όσο διατηρείται η συγκεκριμένη δομή υπολογισμού.

Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα περιβάλλον όπου οι συνταξιούχοι αντιμετωπίζουν αυξημένες δαπάνες για τρόφιμα, ενέργεια, φάρμακα και υπηρεσίες.

Ακόμη και μια ονομαστική αύξηση μπορεί να αποδειχθεί ανεπαρκής εάν το κόστος ζωής αυξάνεται με ταχύτερο ρυθμό.

Το πραγματικό ερώτημα για τους συνταξιούχους

Η νέα ρύθμιση αποτελεί ουσιαστική βελτίωση σε σχέση με τον προηγούμενο μηχανισμό συμψηφισμού, καθώς επιτρέπει στους συνταξιούχους με προσωπική διαφορά να εισπράττουν τις μελλοντικές αυξήσεις.

Δεν σημαίνει, ωστόσο, ότι εξαλείφονται όλες οι ανισότητες στον τρόπο υπολογισμού.

Η προσωπική διαφορά εξακολουθεί να υφίσταται και να επηρεάζει την αναπροσαρμογή του συνολικού καταβαλλόμενου ποσού.

Το σημαντικότερο, επομένως, για κάθε συνταξιούχο δεν είναι μόνο να γνωρίζει το ποσοστό αύξησης που ανακοινώνεται.

Είναι να γνωρίζει ποιο μέρος της σύνταξής του αποτελεί εθνική και ανταποδοτική σύνταξη, εάν εξακολουθεί να διατηρεί προσωπική διαφορά και ποιο θα είναι το πραγματικό πρόσθετο ποσό μετά τις κρατήσεις.

Διότι άλλο πράγμα είναι μια αύξηση 2,8% στα χαρτιά και άλλο το ποσό που τελικά θα φτάσει στον τραπεζικό λογαριασμό του συνταξιούχου.