Η ΔΕΘ τελείωσε, το πακέτο των 2,2 δισ. ευρώ ανακοινώθηκε, αλλά πριν ακόμη προλάβουν να φανούν στην τσέπη των πολιτών τα περισσότερα από τα μέτρα, η κυβέρνηση βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο και εξαιρετικά δύσκολο μέτωπο. Η ενεργειακή ακρίβεια επιστρέφει δυναμικά και ο χειμώνας απειλεί να μετατραπεί στη μεγαλύτερη οικονομική και πολιτική δοκιμασία των επόμενων μηνών. Στην πρώτη γραμμή βγαίνει πλέον ο Κυριάκος Πιερρακάκης.
Ούτε ο Αλέξης Τσίπρας, ούτε ο Νίκος Ανδρουλάκης, ούτε ένα ενδεχόμενο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά είναι αυτή τη στιγμή το μοναδικό πρόβλημα που απασχολεί την κυβέρνηση.
Υπάρχει ένας αντίπαλος πολύ πιο άμεσος.
Η ακρίβεια.
Και ειδικότερα η ενεργειακή ακρίβεια.
Πετρέλαιο θέρμανσης, καύσιμα και ηλεκτρικό ρεύμα δημιουργούν ένα δύσκολο σκηνικό λίγο πριν τα νοικοκυριά μπουν στην περίοδο των μεγάλων χειμερινών καταναλώσεων.
Η εικόνα των τελευταίων ημερών είναι χαρακτηριστική.
Μόλις λίγες ημέρες μετά τη ΔΕΘ και τις εξαγγελίες των 2,2 δισ. ευρώ, ο πρωθυπουργός αναγκάστηκε να ανοίξει ξανά τον φάκελο της οικονομικής στήριξης και να προαναγγείλει πρόσθετα μέτρα ειδικά για την ενέργεια.
Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο γρήγορα άλλαξε η ατζέντα.
Το πετρέλαιο θέρμανσης χτύπησε συναγερμό
Στη συνέντευξή του στην ΕΡΤ, ο Κυριάκος Μητσοτάκης προανήγγειλε κυβερνητική παρέμβαση ώστε το πετρέλαιο θέρμανσης να ξεκινήσει κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.
Παράλληλα ανακοίνωσε οριζόντια αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, ενώ στο τραπέζι έχει μπει και η επαναφορά του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Η επιδότηση στο diesel προβλέπεται επίσης να συνεχιστεί τον Οκτώβριο.
Το σημαντικό όμως βρίσκεται πίσω από τις ανακοινώσεις.
Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι χωρίς παρέμβαση η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα μπορούσε, με τα σημερινά δεδομένα, να βρίσκεται κοντά στα 2 ευρώ το λίτρο.
Αυτό είπε πλέον ανοιχτά ο Κυριάκος Πιερρακάκης.
Και εδώ αρχίζει η πραγματική μάχη.
Ο Πιερρακάκης βγαίνει μπροστά
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών βρίσκεται πλέον στην πρώτη γραμμή της κυβερνητικής διαχείρισης.
Η χθεσινή του τηλεοπτική παρουσία ήταν ενδεικτική.
Μίλησε για «διπλή ασπίδα προστασίας» στο πετρέλαιο θέρμανσης: παρέμβαση στην τιμή και ταυτόχρονα αύξηση του επιδόματος.
Ξεκαθάρισε μάλιστα ότι τα εισοδηματικά κριτήρια δεν θα αλλάξουν και επομένως δεν θα διευρυνθεί ο αριθμός των δικαιούχων. Αυτό που σχεδιάζεται είναι να αυξηθεί το ποσό που θα λάβουν όσοι ήδη δικαιούνται το επίδομα.
Ο Πιερρακάκης δεν έκρυψε παράλληλα τη δυσκολία της κατάστασης.
Αναγνώρισε ότι η τιμή του πετρελαίου θέρμανσης θα είναι σημαντικά υψηλότερη σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Και έβαλε ένα ακόμη στοιχείο στη συζήτηση:
οι δημοσιονομικές εφεδρείες υπάρχουν, αλλά δεν είναι απεριόριστες.
Αυτή ίσως είναι η φράση που περιγράφει καλύτερα το κυβερνητικό πρόβλημα.
Από τα 2,2 δισ. της ΔΕΘ σε νέο πακέτο
Πριν από περίπου δύο εβδομάδες η κυβέρνηση παρουσίαζε στη Θεσσαλονίκη το μεγάλο οικονομικό πακέτο της.
Συνολικό κόστος: 2,2 δισ. ευρώ.
Ο στόχος ήταν σαφής.
Να ενισχυθεί το διαθέσιμο εισόδημα και να δοθεί στην κυβέρνηση ένας οικονομικός και πολιτικός ορίζοντας για τους επόμενους μήνες.
Μόνο που η ενεργειακή κρίση κινείται γρηγορότερα από τον πολιτικό σχεδιασμό.
Ο ίδιος ο Πιερρακάκης επισήμανε ότι δύο εβδομάδες μετά τη ΔΕΘ η κυβέρνηση προχωρά ήδη σε πρόσθετο πακέτο στήριξης για την ενεργειακή πρόκληση.
Και εδώ βρίσκεται το μεγάλο στοίχημα.
Να μη χαθεί μέσα στην ενεργειακή ακρίβεια η οικονομική επίδραση των μέτρων που μόλις ανακοινώθηκαν.
Η δύσκολη εξίσωση
Η κυβέρνηση έχει ουσιαστικά να λύσει μια εξίσωση με τρεις μεταβλητές.
Από τη μία πρέπει να στηρίξει τα νοικοκυριά.
Από την άλλη πρέπει να διατηρήσει τη δημοσιονομική ισορροπία.
Και ταυτόχρονα πρέπει να κρατήσει διαθέσιμες εφεδρείες σε περίπτωση που οι διεθνείς τιμές κινηθούν ακόμη υψηλότερα.
Αυτό εξηγεί γιατί το οικονομικό επιτελείο αποφεύγει προς το παρόν οριζόντιες και εξαιρετικά δαπανηρές παρεμβάσεις μεγάλης διάρκειας.
Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Ο Πιερρακάκης ανέφερε ότι τα έσοδα από τον ΕΦΚ στα καύσιμα φτάνουν περίπου τα 4 δισ. ευρώ ετησίως, ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν σε δύο πακέτα ΔΕΘ.
Η κυβέρνηση συνεπώς αναζητεί παρεμβάσεις που θα φτάσουν στην τελική τιμή χωρίς να δημιουργήσουν μια τεράστια μόνιμη τρύπα στα δημόσια έσοδα.
«Μας νοιάζει η τιμή στο ταμπλό»
Αυτό είναι πλέον το κεντρικό κυβερνητικό μήνυμα.
Ο Πιερρακάκης επιμένει ότι το ζητούμενο δεν είναι ποιο ακριβώς φορολογικό εργαλείο θα χρησιμοποιηθεί αλλά ποια τιμή θα βλέπει τελικά ο πολίτης.
Πολιτικά, αυτό είναι απολύτως κρίσιμο.
Γιατί ο πολίτης δεν υπολογίζει τη στήριξη της κυβέρνησης σε δισεκατομμύρια.
Την υπολογίζει σε ευρώ.
Στο πρατήριο.
Στο βενζινάδικο.
Στον λογαριασμό του ρεύματος.
Στην παραγγελία πετρελαίου για το σπίτι.
Εκεί θα κριθεί τελικά εάν τα μέτρα είναι αρκετά.
Και το ρεύμα ανεβάζει πίεση
Το πετρέλαιο δεν είναι το μοναδικό μέτωπο.
Η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας έχει επίσης κινηθεί ανοδικά, με τον μέσο όρο του Σεπτεμβρίου να βρίσκεται περίπου 20% υψηλότερα από τον Αύγουστο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία.
Αυτό αυξάνει την ανησυχία για τους επόμενους λογαριασμούς και δημιουργεί ακόμη ένα πεδίο στο οποίο η κυβέρνηση ενδέχεται να χρειαστεί να παρέμβει εάν η κατάσταση επιδεινωθεί.
Έτσι διαμορφώνεται το πραγματικό οικονομικό μέτωπο του χειμώνα:
θέρμανση – καύσιμα – ηλεκτρικό ρεύμα.
Τρία έξοδα που δεν μπορούν εύκολα να περιοριστούν και επηρεάζουν σχεδόν οριζόντια τα νοικοκυριά.
Το μεγάλο πολιτικό πρόβλημα
Για το Μέγαρο Μαξίμου το ζήτημα δεν είναι μόνο οικονομικό.
Είναι βαθιά πολιτικό.
Η κυβέρνηση μόλις ολοκλήρωσε μια ΔΕΘ στην οποία επένδυσε σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο.
Περίμενε τα μέτρα να λειτουργήσουν σταδιακά στην κοινωνία και να ενισχύσουν το διαθέσιμο εισόδημα.
Τώρα υπάρχει ο κίνδυνος ένα μέρος αυτής της ενίσχυσης να απορροφηθεί από τις αυξημένες ενεργειακές δαπάνες.
Ο ίδιος ο Πιερρακάκης ρωτήθηκε ευθέως εάν η ακρίβεια έχει ήδη «φάει» το πακέτο της ΔΕΘ.
Ο υπουργός απέρριψε αυτή την προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι ακριβώς λόγω της ακρίβειας τα μέτρα αποκτούν ακόμη μεγαλύτερη αξία και επισημαίνοντας ότι μόνο τον Νοέμβριο αναμένεται να διοχετευθούν στην οικονομία περισσότερα από 1,1 δισ. ευρώ από το σύνολο των προγραμματισμένων παρεμβάσεων.
Η απάντηση αυτή όμως δείχνει και πού θα παιχτεί η μάχη.
Στο διαθέσιμο εισόδημα μετά τους λογαριασμούς.
Η μεγαλύτερη μάχη δεν είναι με την αντιπολίτευση
Το πολιτικό ενδιαφέρον μπορεί να βρίσκεται στις κινήσεις του Τσίπρα, στα σενάρια για τον Σαμαρά, στις δημοσκοπήσεις και στη στρατηγική του Ανδρουλάκη.
Η καθημερινότητα όμως λειτουργεί διαφορετικά.
Για εκατομμύρια πολίτες το κρίσιμο ερώτημα των επόμενων μηνών δεν θα είναι ποιο κόμμα προηγείται στη δημοσκόπηση.
Θα είναι πόσο κοστίζει να ζεστάνουν το σπίτι τους.
Πόσο θα πληρώσουν στο ρεύμα.
Πόσο θα τους κοστίσει να γεμίσουν το αυτοκίνητο.
Και τι τελικά θα περισσέψει από τον μισθό ή τη σύνταξη στο τέλος του μήνα.
Γι’ αυτό και η ακρίβεια μπορεί να αποδειχθεί πολύ δυσκολότερος πολιτικός αντίπαλος από οποιονδήποτε αρχηγό της αντιπολίτευσης.
Ο χειμώνας θα κρίνει πολλά
Η κυβέρνηση έχει ακόμη εργαλεία.
Ο Πιερρακάκης επιβεβαιώνει ότι υπάρχουν δημοσιονομικές εφεδρείες και ότι, εάν τα δυσμενή σενάρια επιβεβαιωθούν, μπορούν να υπάρξουν πρόσθετες κινήσεις.
Υπάρχουν επίσης διεθνείς πρωτοβουλίες για την ενεργειακή αγορά και πιθανές κινήσεις που θα μπορούσαν να αποκλιμακώσουν τις τιμές.
Τίποτα όμως δεν είναι δεδομένο.
Και αυτό ακριβώς κάνει τον χειμώνα του 2026-2027 τόσο κρίσιμο.
Η ΔΕΘ τελείωσε.
Οι εξαγγελίες έγιναν.
Τα 2,2 δισ. μπήκαν στο τραπέζι.
Τώρα έρχεται η πραγματική δοκιμασία.
Γιατί το μεγαλύτερο πολιτικό «θηρίο» που έχει μπροστά της η κυβέρνηση δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στα έδρανα της αντιπολίτευσης. Βρίσκεται στην αντλία, στον λογαριασμό του ρεύματος και στη δεξαμενή πετρελαίου κάθε νοικοκυριού.
