Χιλιάδες ελεύθεροι επαγγελματίες και ανεξάρτητα απασχολούμενοι επιστήμονες μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να ανοίξουν την πόρτα της συνταξιοδότησης πριν από το γενικό όριο των 67 ετών. Το μεγάλο «κλειδί» για όσους βρίσκονται κοντά στα 40 χρόνια ασφάλισης είναι τα πλασματικά έτη.
Γιατροί, δικηγόροι, φαρμακοποιοί, οδοντίατροι, κτηνίατροι και συμβολαιογράφοι που ήταν ασφαλισμένοι στα πρώην Ταμεία του ΕΤΑΑ μπορούν να εξετάσουν τη δυνατότητα εξόδου με τις γενικές διατάξεις του e-ΕΦΚΑ.
Όπως επισημαίνει ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος, υπάρχουν δύο βασικές διαδρομές για πλήρη σύνταξη:
στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης.
Η δεύτερη περίπτωση είναι αυτή που αποκτά ιδιαίτερη σημασία για ασφαλισμένους με πολλά χρόνια εργασίας, καθώς η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να συμπληρώσει την απαιτούμενη 40ετία.
Πλήρης σύνταξη στα 62 – Ποιοι πρέπει να το εξετάσουν
Για κάποιον που έχει φτάσει ήδη τα 62 αλλά διαθέτει, για παράδειγμα, 37, 38 ή 39 χρόνια ασφάλισης, η διαφορά λίγων ετών είναι καθοριστική.
Εφόσον έχει τη δυνατότητα να αναγνωρίσει τον απαιτούμενο πλασματικό χρόνο και συμπληρώσει συνολικά 40 έτη ασφάλισης, μπορεί να εξετάσει την άμεση έξοδο με πλήρη σύνταξη αντί να περιμένει έως τα 67.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι δύο ή τρία πλασματικά χρόνια μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε συνταξιοδότηση έως πέντε χρόνια νωρίτερα.
Προσοχή, ωστόσο: δεν σημαίνει ότι κάθε ασφαλισμένος μπορεί αυτομάτως να «αγοράσει» όσα χρόνια του λείπουν. Πρέπει να εξετάζεται ποιοι πλασματικοί χρόνοι μπορούν πράγματι να αναγνωριστούν στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Παράδειγμα με 38,5 χρόνια ασφάλισης
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μιας φαρμακοποιού που έχει συμπληρώσει το 62ο έτος και διαθέτει 38,5 χρόνια ασφάλισης.
Εφόσον μπορεί να αναγνωρίσει τον απαραίτητο πλασματικό χρόνο και πληροί τις υπόλοιπες προϋποθέσεις, μπορεί να συμπληρώσει τη 40ετία και να υποβάλει αίτηση για πλήρη σύνταξη.
Έτσι δεν χρειάζεται να περιμένει μέχρι τη συμπλήρωση του 67ου έτους.
Ακριβώς γι’ αυτό όσοι βρίσκονται κοντά στη 40ετία χρειάζεται να ελέγξουν προσεκτικά το ασφαλιστικό τους ιστορικό πριν αποφασίσουν πότε θα αποχωρήσουν.
Παράδειγμα οδοντιάτρου με 37 χρόνια
Αντίστοιχα, ένας οδοντίατρος που έχει συμπληρώσει τα 62 και διαθέτει 37 χρόνια ασφάλισης μπορεί να εξετάσει εάν έχει δικαίωμα αναγνώρισης τριών πλασματικών ετών.
Εφόσον η αναγνώριση είναι δυνατή και φτάσει συνολικά στα 40 χρόνια, μπορεί να θεμελιώσει δικαίωμα για πλήρη σύνταξη στα 62.
Διαφορετικά, εφόσον δεν υπάρχει άλλη ειδική διάταξη που τον καλύπτει, το γενικό όριο για πλήρη σύνταξη είναι τα 67.
Ποια πλασματικά χρόνια μπορούν να αξιοποιηθούν
Ανάλογα με την ασφαλιστική περίπτωση, για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου μπορεί να εξεταστεί η αναγνώριση πλασματικών ετών που προέρχονται, μεταξύ άλλων, από:
- στρατιωτική θητεία,
- χρόνο σπουδών,
- τέκνα,
- κενά χρονικά διαστήματα ασφάλισης.
Η δυνατότητα αναγνώρισης, το κόστος και το κατά πόσο κάθε χρόνος μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη θεμελίωση του συγκεκριμένου συνταξιοδοτικού δικαιώματος χρειάζονται εξατομικευμένο έλεγχο.
Τι ισχύει στα 67
Η άλλη βασική διαδρομή είναι σαφέστερη: πλήρης σύνταξη στα 67 με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης.
Για παράδειγμα, ασφαλισμένη του πρώην ΕΤΑΑ που συμπληρώνει τα 67 μέσα στο 2026 και έχει 34 χρόνια ασφάλισης μπορεί να εξετάσει την άμεση υποβολή αίτησης, εφόσον πληροί και τις υπόλοιπες απαιτούμενες προϋποθέσεις.
Το ίδιο ισχύει για άνδρα ασφαλισμένο που γίνεται 67 ετών μέσα στο 2026 και έχει 33 χρόνια ασφάλισης.
Το κρίσιμο ζήτημα, επομένως, αφορά κυρίως όσους δεν έχουν ακόμη φτάσει τα 67 αλλά έχουν ήδη συγκεντρώσει μεγάλο ασφαλιστικό χρόνο.
Πρώτα καταμέτρηση και μετά εξαγορά
Η αναγνώριση πλασματικών ετών δεν πρέπει να γίνεται βιαστικά.
Το πρώτο βήμα είναι να υπολογιστεί με ακρίβεια ο πραγματικός ασφαλιστικός χρόνος. Μόνο τότε μπορεί να προσδιοριστεί πόσος πρόσθετος χρόνος χρειάζεται για να συμπληρωθεί η 40ετία.
Για παράδειγμα, εάν κάποιος διαπιστώσει ότι διαθέτει 38 χρόνια και 10 μήνες πραγματικής ασφάλισης, δεν υπάρχει λόγος να προχωρήσει χωρίς υπολογισμό σε μεγαλύτερη εξαγορά από αυτή που πραγματικά χρειάζεται.
Ο έλεγχος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε περιπτώσεις διαδοχικής ή παράλληλης ασφάλισης, όπου το ασφαλιστικό ιστορικό μπορεί να είναι πιο σύνθετο.
Ιδιαίτερη προσοχή στους ασφαλισμένους μετά το 1993
Ξεχωριστός έλεγχος απαιτείται για όσους ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993.
Στις περιπτώσεις αυτές οι δυνατότητες συνταξιοδότησης και ειδικότερα το ζήτημα της μειωμένης σύνταξης στα 62 με 15 έτη ασφάλισης εξαρτώνται από τις ειδικότερες προϋποθέσεις που ισχύουν για κάθε κατηγορία.
Γι’ αυτό δεν είναι ασφαλές να θεωρεί κάποιος ότι επειδή συμπλήρωσε τα 62 και έχει τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης μπορεί αυτομάτως να λάβει μειωμένη σύνταξη.
Το «παράθυρο» που αξίζει να ελεγχθεί
Το βασικό μήνυμα για τους ασφαλισμένους των πρώην Ταμείων του ΕΤΑΑ είναι ότι τα 67 δεν αποτελούν υποχρεωτικά τη μοναδική ηλικία εξόδου.
Για έναν επιστήμονα που βρίσκεται στα 62 και απέχει λίγο από τα 40 χρόνια ασφάλισης, η σωστή αξιοποίηση των πλασματικών χρόνων μπορεί να κάνει τεράστια διαφορά.
Πριν από οποιαδήποτε αίτηση ή εξαγορά, όμως, χρειάζεται να γίνει αναλυτικός έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού, των πραγματικών ετών και των πλασματικών χρόνων που μπορούν νόμιμα να αξιοποιηθούν.
Για κάποιους ασφαλισμένους, δύο ή τρία χρόνια μπορεί να είναι τελικά αυτά που χωρίζουν τη σύνταξη στα 62 από την αναμονή μέχρι τα 67.
