Όσοι πλησιάζουν τα 62 και σχεδιάζουν να βγουν στη σύνταξη καλό είναι να ξεκινήσουν την προετοιμασία αρκετά νωρίτερα, ιδιαίτερα εάν έχουν περάσει κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου από περισσότερα του ενός ασφαλιστικά Ταμεία. Κενά στα ένσημα, παλιές οφειλές και χρόνοι ασφάλισης που δεν έχουν καταγραφεί σωστά μπορούν να προκαλέσουν καθυστερήσεις ή ακόμη και να επηρεάσουν το ποσό της σύνταξης.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προετοιμασία μπορεί να αρχίσει ακόμη και δύο χρόνια πριν από την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για τον εντοπισμό και τη διόρθωση προβλημάτων.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών, καθώς για αρκετούς ασφαλισμένους μπορεί να αποτελέσει το «κλειδί» για τη συμπλήρωση των 40 ετών ασφάλισης και την έξοδο στα 62.
Η εξαγορά, ωστόσο, έχει σημαντικό κόστος και γι’ αυτό απαιτείται προσεκτικός υπολογισμός πριν ληφθεί οποιαδήποτε απόφαση.
1. Έλεγχος των ενσήμων πριν από την αίτηση
Το πρώτο βήμα είναι να διαπιστώσει ο ασφαλισμένος εάν ο χρόνος ασφάλισής του έχει καταγραφεί σωστά.
Μέσω των ψηφιακών υπηρεσιών του e-ΕΦΚΑ μπορεί να ζητηθεί ανακεφαλαίωση του ασφαλιστικού χρόνου ακόμη και δύο χρόνια πριν από τη συνταξιοδότηση.
Η διαδικασία αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία για όσους έχουν διαδοχική ασφάλιση, καθώς μπορεί να υπάρχουν περίοδοι εργασίας σε διαφορετικά πρώην Ταμεία.
Ο έγκαιρος έλεγχος δίνει τη δυνατότητα να εντοπιστούν πιθανά κενά πριν κατατεθεί η οριστική αίτηση σύνταξης.
2. Τι γίνεται αν λείπουν ένσημα
Ένα από τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας μελλοντικός συνταξιούχος είναι να διαπιστώσει ότι μέρος της πραγματικής του ασφάλισης δεν εμφανίζεται στο σύστημα.
Το πρόβλημα αφορά κυρίως παλαιότερες περιόδους, όταν τα στοιχεία τηρούνταν σε έντυπα αρχεία.
Η αναζήτηση των λεγόμενων «χαμένων ενσήμων» μπορεί να απαιτήσει χρόνο και πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία.
Σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστούν, μεταξύ άλλων:
- παλιά ασφαλιστικά βιβλιάρια,
- βεβαιώσεις εργοδοτών,
- εκκαθαρίσεις μισθοδοσίας,
- παλαιότερες συμβάσεις εργασίας.
Αυτός είναι και ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι ασφαλισμένοι δεν πρέπει να περιμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή.
Εάν το πρόβλημα εντοπιστεί όταν έχει ήδη κατατεθεί η αίτηση συνταξιοδότησης, η διαδικασία μπορεί να γίνει περισσότερο χρονοβόρα.
3. Προσοχή στις οφειλές προς τα Ταμεία
Ιδιαίτερα προσεκτικοί πρέπει να είναι οι ελεύθεροι επαγγελματίες και γενικότερα όσοι έχουν ασφαλιστικές οφειλές.
Η ύπαρξη χρέους προς τα ασφαλιστικά Ταμεία μπορεί, ανάλογα με το ύψος και τις προϋποθέσεις που ισχύουν, να δημιουργήσει εμπόδια στη συνταξιοδότηση.
Για τον λόγο αυτό πρέπει να γίνεται έγκαιρα έλεγχος των οφειλών και, όπου απαιτείται, να εξετάζεται η δυνατότητα ρύθμισης ή αποπληρωμής τους.
Το σημαντικό είναι ο ασφαλισμένος να γνωρίζει την πραγματική εικόνα αρκετούς μήνες πριν φτάσει στην ημερομηνία κατά την οποία σκοπεύει να υποβάλει αίτηση.
Σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης
Για πολλούς ασφαλισμένους το μεγάλο ζητούμενο είναι η συμπλήρωση των 40 ετών ασφάλισης, ώστε να μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 62.
Εδώ αποκτούν ιδιαίτερη σημασία τα πλασματικά έτη.
Σύμφωνα με ειδικούς στην κοινωνική ασφάλιση, σημαντικό ποσοστό ασφαλισμένων προχωρεί στην αναγνώριση πλασματικού χρόνου είτε για να θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα είτε για να συμπληρώσει τα απαιτούμενα 40 χρόνια.
Έτσι, ασφαλισμένοι που έχουν περίπου 33-34 πραγματικά έτη ασφάλισης ενδέχεται, εφόσον πληρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις και διαθέτουν τον αναγνωρίσιμο πλασματικό χρόνο, να συμπληρώσουν τα 40 έτη.
Ποια πλασματικά χρόνια μπορούν να κάνουν τη διαφορά
Ανάλογα με την κατηγορία του ασφαλισμένου και τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας, μπορούν να εξεταστούν χρόνοι που σχετίζονται με περιπτώσεις όπως οι σπουδές, η στρατιωτική θητεία, τα τέκνα και άλλες προβλεπόμενες περιόδους.
Το κρίσιμο σημείο είναι ότι δεν συμφέρει αυτομάτως κάθε εξαγορά.
Ο ασφαλισμένος πρέπει να γνωρίζει ακριβώς πόσο χρόνο χρειάζεται για να θεμελιώσει το δικαίωμα που τον ενδιαφέρει.
Για παράδειγμα, εάν κάποιος χρειάζεται συγκεκριμένο αριθμό μηνών ή ετών για να συμπληρώσει τα απαιτούμενα 40 χρόνια, πρέπει να εξετάσει την αναγνώριση του χρόνου που πραγματικά του είναι απαραίτητος και το οικονομικό αποτέλεσμα της συγκεκριμένης επιλογής.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά
Η εξαγορά πλασματικών ετών μπορεί να αποτελέσει σημαντική οικονομική επιβάρυνση.
Για εργαζομένους, το κόστος μπορεί να συνδέεται με ποσοστό 20% επί των αποδοχών που λαμβάνονται υπόψη για την εξαγορά, γεγονός που σημαίνει ότι το τελικό ποσό μπορεί να ανέλθει σε αρκετές χιλιάδες ευρώ εάν πρόκειται να αναγνωριστούν πολλά χρόνια.
Γι’ αυτό η απόφαση δεν πρέπει να λαμβάνεται μόνο με το σκεπτικό «να αγοράσω όσα περισσότερα χρόνια μπορώ».
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσα χρόνια χρειάζονται πραγματικά και τι κερδίζει ο ασφαλισμένος από την εξαγορά τους;
Γιατί χρειάζεται προετοιμασία από τα 60
Ένας ασφαλισμένος που σκοπεύει να συνταξιοδοτηθεί στα 62 έχει κάθε λόγο να ξεκινήσει τον έλεγχο περίπου από τα 60.
Μέσα σε αυτό το διάστημα μπορεί να διαπιστώσει:
Πρώτον, πόσα πραγματικά χρόνια ασφάλισης έχουν καταγραφεί.
Δεύτερον, εάν υπάρχουν ένσημα που δεν εμφανίζονται.
Τρίτον, εάν υπάρχει χρόνος από διαφορετικά πρώην ασφαλιστικά Ταμεία που πρέπει να συνυπολογιστεί.
Τέταρτον, εάν υπάρχουν οφειλές που πρέπει να αντιμετωπιστούν.
Πέμπτον, πόσα πλασματικά χρόνια μπορούν να αναγνωριστούν και εάν η εξαγορά τους είναι οικονομικά συμφέρουσα.
Με αυτόν τον τρόπο, όταν φτάσει η στιγμή της αίτησης, μεγάλο μέρος των πιθανών εκκρεμοτήτων θα έχει ήδη αντιμετωπιστεί.
Τι αναμένεται να αλλάξει στον e-ΕΦΚΑ
Η πλήρης ενοποίηση των αρχείων των πρώην ασφαλιστικών Ταμείων και η ψηφιοποίηση του ασφαλιστικού ιστορικού αναμένεται σταδιακά να περιορίσουν πολλά από τα προβλήματα που σήμερα προκαλούν καθυστερήσεις.
Ο στόχος είναι ένα περισσότερο αυτοματοποιημένο και ψηφιακό σύστημα απονομής συντάξεων, στο οποίο ο ασφαλιστικός βίος κάθε εργαζομένου θα είναι συγκεντρωμένος και ευκολότερα προσβάσιμος.
Μέχρι να ολοκληρωθεί όμως η μετάβαση, η έγκαιρη προετοιμασία παραμένει ιδιαίτερα σημαντική.
Το βασικό μήνυμα για όσους πλησιάζουν τα 62 είναι απλό: ο έλεγχος του ασφαλιστικού ιστορικού δεν πρέπει να ξεκινά όταν έρθει η ώρα της αίτησης. Δύο χρόνια νωρίτερα μπορεί να αποδειχθούν πολύτιμα για να εντοπιστούν λάθη, να βρεθούν χαμένα ένσημα, να τακτοποιηθούν οφειλές και να εξεταστεί εάν η εξαγορά πλασματικών ετών μπορεί πράγματι να ανοίξει τον δρόμο για συνταξιοδότηση στα 62.
