Στο μικροσκόπιο του Συμβουλίου της Επικρατείας μπαίνει μία από τις πιο πολυσυζητημένες κρατήσεις που συνεχίζουν να επιβαρύνουν μισθούς στο Δημόσιο, παρά το τέλος των μνημονίων και τη σταδιακή αποκλιμάκωση της ανεργίας στην Ελλάδα. Η υπόθεση αφορά την ειδική εισφορά αλληλεγγύης υπέρ ανεργίας, η οποία παρακρατείται εδώ και χρόνια από τις αποδοχές δημοσίων υπαλλήλων και εργαζομένων στον ευρύτερο δημόσιο τομέα.
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς μια πιθανή απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου υπέρ των προσφευγόντων μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μαζικές διεκδικήσεις επιστροφών χρημάτων από χιλιάδες εργαζόμενους του Δημοσίου.
Η προσφυγή που αλλάζει τα δεδομένα
Αφορμή για τη νέα δικαστική μάχη αποτέλεσε προσφυγή δημοσίου υπαλλήλου, μετά την οποία το Μονομελές Διοικητικό Πρωτοδικείο Πειραιά αποφάσισε να παραπέμψει κρίσιμα ζητήματα στο Συμβούλιο της Επικρατείας, ζητώντας απαντήσεις τόσο για τη νομιμότητα της συνέχισης της εισφοράς όσο και για τη διαδικασία μέσω της οποίας οι πολίτες μπορούν να διεκδικήσουν πίσω τα ποσά που παρακρατήθηκαν.
Το βασικό ερώτημα που καλείται να απαντήσει το ΣτΕ είναι αν η διατήρηση της συγκεκριμένης επιβάρυνσης εξακολουθεί να δικαιολογείται συνταγματικά, δεδομένου ότι η εισφορά επιβλήθηκε σε περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης και υψηλής ανεργίας.
Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή αφορά μία εισφορά που εξακολουθεί να αποφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στα δημόσια ταμεία κάθε χρόνο.
Τι είναι η εισφορά 2% που πληρώνουν οι δημόσιοι υπάλληλοι
Η ειδική εισφορά για την καταπολέμηση της ανεργίας θεσπίστηκε το 2011, στα πρώτα χρόνια των μνημονίων, ως έκτακτο μέτρο δημοσιονομικής ανάγκης. Η κράτηση ανέρχεται σε ποσοστό 2% και επιβάλλεται πάνω στις τακτικές αποδοχές, αλλά και σε πρόσθετες αμοιβές και αποζημιώσεις εργαζομένων στο Δημόσιο, στους ΟΤΑ και στα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου.
Στόχος της εισφοράς ήταν η ενίσχυση των προγραμμάτων απασχόλησης και η στήριξη δράσεων κατά της ανεργίας. Ωστόσο, πολλοί δημόσιοι υπάλληλοι υποστηρίζουν πλέον ότι ο λόγος επιβολής της έχει εκλείψει, καθώς οι οικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει σημαντικά σε σχέση με την περίοδο της κρίσης.
Παράλληλα, εργαζόμενοι και συνδικαλιστικές οργανώσεις τονίζουν ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι έχουν ήδη υποστεί μεγάλες απώλειες τα προηγούμενα χρόνια, όπως η κατάργηση του 13ου και 14ου μισθού, ενώ οι αυξήσεις που δίνονται σήμερα θεωρούνται περιορισμένες σε σχέση με το αυξημένο κόστος ζωής και τη μείωση της αγοραστικής δύναμης.
Γιατί η απόφαση του ΣτΕ θεωρείται κρίσιμη
Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας μπορεί να δημιουργήσει ισχυρό νομικό προηγούμενο όχι μόνο για τη συγκεκριμένη εισφορά αλλά και γενικότερα για τη διατήρηση έκτακτων φορολογικών μέτρων μετά το τέλος των συνθηκών που τα επέβαλαν.
Εάν το ΣτΕ κρίνει ότι η συνέχιση της παρακράτησης είναι αντισυνταγματική ή ότι η διαδικασία επιβολής της παρουσιάζει νομικά προβλήματα, τότε ενδέχεται να ξεκινήσει κύμα αγωγών και προσφυγών από εργαζόμενους που θα διεκδικήσουν αναδρομικές επιστροφές.
Οι πιθανές αξιώσεις μπορεί να αφορούν ποσά αρκετών ετών, γεγονός που προκαλεί ήδη έντονο ενδιαφέρον σε δημοσίους υπαλλήλους, συνταξιούχους αλλά και νομικούς κύκλους.
Τα τρία μεγάλα ερωτήματα που εξετάζει το ανώτατο δικαστήριο
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο ζητά από το ΣτΕ να ξεκαθαρίσει συγκεκριμένα κρίσιμα ζητήματα σχετικά με τις διεκδικήσεις των πολιτών.
Το πρώτο αφορά ποια είναι η σωστή νομική διαδικασία για να ζητήσει κάποιος επιστροφή χρημάτων που θεωρεί ότι παρακρατήθηκαν παράνομα. Το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει αν οι εργαζόμενοι πρέπει να κινηθούν μέσω αγωγής ή μέσω προσφυγής κατά διοικητικών πράξεων.
Το δεύτερο ζήτημα σχετίζεται με το ποια διοικητική πράξη θεωρείται υπεύθυνη για την παρακράτηση: η μισθολογική κατάσταση, το εκκαθαριστικό μισθοδοσίας ή κάποια άλλη πράξη του Δημοσίου.
Το τρίτο και σημαντικότερο ερώτημα αφορά ευθέως τη συνταγματικότητα της διατήρησης της εισφοράς μέχρι και σήμερα, δηλαδή το 2025 και το 2026, πολλά χρόνια μετά την επιβολή της ως έκτακτου μέτρου.
Τι μπορεί να συμβεί αν καταργηθεί
Σε περίπτωση που το ΣτΕ αποφανθεί υπέρ των προσφευγόντων, οι εξελίξεις ενδέχεται να είναι ραγδαίες. Χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι θα αποκτήσουν νομικό έρεισμα για να ζητήσουν επιστροφή χρημάτων, ενώ θα τεθεί σοβαρό ζήτημα για το μέλλον της συγκεκριμένης κράτησης.
Ταυτόχρονα, το Δημόσιο θα βρεθεί αντιμέτωπο με πιθανό δημοσιονομικό κόστος, αφού η εισφορά αποφέρει περίπου 280 εκατ. ευρώ ετησίως στον κρατικό προϋπολογισμό.
Γι’ αυτό και η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά την υπόθεση, καθώς μία αρνητική απόφαση θα μπορούσε να επηρεάσει συνολικά τον σχεδιασμό των δημόσιων εσόδων.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η υπόθεση αφορά άμεσα χιλιάδες εργαζόμενους του Δημοσίου, οι οποίοι περιμένουν πλέον με μεγάλο ενδιαφέρον την τελική κρίση του Συμβουλίου της Επικρατείας.
