Το 2030 αναδεικνύεται ως η πιθανότερη χρονιά για την επόμενη αλλαγή στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, εφόσον επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις για αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι σημερινοί 50άρηδες, ενώ ακόμη μεγαλύτερη μπορεί να είναι η επίπτωση για τις νεότερες γενιές ασφαλισμένων.
Η συζήτηση για νέα αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης έχει ήδη ανοίξει, με το 2030 να θεωρείται ο επόμενος κρίσιμος σταθμός.
Δεν πρόκειται, πάντως, για απόφαση που έχει ήδη ληφθεί ούτε για δεδομένη αύξηση κατά συγκεκριμένο αριθμό μηνών ή ετών. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που υπάρχει ήδη στη νομοθεσία και συνδέει τα όρια συνταξιοδότησης με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής μετά το 65ο έτος.
Με απλά λόγια, εάν οι Έλληνες ζουν κατά μέσο όρο περισσότερα χρόνια μετά τα 65, ο υφιστάμενος μηχανισμός επιτρέπει αντίστοιχη προσαρμογή των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης.
Γιατί το 2030 θεωρείται κομβικό
Η σχετική πρόβλεψη περιλαμβάνεται στον νόμο 3865/2010 και προβλέπει περιοδική εξέταση των δεδομένων του προσδόκιμου ζωής.
Οι προηγούμενες αξιολογήσεις δεν οδήγησαν σε αύξηση των ηλικιακών ορίων. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε και η περίοδος της πανδημίας, κατά την οποία η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής δεν δημιούργησε τις προϋποθέσεις για τέτοια μεταβολή.
Το ίδιο φαίνεται ότι θα συμβεί και στον επόμενο σταθμό.
Για την περίοδο 2024-2026 καταγράφεται, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται το σχετικό ρεπορτάζ, μόνο οριακή αύξηση του προσδόκιμου ζωής, η οποία δεν θεωρείται αρκετή ώστε να προκαλέσει αλλαγή στα όρια από το 2027.
Τα πράγματα, όμως, ενδέχεται να διαφοροποιηθούν στην επόμενη τριετία, δηλαδή το 2027-2029.
Εφόσον οι δημογραφικές προβλέψεις επιβεβαιωθούν και καταγραφεί ουσιαστικότερη αύξηση του προσδόκιμου ζωής μετά τα 65, τότε μπορεί να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός προσαρμογής και να έχουμε νέα ηλικιακά όρια από το 2030.
Από τα 62 στα 63; Το σενάριο που εξετάζεται
Ένα από τα σενάρια που περιγράφονται προβλέπει αύξηση του ορίου κατά συνολικά ένα έτος, όχι όμως υποχρεωτικά απότομα.
Η προσαρμογή θα μπορούσε να γίνει σταδιακά:
2030: από τα 62 στα 62 έτη και 4 μήνες
2031: στα 62 έτη και 8 μήνες
2032: στα 63 έτη.
Πρόκειται για σενάριο και όχι για οριστικοποιημένη ρύθμιση.
Στη συνέχεια θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί νέα αξιολόγηση του προσδόκιμου ζωής, από την οποία θα κρινόταν εάν απαιτείται περαιτέρω μεταβολή από το 2033.
Ποιοι κινδυνεύουν να επηρεαστούν
Το μεγάλο ερώτημα αφορά φυσικά τους ασφαλισμένους που βρίσκονται σήμερα κοντά στη σύνταξη.
Με βάση το σενάριο που παρουσιάζεται, κρίσιμη ημερομηνία μπορεί να αποδειχθεί η 31η Δεκεμβρίου 2029.
Εάν υπάρξει τελικά αύξηση από το 2030, ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει το καθεστώς όσων μέχρι τότε δεν θα έχουν συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για συνταξιοδότηση.
Σήμερα τα βασικά γενικά όρια είναι:
- πλήρης σύνταξη στα 67, με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης,
- πλήρης σύνταξη στα 62, με 40 χρόνια ασφάλισης,
- μειωμένη σύνταξη στα 62, όπου πληρούνται οι αντίστοιχες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Επομένως, η μεγάλη προσοχή στρέφεται σε όσους πλησιάζουν τα 62 αλλά δεν θα έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα μέχρι την ημερομηνία εφαρμογής ενδεχόμενων νέων ορίων.
Οι σημερινοί 50άρηδες στο επίκεντρο
Η ηλικιακή ομάδα που βρίσκεται περισσότερο στο μικροσκόπιο είναι οι ασφαλισμένοι περίπου 50 έως 56 ετών σήμερα.
Πρόκειται για ανθρώπους που χρειάζονται ακόμη αρκετά χρόνια μέχρι να φτάσουν στο σημερινό γενικό όριο των 62 ετών.
Εάν τα όρια αρχίσουν πράγματι να αυξάνονται από το 2030 και συνεχιστεί η σύνδεσή τους με το προσδόκιμο ζωής και στις επόμενες αξιολογήσεις, ορισμένοι από αυτούς ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι όχι μόνο με μία αλλά με περισσότερες προσαρμογές.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αβεβαιότητα για τους ασφαλισμένους ηλικίας 35 έως 45 ετών, οι οποίοι έχουν μπροστά τους αρκετές δεκαετίες εργασιακού βίου.
Για αυτούς, οι σημερινές ηλικίες των 62 και 67 ετών δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες για το μακρινό μέλλον, ακριβώς επειδή υπάρχει ο μηχανισμός σύνδεσης με το προσδόκιμο ζωής.
Ποιοι δεν αναμένεται να επηρεαστούν
Ιδιαίτερα σημαντική είναι η διάκριση ανάμεσα σε όσους έχουν ήδη θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα και σε όσους απλώς προσδοκούν ότι θα συμπληρώσουν τις προϋποθέσεις στο μέλλον.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, όσοι θα έχουν θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης πριν από μια ενδεχόμενη αλλαγή, έχοντας συμπληρώσει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ηλικίας και ασφάλισης, δεν αναμένεται να επηρεαστούν από τα νέα όρια και θα μπορούν να ασκήσουν το δικαίωμά τους μεταγενέστερα.
Γι’ αυτό η περίοδος μέχρι το τέλος του 2029 μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για χιλιάδες ασφαλισμένους.
Τι σημαίνει κάθε επιπλέον μήνας εργασίας για τη σύνταξη
Υπάρχει και μία δεύτερη πλευρά στην παραμονή στην ασφάλιση: το ύψος της σύνταξης.
Κάθε πρόσθετος χρόνος ασφάλισης επηρεάζει την ανταποδοτική σύνταξη, καθώς μεταβάλλεται το ποσοστό αναπλήρωσης.
Το παράδειγμα που δίνεται είναι χαρακτηριστικό: ασφαλισμένος με 35 έτη ασφάλισης αντιστοιχεί σε ποσοστό αναπλήρωσης 37,31%, ενώ στα 36 χρόνια το ποσοστό ανεβαίνει στο 39,81%.
Η διαφορά των περίπου 2,5 ποσοστιαίων μονάδων επηρεάζει άμεσα το τελικό ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης.
Τι πρέπει να κρατήσουν οι ασφαλισμένοι
Η ουσία είναι ότι δεν έχει αποφασιστεί σήμερα αύξηση των ορίων ηλικίας από το 2030.
Υπάρχει, όμως, ήδη θεσμοθετημένος μηχανισμός που επιτρέπει την προσαρμογή τους ανάλογα με την εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής και οι δημογραφικές εξελίξεις της επόμενης τριετίας θα είναι καθοριστικές.
Εφόσον οι προβλέψεις επιβεβαιωθούν, το 2030 μπορεί πράγματι να αποτελέσει την αφετηρία μιας νέας σταδιακής αύξησης.
Για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, το κρίσιμο ζήτημα θα είναι εάν μέχρι τότε έχουν συμπληρώσει τις προϋποθέσεις που τους εξασφαλίζουν δικαίωμα εξόδου με τα σημερινά δεδομένα.
Για τους νεότερους, το μήνυμα είναι διαφορετικό: όσο η ηλικία συνταξιοδότησης παραμένει συνδεδεμένη με το προσδόκιμο ζωής, τα σημερινά όρια δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένα για τις επόμενες δεκαετίες.
