Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) εξετάζονται για κύριες και επικουρικές συντάξεις, με εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους να ενδέχεται να δουν μικρότερες κρατήσεις και, κατ’ επέκταση, υψηλότερα καθαρά ποσά.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρότυπη δίκη που έχει προγραμματιστεί για τις 7 Οκτωβρίου 2026 στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η έκβαση της οποίας μπορεί να αποτελέσει καταλύτη για συνολικότερη αναμόρφωση της ΕΑΣ.
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται αλλάζει τη φιλοσοφία της εισφοράς: αντί η κράτηση να υπολογίζεται σε ολόκληρη τη σύνταξη όταν αυτή ξεπερνά το σχετικό όριο, εξετάζεται να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ.
Εφόσον προχωρήσει αυτή η αλλαγή, το όφελος για ορισμένους συνταξιούχους μπορεί, σύμφωνα με τα συγκεκριμένα σενάρια, να φτάσει ακόμη και τα 671,40 ευρώ ετησίως.
Τι συμβαίνει σήμερα με την ΕΑΣ
Με το ισχύον σύστημα υπάρχουν οκτώ κλίμακες και η εισφορά ενεργοποιείται για κύριες συντάξεις άνω των 1.468 ευρώ.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι η κράτηση υπολογίζεται επί ολόκληρου του ποσού της σύνταξης και όχι αποκλειστικά στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο.
Για παράδειγμα, σε σύνταξη 2.000 ευρώ, με συντελεστή ΕΑΣ 6%, η μηνιαία κράτηση φτάνει τα 120 ευρώ.
Ακριβώς αυτό το μοντέλο βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης για την αναμόρφωση της εισφοράς.
Τι μπορεί να αλλάξει
Το εναλλακτικό μοντέλο προβλέπει ουσιαστικά έναν περισσότερο αναλογικό τρόπο υπολογισμού.
Στο παράδειγμα σύνταξης 2.000 ευρώ, αντί η εισφορά να επιβάλλεται και στα 2.000 ευρώ, θα μπορούσε να υπολογίζεται μόνο στη διαφορά μεταξύ των 2.000 και των 1.468 ευρώ.
Δηλαδή στα 532 ευρώ.
Με συντελεστή 15%, η κράτηση θα περιοριζόταν στα 79,80 ευρώ τον μήνα, έναντι 120 ευρώ με το σημερινό σύστημα.
Η διαφορά θα περνούσε ουσιαστικά στο ποσό που λαμβάνει ο συνταξιούχος.
Η κρίσιμη δίκη της 7ης Οκτωβρίου
Καθοριστικές για τις εξελίξεις θεωρούνται οι αποφάσεις που θα προκύψουν μετά την πρότυπη-πιλοτική δίκη στο Ελεγκτικό Συνέδριο.
Το ζήτημα αφορά καταρχάς συνταξιούχους του Δημοσίου. Εφόσον όμως η απόφαση οδηγήσει σε ανατροπή του υφιστάμενου τρόπου υπολογισμού, ανοίγει ο δρόμος για ευρύτερη πολιτική παρέμβαση.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, η αλλαγή θα μπορούσε να επεκταθεί τόσο στους συνταξιούχους του Δημοσίου όσο και του ιδιωτικού τομέα.
Περισσότεροι από 450.000 συνταξιούχοι που σήμερα επιβαρύνονται με ΕΑΣ στις κύριες συντάξεις τους θα μπορούσαν έτσι να επηρεαστούν.
Πρέπει πάντως να υπογραμμιστεί ότι, στην παρούσα φάση, πρόκειται για σενάρια υπό εξέταση και όχι για οριστική αλλαγή της νομοθεσίας.
Ποιοι αδικούνται περισσότερο σήμερα
Ιδιαίτερα αισθητή είναι η επιβάρυνση για συνταξιούχους που βρίσκονται κοντά στα όρια αλλαγής κλίμακας.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση συντάξεων από 1.784 έως 2.097 ευρώ, όπου ο συντελεστής ανεβαίνει από το 3% στο 6%.
Σημαντικές κρατήσεις καταγράφονται επίσης στις υψηλότερες συντάξεις. Για ποσά άνω των 2.200 ευρώ οι επιβαρύνσεις αυξάνονται αισθητά, ενώ στις πολύ υψηλές συντάξεις μπορούν να φτάσουν σε αρκετές εκατοντάδες ευρώ τον μήνα.
Η βασική ένσταση απέναντι στο σημερινό μοντέλο είναι ακριβώς αυτή: μια σχετικά μικρή μεταβολή στο μικτό ποσό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αλλαγή της κράτησης.
Το σενάριο των τεσσάρων νέων κλιμάκων
Μία από τις προτάσεις που εξετάζονται προβλέπει τη μείωση των σημερινών οκτώ κλιμάκων σε τέσσερις.
Οι συντελεστές μπορεί να είναι υψηλότεροι ονομαστικά, αλλά θα εφαρμόζονται στο τμήμα της σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ και όχι στο σύνολό της.
Σύμφωνα με το συγκεκριμένο σενάριο εξετάζονται ποσοστά:
- 12% ή 10% στην πρώτη κλίμακα,
- 15% ή 13% στη δεύτερη,
- 19% ή 17% στην τρίτη,
- 21% ή 20% στην υψηλότερη.
Το πραγματικό αποτέλεσμα για κάθε συνταξιούχο θα εξαρτάται επομένως από το ύψος της σύνταξής του και από την τελική μορφή που ενδεχομένως θα πάρει η μεταρρύθμιση.
Παραδείγματα – Πόσο μπορεί να αυξηθεί η σύνταξη
Τα παραδείγματα του υπό εξέταση σεναρίου δείχνουν σημαντικές διαφοροποιήσεις.
Για μικτή σύνταξη 1.575 ευρώ, η σημερινή κράτηση των 47,25 ευρώ υπολογίζεται ότι θα μπορούσε να περιοριστεί στα 12,84 ευρώ.
Το μηνιαίο όφελος θα ήταν 34,41 ευρώ, δηλαδή 412,92 ευρώ τον χρόνο.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά στο παράδειγμα σύνταξης 1.825 ευρώ. Η κράτηση από 109,50 ευρώ θα μπορούσε να πέσει στα 53,55 ευρώ.
Ο συνταξιούχος θα κέρδιζε 55,95 ευρώ τον μήνα ή 671,40 ευρώ ετησίως.
Σε σύνταξη 2.450 ευρώ, η κράτηση από 220,50 ευρώ υπολογίζεται ότι θα μπορούσε να περιοριστεί στα 166,94 ευρώ, αφήνοντας όφελος 53,56 ευρώ τον μήνα και 642,72 ευρώ ετησίως.
Για μικτή σύνταξη 3.750 ευρώ, το αντίστοιχο όφελος υπολογίζεται στα 45,78 ευρώ τον μήνα ή 549,36 ευρώ τον χρόνο.
Τι εξετάζεται για τις επικουρικές συντάξεις
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τις επικουρικές.
Ένα από τα σενάρια προβλέπει ακόμη και κατάργηση της Εισφοράς Αλληλεγγύης στις επικουρικές συντάξεις, η οποία σήμερα επιβάλλεται σε ποσά άνω των 300 ευρώ.
Στην περίπτωση αυτή, περίπου 250.000-280.000 συνταξιούχοι με επικουρικές άνω των 300 ευρώ θα μπορούσαν να δουν αύξηση που εκτιμάται κατά μέσο όρο περίπου στα 15 ευρώ τον μήνα.
Υπάρχει όμως και δεύτερο σενάριο, με πολύ μεγαλύτερο αριθμό δυνητικών ωφελουμένων.
Αφορά τη μείωση ή ακόμη και την κατάργηση της κράτησης ασθενείας 6% στις επικουρικές συντάξεις.
Εφόσον επιλεγεί αυτή η λύση, το μέτρο θα μπορούσε να αφορά περίπου 1,2 εκατομμύρια συνταξιούχους.
Γιατί η απόφαση μπορεί να αποδειχθεί κομβική
Η συζήτηση για την ΕΑΣ δεν είναι καινούργια. Η ανάγκη για περισσότερο αναλογικό σύστημα, με απαλλασσόμενο τμήμα της σύνταξης, έχει τεθεί και στο παρελθόν.
Η παρέμβαση που είχε τελικά προκριθεί ήταν η τιμαριθμοποίηση των ορίων της ΕΑΣ, ώστε οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων να μη μεταφέρουν εύκολα τους δικαιούχους σε υψηλότερη κλίμακα και να εξανεμίζουν την αύξησή τους.
Ωστόσο, το πρόβλημα του τρόπου υπολογισμού της εισφοράς παραμένει.
Γι’ αυτό και η 7η Οκτωβρίου 2026 αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η απόφαση της πρότυπης δίκης μπορεί να καθορίσει τις επόμενες κινήσεις και να ανοίξει τον δρόμο για μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στις κρατήσεις των συντάξεων των τελευταίων ετών.
Για τους συνταξιούχους, πάντως, το κρίσιμο είναι να μην αντιμετωπίζονται από τώρα τα παραπάνω ποσά ως δεδομένες αυξήσεις. Μέχρι να υπάρξει δικαστική απόφαση και στη συνέχεια οριστική κυβερνητική ρύθμιση, οι νέες κλίμακες και τα ποσά παραμένουν σενάρια.
