Η Ελλάδα έχει ήδη μπει σε μια παρατεταμένη προεκλογική περίοδο, ακόμη κι αν η κάλπη απέχει αρκετούς μήνες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επανειλημμένα τοποθετήσει τις εθνικές εκλογές στην άνοιξη του 2027 και δηλώνει ότι θα επιδιώξει την εξάντληση της τετραετίας. Παράλληλα, επιμένει ότι ο στόχος της αυτοδυναμίας παραμένει «ρεαλιστικός και εφικτός».
Όμως το πραγματικό ερώτημα των επόμενων εκλογών δεν είναι πλέον μόνο ποιος θα έρθει πρώτος. Είναι αν ο πρώτος θα μπορέσει να κυβερνήσει.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική αλλαγή σε σχέση με το 2023.
Η Νέα Δημοκρατία παραμένει καθαρά πρώτη στις δημοσκοπήσεις, αλλά βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από το 40,56% που είχε εξασφαλίσει στις εκλογές του Ιουνίου 2023. Στη δημοσκόπηση της GPO που δημοσιεύθηκε στις 13 Ιουλίου 2026 καταγράφηκε στο 29,3% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ η Metron Analysis στις 2 Ιουλίου την είχε στο 30,4%. Η MRB την κατέγραψε στο 29%.
Αυτά τα ποσοστά δείχνουν δύο πράγματα ταυτόχρονα.
Η ΝΔ εξακολουθεί να διαθέτει ένα σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα: παραμένει πρώτη παρά τη φθορά μιας μακράς κυβερνητικής περιόδου. Ταυτόχρονα όμως βρίσκεται σήμερα σε επίπεδα που δεν εξασφαλίζουν εύκολα τον μεγάλο πολιτικό στόχο του Κυριάκου Μητσοτάκη: μία νέα αυτοδύναμη κυβέρνηση.
Η πραγματική αλλαγή βρίσκεται στη δεύτερη θέση
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του σημερινού σκηνικού δεν βρίσκεται όμως στην κορυφή.
Βρίσκεται ακριβώς από κάτω.
Η εμφάνιση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης του Αλέξης Τσίπρας έχει αναδιατάξει τον χώρο της αντιπολίτευσης. Οι τελευταίες μετρήσεις του Ιουλίου την τοποθετούν καθαρά στη δεύτερη θέση: 17,1% στη Metron Analysis, 17,6% στη MRB και 16,6% στη GPO.
Αυτό δημιουργεί ένα νέο δίπολο, χωρίς όμως ακόμη να δημιουργεί πραγματική εκλογική ισορροπία.
Η απόσταση ΝΔ–ΕΛΑΣ παραμένει διψήφια.
Αλλά για πρώτη φορά μετά την κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ υπάρχει ξανά ένας πολιτικός φορέας στα αριστερά της ΝΔ που εμφανίζεται με σταθερή δυναμική δεύτερου κόμματος.
Και αυτό δημιουργεί τεράστιο πρόβλημα στο ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής.
Το ΠΑΣΟΚ είχε επενδύσει στην προοπτική να γίνει ο βασικός αντίπαλος της κυβέρνησης. Σήμερα οι μετρήσεις το εμφανίζουν γύρω στο 10%-11%: 10,8% στην GPO, 11,4% στη Metron Analysis και 11,1% στη MRB.
Αν αυτή η εικόνα παγιωθεί, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα στο κόμμα του Νίκος Ανδρουλάκης θα είναι αναπόφευκτη.
Η Καρυστιανού άλλαξε το παιχνίδι – αλλά το πρώτο κύμα υποχώρησε
Στην ήδη κατακερματισμένη πολιτική αγορά προστέθηκε τον Μάιο και ένας νέος παράγοντας.
Η Μαρία Καρυστιανού παρουσίασε στις 21 Μαΐου στη Θεσσαλονίκη την «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» και στις 26 Μαΐου κατέθεσε στον Άρειο Πάγο την ιδρυτική διακήρυξη του νέου πολιτικού φορέα.
Η πρώτη δημοσκοπική έκρηξη, ωστόσο, δεν διατηρήθηκε στον ίδιο βαθμό.
Η Metron Analysis την κατέγραψε τον Ιούλιο στο 7,5%, από 10,4%, ενώ η GPO την εμφάνισε επίσης σε υποχώρηση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο νέος φορέας είναι αμελητέος. Το αντίθετο. Ένα κόμμα που μπορεί να κινηθεί ακόμη και στην περιοχή του 6%-8% έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει αποφασιστικά τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Και εδώ φτάνουμε στην ουσία.
Η επόμενη Βουλή μπορεί να είναι πολύ πιο δύσκολη
Όσο περισσότερα κόμματα περνούν το όριο εισόδου στη Βουλή, τόσο πιο περίπλοκη γίνεται η αριθμητική της αυτοδυναμίας.
Το σημερινό πολιτικό τοπίο περιλαμβάνει τη ΝΔ, την ΕΛΑΣ, το ΠΑΣΟΚ, την Ελπίδα για τη Δημοκρατία, το ΚΚΕ, την Ελληνική Λύση, την Πλεύση Ελευθερίας και άλλους σχηματισμούς που κινούνται κοντά στο κοινοβουλευτικό όριο.
Η Ελλάδα επομένως μπορεί να οδηγηθεί σε μία από τις περισσότερο πολυκομματικές Βουλές των τελευταίων ετών.
Και τότε το πραγματικό ερώτημα της κάλπης θα εμφανιστεί με όλη του τη δύναμη:
αν δεν υπάρξει αυτοδυναμία, ποιος μπορεί να συνεργαστεί με ποιον;
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός έχει αναγνωρίσει ότι σήμερα δεν διακρίνει εύκολη δυνατότητα συνεργασίας, επιμένοντας παράλληλα στην αυτοδυναμία.
Ακριβώς εκεί βρίσκεται και το μεγαλύτερο πολιτικό ρίσκο.
Μπορεί η χώρα να βρεθεί με έναν ξεκάθαρο νικητή των εκλογών, αλλά χωρίς ξεκάθαρη κυβέρνηση.
Το μεγάλο παράδοξο της ΝΔ
Η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται σήμερα σε μία ασυνήθιστη θέση.
Έχει υποστεί σημαντική φθορά σε σχέση με το 2023, αλλά κανένας αντίπαλός της δεν βρίσκεται κοντά της.
Με απλά λόγια, η κυβέρνηση έχει χάσει ψηφοφόρους χωρίς η αντιπολίτευση να έχει δημιουργήσει ακόμη μία σαφή πλειοψηφική εναλλακτική.
Αυτό μπορεί να είναι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Μπορεί όμως να εξελιχθεί και στη μεγαλύτερη παγίδα του.
Διότι στις επόμενες εκλογές δεν αρκεί να κερδίσει τη σύγκριση με τον δεύτερο. Πρέπει να πείσει ένα σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων που απομακρύνθηκαν από τη ΝΔ να επιστρέψουν.
Η μάχη επομένως δεν θα δοθεί μόνο ανάμεσα στα κόμματα.
Θα δοθεί για τους αναποφάσιστους, για τους απογοητευμένους και κυρίως για όσους σκέφτονται την αποχή.
Οι εκλογές που μπορεί να μην τελειώσουν το βράδυ των εκλογών
Το 2027 ενδέχεται τελικά να αποδειχθεί πολύ διαφορετικό από το 2023.
Τότε υπήρχε ένας σαφής πολιτικός συσχετισμός. Σήμερα υπάρχει ένας σαφής πρώτος, ένας νέος δεύτερος πόλος, ένα ΠΑΣΟΚ που πιέζεται, νέοι πολιτικοί σχηματισμοί και ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας που εξακολουθεί να αναζητά πολιτική έκφραση.
Γι’ αυτό η πραγματική μάχη δεν είναι ακόμη «Μητσοτάκης ή Τσίπρας».
Είναι κάτι βαθύτερο:
σταθερή μονοκομματική κυβέρνηση ή μια νέα εποχή κυβερνήσεων συνεργασίας;
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το ερώτημα που θα καθορίσει όχι μόνο τον νικητή των επόμενων εκλογών, αλλά ολόκληρη την πολιτική περίοδο που θα ακολουθήσει.
