Συντάξεις: Έρχεται μεγάλη ανατροπή στις κρατήσεις – Ποιοι μπορεί να κερδίσουν πάνω από 100 ευρώ τον μήνα και αναδρομικά

Μια σημαντική δικαστική εξέλιξη δημιουργεί προσδοκίες για μειώσεις στις κρατήσεις της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), με πιθανό όφελος που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να ξεπεράσει τα 100 ευρώ τον μήνα. Παράλληλα, ανοίγει η συζήτηση για τη διεκδίκηση αναδρομικών από εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου της Επικρατείας προς την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία θέτει ζήτημα συνταγματικότητας του σημερινού τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.

Η εισήγηση προτείνει να αλλάξει η βάση υπολογισμού της εισφοράς, ώστε οι κρατήσεις να επιβάλλονται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το προβλεπόμενο όριο και όχι στο σύνολο του ποσού.

Η τελική απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αναμένεται στις αρχές του 2027. Μέχρι τότε, οι μειώσεις και τα αναδρομικά παραμένουν ενδεχόμενα και όχι οριστικά κατοχυρωμένες παροχές.

Τι ακριβώς αμφισβητείται στην ΕΑΣ

Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων επιβάλλεται σε συντάξεις που υπερβαίνουν συγκεκριμένα όρια, με ποσοστά τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με το ύψος της σύνταξης.

Το βασικό ζήτημα είναι ότι ο συντελεστής της εισφοράς εφαρμόζεται στο σύνολο της σύνταξης, με τις προβλεπόμενες προστατευτικές ρυθμίσεις, και όχι αποκλειστικά στο ποσό που υπερβαίνει το κατώτατο όριο επιβολής της.

Αυτός ο τρόπος υπολογισμού μπορεί να δημιουργεί σημαντικές διαφοροποιήσεις στις κρατήσεις μεταξύ συνταξιούχων που λαμβάνουν σχετικά κοντινά ποσά.

Η εισήγηση προς το Ελεγκτικό Συνέδριο υποστηρίζει ότι το σύστημα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα δύο θεμελιωδών συνταγματικών αρχών: της ισότητας και της αναλογικότητας.

Η εισήγηση που μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα

Σύμφωνα με το δημοσίευμα του «Ελεύθερου Τύπου», η επτασέλιδη εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου θέτει δύο βασικά ζητήματα.

Το πρώτο αφορά την αρχή της ισότητας.

Επισημαίνεται ότι οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν σύνταξη έως το προβλεπόμενο όριο απαλλάσσονται από την ΕΑΣ, ενώ όσοι το υπερβαίνουν επιβαρύνονται με εισφορά που υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά την αρχή της αναλογικότητας.

Η εισήγηση υποστηρίζει ότι η επιβολή ενός συντελεστή σε ολόκληρη τη σύνταξη, αντί της εφαρμογής προοδευτικών συντελεστών στα αντίστοιχα τμήματα εισοδήματος, μπορεί να προκαλεί δυσανάλογη επιβάρυνση.

Η προτεινόμενη λύση είναι να εφαρμόζονται οι συντελεστές στα επιμέρους κλιμάκια σύνταξης.

Τι σημαίνει η αλλαγή για έναν συνταξιούχο

Η διαφορά γίνεται πιο κατανοητή μέσα από ένα παράδειγμα.

Ας υποθέσουμε ότι ένας συνταξιούχος λαμβάνει κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ και επιβαρύνεται με ΕΑΣ 7%.

Με υπολογισμό του συντελεστή σε ολόκληρη τη σύνταξη, η κράτηση διαμορφώνεται σε:

2.200 × 7% = 154 ευρώ τον μήνα.

Εάν, αντίθετα, η εισφορά επιβαλλόταν μόνο στο ποσό πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ, η βάση υπολογισμού θα ήταν:

2.200 − 1.468 = 732 ευρώ.

Με τον ίδιο συντελεστή 7%, η νέα κράτηση θα ήταν:

732 × 7% = 51,24 ευρώ.

Η μηνιαία διαφορά θα έφτανε τα 102,76 ευρώ.

Πρόκειται για ενδεικτικό υπολογισμό με βάση το σενάριο που παρουσιάζεται στο δημοσίευμα και όχι για ήδη θεσπισμένο νέο τρόπο υπολογισμού.

Πίνακας: Πώς προκύπτει το πιθανό όφελος

Ο πίνακας παρουσιάζει ένα υποθετικό σενάριο. Ο πραγματικός υπολογισμός θα εξαρτηθεί από το περιεχόμενο της δικαστικής απόφασης και τις τυχόν νομοθετικές αλλαγές.

Πώς έφτασε η υπόθεση στο Ελεγκτικό Συνέδριο

Η δικαστική υπόθεση ξεκίνησε από αγωγή που άσκησε το 2020 ο συνταξιούχος του Δημοσίου και πρώην πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Νίκος Αγγελάρας.

Με την αγωγή του αμφισβήτησε τον τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ και διεκδίκησε αναδρομικά ύψους 13.400,91 ευρώ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, ο βασικός ισχυρισμός του είναι ότι η σημερινή κλιμάκωση της εισφοράς επιβαρύνει δυσανάλογα τους συνταξιούχους, επειδή ο αντίστοιχος συντελεστής εφαρμόζεται σε ολόκληρο το ποσό της σύνταξης.

Η υπόθεση θέτει επομένως ένα ευρύτερο ζήτημα: εάν η επιβάρυνση πρέπει να συνδέεται με το συνολικό ύψος της σύνταξης ή να κατανέμεται προοδευτικά στα επιμέρους κλιμάκια.

Ποιους αφορά η πιθανή αλλαγή

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, περισσότεροι από 450.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα υπόκεινται σήμερα σε κρατήσεις ΕΑΣ.

Η ενδεχόμενη αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού θα μπορούσε να επηρεάσει σημαντικό αριθμό από αυτούς.

Το ύψος του οφέλους, ωστόσο, δεν θα είναι ίδιο για όλους.

Θα εξαρτηθεί από το ποσό της κύριας σύνταξης ή του αθροίσματος των κύριων συντάξεων, τον εφαρμοζόμενο συντελεστή και τον τελικό τρόπο με τον οποίο θα διαμορφωθεί η εισφορά.

Επίσης, πρέπει να διαχωριστεί η πιθανή μελλοντική μείωση των κρατήσεων από την επιστροφή ποσών που έχουν ήδη παρακρατηθεί.

Αναδρομικά ΕΑΣ: Ποιοι μπορούν να τα διεκδικήσουν

Η πιθανότητα μιας ευνοϊκής δικαστικής απόφασης επαναφέρει το ενδιαφέρον για τις αγωγές επιστροφής κρατήσεων.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, όσοι συνταξιούχοι κινηθούν δικαστικά έως το τέλος Δεκεμβρίου 2026 ενδέχεται να μπορούν να διεκδικήσουν ποσά που αντιστοιχούν σε κρατήσεις της περιόδου 2024-2026.

Για όσους προσφύγουν το 2027, το δημοσίευμα αναφέρει δυνατότητα διεκδίκησης για τα έτη 2025 και 2026.

Όσοι έχουν ήδη ασκήσει αγωγές σε προηγούμενα έτη ενδέχεται να έχουν διατηρήσει αξιώσεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Οι παραπάνω περίοδοι δεν αποτελούν αυτόματη εγγύηση επιστροφής χρημάτων.

Η δυνατότητα διεκδίκησης εξαρτάται από την παραγραφή, την ημερομηνία άσκησης της αγωγής, τη νομική βάση της αξίωσης και, κυρίως, την τελική δικαστική κρίση.

Πίνακας: Τα πιθανά αναδρομικά ανά χρόνο προσφυγής

Οι περίοδοι αποδίδουν τις πληροφορίες του δημοσιεύματος. Δεν συνιστούν εξατομικευμένη νομική εκτίμηση ή βεβαίωση ότι θα επιδικαστούν αναδρομικά.

Τι θα συμβεί εάν η απόφαση είναι θετική

Εφόσον το Ελεγκτικό Συνέδριο υιοθετήσει τη βασική κατεύθυνση της εισήγησης, θα δημιουργηθούν νέα δεδομένα για τον υπολογισμό της ΕΑΣ.

Η κυβέρνηση θα χρειαστεί να αξιολογήσει το περιεχόμενο και τις συνέπειες της απόφασης και να εξετάσει τις απαιτούμενες παρεμβάσεις.

Το δημοσίευμα αναφέρει ότι στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών έχουν ήδη εξεταστεί σενάρια αλλαγών, μεταξύ των οποίων και μειωμένοι συντελεστές κρατήσεων.

Ωστόσο, η επιλογή χαμηλότερων ποσοστών δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τον προοδευτικό υπολογισμό της εισφοράς μόνο στα ποσά που υπερβαίνουν κάθε κλιμάκιο.

Για τον λόγο αυτό, το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί από το ακριβές περιεχόμενο της απόφασης και τις ρυθμίσεις που ενδέχεται να ακολουθήσουν.

Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι συνταξιούχοι

Οι συνταξιούχοι που έχουν κράτηση ΕΑΣ μπορούν αρχικά να ελέγξουν τα μηνιαία ενημερωτικά σημειώματα των συντάξεών τους, ώστε να διαπιστώσουν το ύψος της παρακράτησης.

Όσοι εξετάζουν το ενδεχόμενο δικαστικής διεκδίκησης χρειάζεται να ενημερωθούν εγκαίρως από δικηγόρο με γνώση του συνταξιοδοτικού δικαίου.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι προθεσμίες παραγραφής, οι προηγούμενες δικαστικές ενέργειες και οι ιδιαιτερότητες κάθε συνταξιοδοτικής περίπτωσης.

Δεν υπάρχει ακόμη οριστική απόφαση που να εγγυάται συγκεκριμένο ποσό αύξησης ή αναδρομικών σε όλους τους συνταξιούχους.

Η απόφαση του 2027 θα κρίνει τις εξελίξεις

Η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στη δικαστική αμφισβήτηση του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ.

Η υιοθέτησή της από την Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα μπορούσε να οδηγήσει σε ουσιαστικές αλλαγές στις κρατήσεις και να επηρεάσει τις διεκδικήσεις αναδρομικών.

Μέχρι την έκδοση της απόφασης, όμως, δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο ότι θα εφαρμοστεί ο συγκεκριμένος τρόπος υπολογισμού.

Για περισσότερους από 450.000 συνταξιούχους που επιβαρύνονται με ΕΑΣ, οι αρχές του 2027 αποτελούν πλέον κρίσιμο χρονικό ορόσημο, καθώς η δικαστική εξέλιξη μπορεί να επηρεάσει τόσο τις μελλοντικές κρατήσεις όσο και τις αξιώσεις για επιστροφή ποσών προηγούμενων ετών.