Συνταξιούχοι: Η αίτηση στον ΕΦΚΑ που μπορεί να «κλειδώσει» αναδρομικά – Τι κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Νέα κινητικότητα καταγράφεται μεταξύ των συνταξιούχων γύρω από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), καθώς η κρίσιμη δικαστική εκκρεμότητα για τον τρόπο υπολογισμού της δημιουργεί προσδοκίες για μειωμένες κρατήσεις και, ενδεχομένως, μελλοντικές αναδρομικές διεκδικήσεις.
Σύλλογοι συνταξιούχων ενημερώνουν ήδη τα μέλη τους για τη δυνατότητα υποβολής αίτησης – δήλωσης προς τον e-ΕΦΚΑ, με βασικό στόχο να διατυπωθεί επισήμως η εναντίωσή τους στον σημερινό τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ και να προστατευθούν τυχόν αξιώσεις τους μέχρι να ξεκαθαρίσει οριστικά το δικαστικό τοπίο.
Προσοχή, όμως: δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή οριστική δικαστική απόφαση που να δίνει αυτομάτως αναδρομικά σε όλους τους συνταξιούχους. Αυτό που υπάρχει είναι μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική διαδικασία για τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται η εισφορά.
Τι ακριβώς εξετάζει το Ελεγκτικό Συνέδριο
Σύμφωνα με την επίσημη πράξη του Προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η υπόθεση εισήχθη στην Ολομέλεια ως πρότυπη δίκη, επειδή αφορά ζήτημα γενικότερης σημασίας με συνέπειες για ευρύτερο κύκλο πολιτικών συνταξιούχων.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν είναι συνταγματικά συμβατός ο σημερινός τρόπος υπολογισμού της ΕΑΣ, δηλαδή η εφαρμογή ενιαίου συντελεστή στο συνολικό ποσό της σύνταξης, χωρίς προηγουμένως να αφαιρείται το τμήμα μέχρι τα 1.400 ευρώ.
Με απλά λόγια, εξετάζεται εάν η εισφορά θα έπρεπε να υπολογίζεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει το συγκεκριμένο ποσό και με τον αντίστοιχο συντελεστή ανά κλιμάκιο.
Πρόκειται για διαφορά που μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά το ύψος της μηνιαίας κράτησης για όσους επιβαρύνονται με ΕΑΣ.
Γιατί οι συνταξιούχοι καταθέτουν αιτήσεις τώρα
Ακριβώς λόγω αυτής της εκκρεμότητας, σύλλογοι συνταξιούχων προτρέπουν τα μέλη τους να υποβάλουν αίτηση – δήλωση εναντίωσης προς τον ΕΦΚΑ.
Στο υπόδειγμα αίτησης που κυκλοφορεί, ο συνταξιούχος δηλώνει ότι αμφισβητεί τον σημερινό τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ και ζητά:
- να αμφισβητηθεί επισήμως ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού της εισφοράς,
- να επιστραφεί κάθε διαφορά που ενδεχομένως προκύψει εφόσον κριθεί ότι η κράτηση έπρεπε να υπολογίζεται διαφορετικά,
- να διατηρήσει ρητά όλα τα δικαιώματά του για μελλοντική δικαστική διεκδίκηση,
- να προστατεύσει τις σχετικές αξιώσεις του έναντι του κινδύνου παραγραφής.
Αυτό είναι και το πραγματικό νόημα της κίνησης: η αίτηση δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα σε αναδρομικά ούτε εγγυάται ότι θα καταβληθούν χρήματα.
Αποτελεί προληπτική νομική κίνηση ενόψει της απόφασης που αναμένεται να ξεκαθαρίσει το ζήτημα του υπολογισμού.
Τι μπορεί να αλλάξει στις συντάξεις
Εάν η τελική δικαστική κρίση οδηγήσει σε διαφορετικό τρόπο υπολογισμού, το οικονομικό αποτέλεσμα για αρκετούς συνταξιούχους μπορεί να είναι διπλό.
Από τη μία πλευρά θα μπορούσε να προκύψει μικρότερη μηνιαία κράτηση ΕΑΣ στο μέλλον.
Από την άλλη, θα ανοίξει η συζήτηση για το εάν και για ποιο χρονικό διάστημα μπορούν να αναζητηθούν ποσά που παρακρατήθηκαν με τον σημερινό τρόπο υπολογισμού.
Ακριβώς εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία η ημερομηνία κατά την οποία κάποιος έχει διατυπώσει τις αξιώσεις του και το εάν αυτές έχουν παραγραφεί.
Δεν πρέπει, ωστόσο, να θεωρηθεί δεδομένο ούτε το εύρος των δικαιούχων ούτε η χρονική έκταση πιθανών αναδρομικών πριν δημοσιευθεί και αναλυθεί η τελική απόφαση.
Το κρίσιμο όριο των 1.400 ευρώ
Το επίσημο κείμενο του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι ιδιαίτερα σημαντικό, επειδή περιγράφει με σαφήνεια το ζήτημα που καλείται να επιλύσει η Ολομέλεια.
Το ερώτημα αφορά τον υπολογισμό της ΕΑΣ επί ολόκληρης της σύνταξης, χωρίς να αφαιρείται πρώτα ποσό 1.400 ευρώ και στη συνέχεια να εφαρμόζεται ο αντίστοιχος συντελεστής στο τμήμα της σύνταξης που βρίσκεται πάνω από αυτό το επίπεδο.
Επομένως, εφόσον η δικαστική κρίση οδηγήσει σε αλλαγή της μεθόδου, ένας συνταξιούχος με υψηλότερη κύρια σύνταξη θα μπορούσε να δει μικρότερη παρακράτηση από αυτή που υφίσταται σήμερα.
Το ακριβές όφελος, όμως, δεν μπορεί να υπολογιστεί με ασφάλεια πριν γίνει γνωστό το πλήρες περιεχόμενο της απόφασης και ο τρόπος εφαρμογής της.
Γιατί η υπόθεση αφορά πολύ περισσότερους από έναν συνταξιούχο
Η σημασία της υπόθεσης αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι εισήχθη ως πρότυπη δίκη. Το Ελεγκτικό Συνέδριο αναφέρει επισήμως ότι πρόκειται για ζήτημα γενικότερης σημασίας που έχει συνέπειες για ευρύτερο κύκλο πολιτικών συνταξιούχων.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε συνταξιούχος θα λάβει αυτομάτως χρήματα μετά την έκδοση της απόφασης.
Σημαίνει, όμως, ότι η κρίση για τη νομιμότητα του τρόπου υπολογισμού μπορεί να αποτελέσει κομβικό σημείο για τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζεται στο εξής η ΕΑΣ.
Τι πρέπει να προσέξουν οι συνταξιούχοι
Το μεγαλύτερο λάθος αυτή τη στιγμή θα ήταν να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι έχει ήδη «κλειδώσει» κάποιο συγκεκριμένο ποσό αναδρομικών.
Δεν έχει κλειδώσει.
Η δικαστική κρίση είναι αυτή που θα καθορίσει εάν υπάρχει πρόβλημα στον υφιστάμενο τρόπο υπολογισμού και ποιες ακριβώς συνέπειες θα έχει αυτό.
Γι’ αυτό και πριν από οποιαδήποτε δικαστική ή διοικητική ενέργεια, ειδικά όταν τίθεται θέμα παραγραφής ή αναδρομικών αξιώσεων, είναι σκόπιμο ο ενδιαφερόμενος να ζητήσει εξατομικευμένη ενημέρωση από τον σύλλογό του ή από νομικό με γνώση του ασφαλιστικού δικαίου.
Το βέβαιο είναι ότι η ΕΑΣ βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο.
Και αυτή τη φορά η συζήτηση δεν αφορά απλώς το εάν πρέπει να υπάρχει η εισφορά, αλλά πάνω σε ποιο ποσό της σύνταξης επιτρέπεται να υπολογίζεται.
Η απάντηση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα είναι αυτή που θα καθορίσει το επόμενο κεφάλαιο — τόσο για τις μελλοντικές κρατήσεις όσο και για τις πιθανές αναδρομικές αξιώσεις χιλιάδων συνταξιούχων.
