Ολοένα και μεγαλύτερη σημασία αποκτούν τα πλασματικά έτη ασφάλισης για όσους σχεδιάζουν την έξοδό τους στη σύνταξη, καθώς μπορούν να αποδειχθούν καθοριστικά τόσο για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και για την αύξηση του τελικού ποσού της σύνταξης.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, 8 στους 10 ασφαλισμένους που υποβάλλουν αίτηση στον ΕΦΚΑ για πλήρη σύνταξη στα 62 κάνουν χρήση πλασματικών χρόνων, αναγνωρίζοντας κατά μέσο όρο από 3 έως 4 χρόνια.
Το μέσο κόστος εξαγοράς υπολογίζεται περίπου στα 220 ευρώ για κάθε μήνα που αναγνωρίζεται, αν και το πραγματικό ποσό εξαρτάται από την κατηγορία του ασφαλισμένου και τις αποδοχές ή τις εισφορές του.
Πώς υπολογίζεται το κόστος εξαγοράς
Για αιτήσεις αναγνώρισης που υποβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2020 και μετά, το κόστος για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα αντιστοιχεί στο 20% των τακτικών αποδοχών.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ο υπολογισμός πραγματοποιείται με βάση την ασφαλιστική εισφορά του κλάδου κύριας ασφάλισης που αντιστοιχεί στην ασφαλιστική κατηγορία στην οποία έχουν ενταχθεί.
Το κόστος εξαγοράς έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν. Ειδικότερα, για παλαιότερες αιτήσεις τα ποσοστά ήταν:
- έως 31/12/2016: 6,67%
- το 2017: 10%
- το 2018: 13,34%
- το 2019: 16,67%
- από το 2020 και μετά: 20%
Η χρονική στιγμή της αίτησης αναγνώρισης έχει, επομένως, ιδιαίτερη σημασία για το ποσό που καλείται να καταβάλει ο ασφαλισμένος.
Πλήρης σύνταξη στα 62: Γιατί είναι τόσο σημαντικά
Η μεγάλη χρήση των πλασματικών ετών συνδέεται κυρίως με την προσπάθεια συμπλήρωσης του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης.
Για όσους επιδιώκουν πλήρη σύνταξη στα 62 με 40 έτη ασφάλισης, οι αναγνωρίσεις μπορούν να καλύψουν τα χρόνια που λείπουν από τον πραγματικό ασφαλιστικό βίο, εφόσον βέβαια πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.
Έτσι, ένας ασφαλισμένος που πλησιάζει το ηλικιακό όριο αλλά δεν έχει συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο μπορεί, ανάλογα με την περίπτωσή του, να αξιοποιήσει πλασματικούς χρόνους αντί να παραμείνει περισσότερα χρόνια στην εργασία.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι αναγνωρίσεις έχουν μετατραπεί σε σημαντικό εργαλείο συνταξιοδοτικού σχεδιασμού.
Εξαγορά ακόμη και για μεγαλύτερη σύνταξη
Τα πλασματικά έτη δεν χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη θεμελίωση του δικαιώματος συνταξιοδότησης.
Μπορούν να αξιοποιηθούν και για την προσαύξηση του ποσού της σύνταξης, ακόμη και όταν ο ασφαλισμένος έχει ήδη συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο για να αποχωρήσει.
Η επιλογή αυτή χρειάζεται οικονομικό υπολογισμό, καθώς ο ασφαλισμένος θα πρέπει να συγκρίνει το κόστος της εξαγοράς με την πρόσθετη σύνταξη που αναμένεται να εξασφαλίσει.
Δεν σημαίνει, δηλαδή, ότι κάθε αναγνώριση πλασματικού χρόνου είναι αυτομάτως συμφέρουσα. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το ασφαλιστικό ιστορικό, τις αποδοχές, τον χρόνο που αναγνωρίζεται και την αύξηση που μπορεί να προκαλέσει στη σύνταξη.
Έως και 12 χρόνια στο Δημόσιο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το καθεστώς για τους δημοσίους υπαλλήλους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία, ο συνολικός χρόνος που μπορεί να αναγνωριστεί μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να φτάσει έως και τα 12 έτη, από τα οποία έως 5 χρόνια μπορεί να συνδέονται με τέκνα.
Για θεμελίωση συνταξιοδοτικών προϋποθέσεων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2010 και για τη συμπλήρωση 25ετίας προβλέπεται η δυνατότητα αναγνώρισης συγκεκριμένων χρόνων, όπως στρατιωτική υπηρεσία, εκπαιδευτική άδεια, γονική άδεια ανατροφής και χρόνος τέκνων για τις μητέρες.
Για θεμελίωση από την 1η Ιανουαρίου 2011, οι αναγνωριζόμενοι πλασματικοί χρόνοι μπορούν να αξιοποιούνται τόσο για τη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος όσο και για τη συμπλήρωση του συνολικού χρόνου ασφάλισης.
Τι ισχύει για τους ένστολους
Ξεχωριστό πλαίσιο υπάρχει για τους ένστολους, οι οποίοι μπορούν να αξιοποιήσουν συγκεκριμένες κατηγορίες πλασματικού χρόνου για τη θεμελίωση δικαιώματος ή την προσαύξηση της σύνταξής τους.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η στρατιωτική θητεία και ο χρόνος σπουδών για την απόκτηση ενός πτυχίου ανώτατης εκπαίδευσης.
Προβλέπεται επίσης προσαύξηση κατά τρία χρόνια του συντάξιμου χρόνου για συγκεκριμένες κατηγορίες όσων έχουν καταταγεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1995 και θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα από την 1η Ιανουαρίου 2015 και μετά.
Παράλληλα, οι στρατιωτικοί μπορούν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να υπολογίσουν στο διπλάσιο χρόνο υπηρεσίας έως πέντε έτη.
Πότε συμφέρει πραγματικά η εξαγορά
Το κρίσιμο για κάθε ασφαλισμένο είναι να μην αντιμετωπίζει την εξαγορά πλασματικών ετών ως μια τυπική διαδικασία που συμφέρει σε όλες τις περιπτώσεις.
Άλλο είναι να απαιτούνται τρία χρόνια ώστε κάποιος να συμπληρώσει τα 40 έτη και να πάρει πλήρη σύνταξη στα 62 και διαφορετικό να έχει ήδη θεμελιώσει δικαίωμα και να εξετάζει την εξαγορά αποκλειστικά για να αυξήσει το ποσό της σύνταξής του.
Στη δεύτερη περίπτωση χρειάζεται να υπολογιστεί σε πόσο χρόνο η πρόσθετη μηνιαία σύνταξη θα «αποσβέσει» το ποσό που καταβλήθηκε για την εξαγορά.
Για παράδειγμα, με ένα ενδεικτικό μέσο κόστος 220 ευρώ τον μήνα, η αναγνώριση τριών ετών αντιστοιχεί σε 36 μήνες και συνεπώς σε περίπου 7.920 ευρώ, ενώ για τέσσερα χρόνια το αντίστοιχο ποσό φτάνει περίπου τις 10.560 ευρώ. Πρόκειται για απλό αριθμητικό παράδειγμα, καθώς το πραγματικό κόστος διαφέρει ανά ασφαλισμένο.
Γιατί αυξάνεται το ενδιαφέρον
Η έντονη στροφή προς τα πλασματικά χρόνια δείχνει ότι όλο και περισσότεροι ασφαλισμένοι επιχειρούν να οργανώσουν εγκαίρως την αποχώρησή τους από την αγορά εργασίας.
Για χιλιάδες εργαζομένους, ιδιαίτερα όσους βρίσκονται κοντά στα 62 αλλά δεν συμπληρώνουν μόνο με πραγματική ασφάλιση τα απαιτούμενα χρόνια, η αναγνώριση πλασματικού χρόνου μπορεί να κάνει τη διαφορά.
Γι’ αυτό και πριν από οποιαδήποτε εξαγορά είναι σημαντικό να προηγείται εξατομικευμένος συνταξιοδοτικός υπολογισμός, ώστε να είναι ξεκάθαρο πόσα χρόνια χρειάζονται, πόσο θα κοστίσουν και ποιο θα είναι το πραγματικό όφελος.
