Μια σημαντική αλλαγή στη φιλοσοφία της τεκμαρτής φορολόγησης των ελεύθερων επαγγελματιών εξετάζει η κυβέρνηση, με το νέο μοντέλο να συνδέει το ύψος του τεκμαρτού εισοδήματος με τη φορολογική συνέπεια του επαγγελματία.
Ο σχεδιασμός που εξετάζεται ενόψει της ΔΕΘ προβλέπει ουσιαστικά τη δημιουργία ενός «μπόνους συνέπειας»: όσο πιο διαφανής είναι η οικονομική δραστηριότητα ενός επαγγελματία και όσο μεγαλύτερο είναι το ψηφιακό φορολογικό του αποτύπωμα, τόσο μεγαλύτερη θα μπορεί να είναι η μείωση του τεκμηρίου.
Τι μπορεί να αλλάξει
Σήμερα, για όσους ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα εφαρμόζεται ειδικό ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα. Όταν αυτό είναι υψηλότερο από το πραγματικό εισόδημα που δηλώνει ο επαγγελματίας, η διαφορά επηρεάζει το φορολογητέο εισόδημά του.
Η αλλαγή που βρίσκεται υπό εξέταση είναι το τεκμαρτό ποσό να μην αντιμετωπίζεται πλέον ως απολύτως σταθερό για όλους.
Αντίθετα, θα μπορεί να μειώνεται ανάλογα με τον βαθμό φορολογικής συμμόρφωσης κάθε επαγγελματία.
Στην πράξη θα μπορούσε να δημιουργηθεί ένα είδος «φορολογικού σκορ», το οποίο θα αποτυπώνει πόσο συνεπής και φορολογικά «διαφανής» είναι μια επιχείρηση.
Ποια στοιχεία θα μπορούσαν να μετράνε
Κεντρικό ρόλο αναμένεται να έχουν τα ψηφιακά δεδομένα που διαθέτει πλέον η φορολογική διοίκηση.
Η ηλεκτρονική διαβίβαση παραστατικών, οι ηλεκτρονικές συναλλαγές, η πλήρης καταγραφή των εσόδων και γενικότερα το ψηφιακό αποτύπωμα της επιχείρησης μπορούν να δώσουν στην Εφορία πολύ σαφέστερη εικόνα για την πραγματική οικονομική δραστηριότητα.
Έτσι, ένας ελεύθερος επαγγελματίας που δηλώνει συστηματικά τα εισοδήματά του, εκδίδει κανονικά τα παραστατικά του και δεν εμφανίζει φορολογικές παραβάσεις θα μπορούσε να κερδίζει μεγαλύτερη έκπτωση από το τεκμαρτό εισόδημα.
Στον αντίποδα, όταν εντοπίζονται σημαντικές αποκλίσεις ή ελλιπής φορολογική συμμόρφωση, το τεκμήριο θα εξακολουθεί να λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας των δημοσίων εσόδων.
Δεν θα αρκεί μία «καλή» χρονιά
Ιδιαίτερη σημασία φαίνεται ότι θα έχει και η διάρκεια της φορολογικής συνέπειας.
Το μοντέλο που εξετάζεται δεν παραπέμπει σε μια αυτόματη έκπτωση επειδή κάποιος ήταν συνεπής για μία φορολογική χρήση. Αντίθετα, η επιβράβευση θα μπορούσε να αυξάνεται όσο ο επαγγελματίας διατηρεί καλή φορολογική εικόνα επί σειρά ετών.
Με αυτόν τον τρόπο, ένας φορολογούμενος θα μπορούσε να βλέπει το τεκμαρτό εισόδημά του να περιορίζεται σταδιακά όσο αποδεικνύει ότι η πραγματική οικονομική του δραστηριότητα καταγράφεται με αξιόπιστο τρόπο.
Ακόμη και έξοδος από το τεκμήριο;
Το πιο ενδιαφέρον σενάριο αφορά τους επαγγελματίες που θα εμφανίζουν σταθερή και πλήρη φορολογική συμμόρφωση για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Για αυτές τις περιπτώσεις έχει τεθεί στο δημόσιο διάλογο ακόμη και το ενδεχόμενο το τεκμήριο να περιορίζεται δραστικά ή τελικά να μη χρησιμοποιείται.
Πρόκειται, ωστόσο, για σημείο που δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί και θα πρέπει να αναμένονται οι τελικές κυβερνητικές αποφάσεις.
Η βασική κατεύθυνση πάντως είναι σαφής: το τεκμαρτό σύστημα να μετατραπεί από έναν οριζόντιο μηχανισμό σε ένα περισσότερο εξατομικευμένο μοντέλο, στο οποίο η φορολογική συνέπεια θα μπορεί να μεταφράζεται σε πραγματική φορολογική ελάφρυνση.
