Μία φράση του Νίκου Δένδια ήταν αρκετή για να πυροδοτήσει εκ νέου τη συζήτηση για τις εσωκομματικές ισορροπίες στη Νέα Δημοκρατία και κυρίως για τη στάση που επιλέγει να κρατήσει ο υπουργός Άμυνας απέναντι στην κυβέρνηση και τον Κυριάκο Μητσοτάκη. «Ό,τι είχα να πω για την παράταξη, τα είπα εκεί που έπρεπε να τα πω», δήλωσε, παραπέμποντας στον προσυνεδριακό διάλογο και στο Συνέδριο. Και η συγκεκριμένη τοποθέτηση κάθε άλλο παρά απαρατήρητη πέρασε.
Η συζήτηση γύρω από τον Νίκο Δένδια και τον ρόλο που ενδέχεται να διαδραματίσει στη Νέα Δημοκρατία την «επόμενη ημέρα» επανέρχεται με ένταση.
Η πρόσφατη εκδήλωση του υπουργού Άμυνας είχε ήδη προκαλέσει πολιτικά σχόλια λόγω της παρουσίας προσώπων και στελεχών που βρέθηκαν εκεί.
Όμως μεγαλύτερο ενδιαφέρον από την εικόνα της εκδήλωσης είχε ίσως μία συγκεκριμένη αποστροφή του ίδιου.
«Ό,τι είχα να πω για την παράταξη, τα είπα εκεί που έπρεπε να τα πω. Όχι στα παράθυρα των τηλεοράσεων, όχι στις συνεντεύξεις στις εφημερίδες, αλλά στον προσυνεδριακό διάλογο και το ίδιο το Συνέδριο».
Η διατύπωση αυτή μπορεί να διαβαστεί με περισσότερους από έναν τρόπους.
Κυρίως, όμως, εκπέμπει το μήνυμα ότι ο Νίκος Δένδιας επιλέγει συνειδητά να μη μετατρέψει τις διαφορετικές απόψεις που έχει εκφράσει σε ορισμένα ζητήματα σε δημόσια σύγκρουση με τον πρωθυπουργό.
Διαφοροποίηση χωρίς ρήξη
Αυτό είναι ίσως το κλειδί για την κατανόηση της πολιτικής τακτικής του.
Ο υπουργός Άμυνας έχει κατά καιρούς διατυπώσει θέσεις ή έχει επιλέξει τόνους που δεν ταυτίζονται απολύτως με άλλες κυβερνητικές τοποθετήσεις.
Ωστόσο, άλλο πράγμα είναι η πολιτική διαφοροποίηση και άλλο η ανοιχτή εσωκομματική αντιπαράθεση.
Ο Δένδιας φαίνεται να επιλέγει το πρώτο αποφεύγοντας συστηματικά το δεύτερο.
Με τη φράση του ουσιαστικά υπογραμμίζει ότι οι όποιες παρατηρήσεις, ενστάσεις ή διαφορετικές προσεγγίσεις του κατατίθενται μέσα στα θεσμικά όργανα της ΝΔ και όχι μέσα από μια δημόσια αντιπαράθεση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αμφισβήτηση του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Αυτή ακριβώς η στάση έχει και μία προφανή πολιτική συνέπεια: δύσκολα μπορεί κάποιος να του αποδώσει ευθύνη για εσωστρέφεια ή υπονόμευση της κυβερνητικής προσπάθειας.
Το ερώτημα της «επόμενης ημέρας»
Και κάπου εδώ αρχίζει η μεγάλη πολιτική συζήτηση.
Τι θα συμβεί εάν στις επόμενες εθνικές εκλογές η Νέα Δημοκρατία δεν πετύχει τον εκλογικό και πολιτικό στόχο που θα θέσει;
Και κυρίως, τι θα συμβεί εάν το εκλογικό αποτέλεσμα είναι τέτοιο ώστε να ανοίξει ζήτημα στρατηγικής ή ακόμη και ηγεσίας;
Σε αυτό το σημείο βασίζεται και η εκτίμηση ότι η σημερινή στάση του Νίκου Δένδια μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερο χρονικό ορίζοντα.
Η σχετική πολιτική ανάγνωση είναι ότι ο υπουργός Άμυνας δεν επιθυμεί να δώσει σε κανέναν τη δυνατότητα, εφόσον τα πράγματα εξελιχθούν αρνητικά για τη ΝΔ, να ισχυριστεί ότι συνέβαλε ο ίδιος στην αποδυνάμωση της παράταξης.
Με άλλα λόγια, παραμένει μέσα στην κυβέρνηση, ασκεί τα καθήκοντά του, καταθέτει τις απόψεις του θεσμικά και αποφεύγει μια δημόσια προσωπική σύγκρουση με τον πρωθυπουργό.
Εάν αυτή είναι πράγματι η στρατηγική του, τότε πρόκειται για μια επιλογή με εμφανή πολιτική λογική.
Το δίλημμα για τον ίδιο τον Δένδια
Υπάρχει, ωστόσο, και η άλλη πλευρά.
Η αποφυγή της δημόσιας αντιπαράθεσης μπορεί να προστατεύει τον Νίκο Δένδια από την κατηγορία της υπονόμευσης, αλλά δημιουργεί ένα διαφορετικό ερώτημα:
Εάν πράγματι ενδιαφέρεται για την ηγεσία της ΝΔ στο μέλλον, πότε και με ποιον τρόπο θα παρουσιάσει μια διακριτή πολιτική πρόταση;
Αυτό είναι ένα ζήτημα που φέρεται να προβληματίζει ακόμη και πρόσωπα που βρίσκονται πολιτικά κοντά του.
Διότι μια ενδεχόμενη διεκδίκηση της ηγεσίας δεν στηρίζεται μόνο στην προσωπική δημοφιλία ή στο πολιτικό κεφάλαιο ενός στελέχους.
Χρειάζεται πολιτικό αφήγημα, θέσεις, συμμαχίες μέσα στην παράταξη και, κυρίως, απάντηση στο ερώτημα: «Τι διαφορετικό προτείνεις;»
Μέχρι σήμερα ο Νίκος Δένδιας δεν έχει παρουσιάσει δημόσια κάποια ολοκληρωμένη εναλλακτική κυβερνητική πλατφόρμα απέναντι στην πολιτική του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Και ενδεχομένως δεν επιθυμεί να το κάνει όσο υπηρετεί ως υπουργός σε αυτή την κυβέρνηση.
Γιατί έχει βάρος η φράση του
Γι’ αυτό ακριβώς η αναφορά του στο Συνέδριο αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ο Δένδιας ουσιαστικά λέει ότι υπάρχει τόπος και χρόνος για την εσωκομματική συζήτηση και ότι δεν πρόκειται να τη διεξαγάγει μέσω τηλεοπτικών παραθύρων ή πρωτοσέλιδων.
Η τοποθέτηση αυτή μπορεί να λειτουργεί ταυτόχρονα προς δύο κατευθύνσεις.
Προς το Μέγαρο Μαξίμου στέλνει το μήνυμα ότι δεν επιδιώκει να προκαλέσει κυβερνητική αποσταθεροποίηση.
Προς τη βάση της ΝΔ, όμως, υπενθυμίζει ότι έχει απόψεις για την πορεία της παράταξης και ότι τις έχει ήδη καταθέσει στα κομματικά όργανα.
Δεν συγκρούεται, αλλά ούτε εξαφανίζεται από την πολιτική συζήτηση.
Και αυτή η λεπτή ισορροπία είναι που τροφοδοτεί τα σενάρια.
Περιμένει το αποτέλεσμα της κάλπης;
Η εκτίμηση ότι ο Νίκος Δένδιας θεωρεί πιθανό η ΝΔ να μην επιτύχει τον στόχο της στις επόμενες εκλογές παραμένει πολιτική ερμηνεία και όχι δημόσια τοποθέτηση του ίδιου.
Αν όμως ένα εκλογικό αποτέλεσμα προκαλέσει εσωκομματικές εξελίξεις, τότε η σημερινή του στάση θα αποκτήσει εκ των υστέρων πολύ μεγαλύτερη σημασία.
Θα μπορεί να υποστηρίξει ότι δεν υπονόμευσε την κυβέρνηση, δεν δημιούργησε προσωπικό μέτωπο με τον πρωθυπουργό και δεν χρησιμοποίησε τη θέση του για να οικοδομήσει δημόσια μια παράλληλη αντιπολιτευτική γραμμή μέσα στη ΝΔ.
Ταυτόχρονα, θα έχει διατηρήσει το δικό του πολιτικό κεφάλαιο.
Η μάχη που δεν έχει ακόμη αρχίσει
Το εάν ο Νίκος Δένδιας θα διεκδικήσει πράγματι κάποια στιγμή την ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας δεν μπορεί σήμερα να παρουσιαστεί ως δεδομένο.
Το βέβαιο είναι ότι αποτελεί ένα από τα πρόσωπα γύρω από τα οποία αναπτύσσεται σταθερά η συζήτηση για την επόμενη ημέρα της παράταξης.
Και ίσως γι’ αυτό η τελευταία φράση του είχε μεγαλύτερη πολιτική σημασία από όσο φαινόταν αρχικά.
«Ό,τι είχα να πω για την παράταξη, τα είπα εκεί που έπρεπε να τα πω».
Μπορεί να είναι απλώς μια δήλωση κομματικής πειθαρχίας.
Μπορεί όμως να είναι και η συμπύκνωση μιας πολύ προσεκτικής πολιτικής στρατηγικής: καμία σύγκρουση τώρα, καμία ευθύνη για πιθανή ήττα αύριο και όλες οι επιλογές ανοιχτές για την ημέρα που θα ακολουθήσει τις κάλπες.
