Συνταξιούχοι σε αναμονή – Τα αναδρομικά που δεν λένε να μπουν στους λογαριασμούς
Δύο ολόκληρα χρόνια έχουν περάσει από τότε που χιλιάδες συνταξιούχοι δικαιώθηκαν για τις αντισυνταγματικές περικοπές στις συντάξεις τους, όμως ακόμα περιμένουν να δουν τα αναδρομικά να πιστώνονται στους λογαριασμούς τους. Παρά το γεγονός ότι οι αποφάσεις των δικαστηρίων είναι ξεκάθαρες και εκτελεστές, η γραφειοκρατία και η αργοκίνητη μηχανή του ΕΦΚΑ έχουν «παγώσει» τη διαδικασία.
Η υπόθεση αφορά τις περικοπές που είχαν επιβληθεί την περίοδο από 11 Ιουνίου 2015 έως 12 Μαΐου 2016 στις κύριες και επικουρικές συντάξεις, αλλά και στα επιδόματα δώρων Χριστουγέννων, Πάσχα και αδείας. Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με απόφασή του το 2020, έκρινε αντισυνταγματικές τις μειώσεις αυτές και άνοιξε τον δρόμο για επιστροφή χρημάτων στους δικαιούχους. Ωστόσο, πέντε χρόνια μετά, η υλοποίηση της απόφασης παραμένει σε εκκρεμότητα για την πλειονότητα των συνταξιούχων.
Πάνω από 400.000 δικαιούχοι – αλλά μόνο το 5% πληρώθηκε
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι περίπου 400.000 συνταξιούχοι έχουν κατοχυρώσει δικαίωμα στα αναδρομικά, αφού είχαν κινηθεί νομικά εγκαίρως και δικαιώθηκαν στα Πρωτοδικεία. Ο ΕΦΚΑ στις περισσότερες περιπτώσεις δεν ασκεί εφέσεις, γεγονός που σημαίνει ότι οι αποφάσεις θεωρούνται τελεσίδικες. Παρ’ όλα αυτά, το στάδιο της εκτέλεσης παραμένει βαλτωμένο.
Σύμφωνα με εργατολόγους που παρακολουθούν τις υποθέσεις, μόλις 5% των δικαιούχων έχει λάβει μέχρι σήμερα τα χρήματα που δικαιούται. Σε αριθμούς, αυτό μεταφράζεται σε 10.000 έως 20.000 συνταξιούχους πανελλαδικά. Τα ποσά που έχουν καταβληθεί κυμαίνονται κατά μέσο όρο από 2.500 έως 3.000 ευρώ, μαζί με τους νόμιμους τόκους (περίπου 6%). Κι όμως, πολλοί χρειάστηκε να περιμένουν μέχρι και δύο χρόνια μετά την έκδοση της δικαστικής απόφασης για να λάβουν την πληρωμή.
Τι ποσά δικαιούνται ανά ταμείο
Τα αναδρομικά διαφέρουν ανάλογα με το ταμείο ασφάλισης κάθε συνταξιούχου. Ενδεικτικά:
ΙΚΑ: από 410 έως 2.372 ευρώ
ΔΕΚΟ & Τράπεζες: από 1.111 έως 4.004 ευρώ
Δημόσιο: από 727 έως 2.820 ευρώ
Επικουρικά Ταμεία (Δικηγόρων, Εμποροϋπαλλήλων, Αρτοποιών κ.ά.): από 668 έως 2.399 ευρώ
Τα ποσά αυτά αφορούν αποκλειστικά τις περικοπές του επίμαχου 11μήνου και δεν περιλαμβάνουν άλλες τυχόν αξιώσεις ή διαφορές που προκύπτουν από μεταγενέστερους υπολογισμούς.
Ποιοι έχασαν οριστικά το δικαίωμα
Εξίσου σημαντικό είναι ότι χιλιάδες συνταξιούχοι δεν θα δουν ποτέ τα αναδρομικά τους, καθώς δεν κατέθεσαν προσφυγές έως τον Ιούλιο του 2020. Ο νόμος 4734/2020, που ψήφισε τότε η κυβέρνηση, όριζε αυστηρή προθεσμία για την υποβολή αγωγών. Όσοι δεν κινήθηκαν νομικά μέσα σε αυτό το χρονικό πλαίσιο, θεωρούνται ότι παραιτήθηκαν των αξιώσεών τους. Έτσι, ενώ υπέστησαν τις ίδιες περικοπές με τους υπόλοιπους, βρίσκονται εκτός κάθε μελλοντικής διεκδίκησης.
Γραφειοκρατία και ελλείψεις προσωπικού «φρενάρουν» τις πληρωμές
Οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται σε νομικά εμπόδια, αλλά κυρίως σε διοικητικές αδυναμίες. Ο ΕΦΚΑ αντιμετωπίζει τεράστιο όγκο υποθέσεων και έλλειψη προσωπικού, ειδικά στις οικονομικές και λογιστικές υπηρεσίες που πρέπει να εκτελέσουν τις δικαστικές αποφάσεις. Κάθε υπόθεση χρειάζεται λεπτομερή επανυπολογισμό, έλεγχο στοιχείων και έκδοση ξεχωριστής εντολής πληρωμής — διαδικασία που σε πολλές περιπτώσεις καθυστερεί για μήνες.
Όπως αναφέρει γνωστός εργατολόγος, «οι αποφάσεις είναι οριστικές, αλλά ο μηχανισμός πληρωμών του ΕΦΚΑ κινείται με ρυθμούς χελώνας. Οι άνθρωποι αυτοί είναι μεγάλης ηλικίας και περιμένουν τα χρήματα που τους ανήκουν νομίμως, όχι κάποια παροχή χάριτος».
Ανθρώπινες ιστορίες πίσω από τους αριθμούς
Πίσω από τους αριθμούς, υπάρχουν πραγματικές ιστορίες ανθρώπων που ζουν με την αγωνία αν θα προλάβουν να δουν τα χρήματα που δικαιούνται. Πολλοί συνταξιούχοι, ιδίως χαμηλοσυνταξιούχοι, υπολογίζουν στα αναδρομικά αυτά για να καλύψουν βασικές ανάγκες, να πληρώσουν λογαριασμούς ή ιατρικά έξοδα. Κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε οικονομική και ψυχολογική πίεση.
Ένας από αυτούς, πρώην υπάλληλος ΔΕΚΟ, δηλώνει: «Πήραμε την απόφαση πριν δύο χρόνια, αλλά ακόμα περιμένουμε. Κάθε φορά που βλέπω την ανακοίνωση της σύνταξης, ελπίζω να έχουν μπει τα αναδρομικά. Μάταια.»
Το επόμενο βήμα
Η κυβέρνηση έχει αναγνωρίσει τις καθυστερήσεις και, σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζει πλάνο επιτάχυνσης των πληρωμών μέσα από ψηφιοποίηση των διαδικασιών και ενίσχυση του προσωπικού του ΕΦΚΑ. Ωστόσο, μέχρι να ληφθούν ουσιαστικά μέτρα, οι συνταξιούχοι συνεχίζουν να περιμένουν.
Για την ώρα, το μόνο σίγουρο είναι ότι ο χρόνος κυλά εις βάρος των δικαιούχων. Οι αποφάσεις υπάρχουν, τα ποσά είναι καθορισμένα, αλλά οι πληρωμές προχωρούν με ρυθμό… σταγονόμετρου.
