Σε μία ιδιαίτερα αιχμηρή παρέμβαση για το ηλεκτρικό καλώδιο και τις ελληνοτουρκικές ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο προχώρησε ο Σάββας Καλεντερίδης, ασκώντας σκληρή κριτική στους χειρισμούς της Αθήνας και υποστηρίζοντας ότι η Τουρκία δεν έχει εγκαταλείψει τον στρατηγικό στόχο που έθεσε κατά την κρίση της Κάσου.
Μιλώντας στη «Ναυτεμπορική», ο στρατηγικός αναλυτής χρησιμοποίησε εξαιρετικά βαριές εκφράσεις, φτάνοντας στο σημείο να υποστηρίξει ότι η ελληνική πλευρά υποχώρησε απέναντι στην Άγκυρα και ότι επί δύο χρόνια παρουσιάζεται στην κοινή γνώμη μια εικόνα που, κατά την εκτίμησή του, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
«Είπα ότι το καλώδιο σε κάποιου τον λαιμό θα τυλιχθεί και θα τον πνίξει. Ελπίζουμε να μην είναι η Ελλάδα αυτή», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Η Τουρκία στρατιωτικοποίησε την κρίση»
Κεντρικό σημείο της ανάλυσής του αποτέλεσαν τα γεγονότα που είχαν σημειωθεί κατά τη διάρκεια των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση και ειδικότερα η παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων.
Κατά τον Καλεντερίδη, η κινητοποίηση πέντε πολεμικών πλοίων δεν μπορεί να θεωρηθεί μια απλή επιχειρησιακή απόφαση χαμηλού επιπέδου, αλλά υποδηλώνει σχεδιασμό που είχε εγκριθεί από την ανώτατη πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Τουρκίας.
«Είπαν: θα στρατιωτικοποιήσουμε την κρίση. Είναι το ανώτατο επίπεδο αντίδρασης. Δεν υπάρχει άλλο», ανέφερε.
Η βασική θέση που διατύπωσε είναι ότι η Άγκυρα είχε συγκεκριμένο στρατηγικό στόχο και ότι ακόμη κι αν στο εξής επιλέξει διαφορετικά μέσα για την επίτευξή του, αυτό δεν σημαίνει ότι έχει υποχωρήσει από τις επιδιώξεις της.
«Αν δεν στείλουν τώρα τα πέντε πλοία, σημαίνει ότι με άλλον τρόπο θα πετύχουν τον στόχο που είχαν βάλει», είπε.
Σφοδρή επίθεση για τη «γαλλική λύση»
Ακόμη σκληρότερη ήταν η κριτική του για την εμπλοκή γαλλικών επιχειρηματικών συμφερόντων στο έργο και την προσδοκία ότι η παρουσία τους θα μπορούσε να μεταβάλει την τουρκική στάση.
«Θα γίνω ίσως και αγενής. Ποιος σκέφτηκε ότι κάνοντας την τρίπλα με τους Γάλλους θα αλλάξει η Τουρκία τον εθνικό της στόχο; Δηλαδή, τι σχολές διπλωματίας και στρατηγικής έβγαλαν αυτοί;», διερωτήθηκε.
Ο ίδιος υπογράμμισε ότι πρέπει να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στη Γαλλία ως κράτος και σε μία γαλλική εταιρεία, θεωρώντας λανθασμένη την προσδοκία ότι η συμμετοχή γαλλικού επιχειρηματικού παράγοντα αρκεί από μόνη της για να λειτουργήσει αποτρεπτικά έναντι της Άγκυρας.
Παράλληλα έθεσε ζήτημα διαφάνειας ως προς τους οικονομικούς και συμβατικούς όρους.
«Δεν μάθαμε ποτέ τα οικονομικά στοιχεία. Δεν είδαμε τη συμφωνία», είπε, προσθέτοντας:
«Πανηγυρίζαμε ως διπλωματική επιτυχία επειδή βάλαμε έναν άλλον να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά που δεν μπορούμε να βγάλουμε εμείς».
«Δεν υπάρχει διπλωματική διέξοδος»
Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η εκτίμησή του για τις δυνατότητες διπλωματικής διαχείρισης της κρίσης.
Κατά τον Σάββα Καλεντερίδη, όταν μία χώρα επιλέγει να στρατιωτικοποιήσει μία διαφορά, η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στη διπλωματία.
«Δεν υπάρχει διπλωματική διέξοδος. Όταν ο άλλος στρατιωτικοποιεί την κρίση, μόνο με στρατιωτικά μέτρα μπορείς να την ξεπεράσεις», υποστήριξε.
Στο σημείο αυτό έκανε παραλληλισμό με την κρίση των Ιμίων, υποστηρίζοντας ότι τότε η Ελλάδα είχε προχωρήσει σε στρατιωτικοποίηση χωρίς να έχει σχεδιάσει επαρκώς τα επόμενα βήματα.
Για την Κάσο, αντιθέτως, εκτίμησε ότι η Τουρκία είχε προετοιμάσει την επόμενη φάση των κινήσεών της, ενώ η Αθήνα δεν διέθετε αντίστοιχο σχέδιο.
Και διατύπωσε μία από τις βαρύτερες κατηγορίες της συνέντευξης:
«Εμείς δεν είχαμε σχέδιο να τους αντιμετωπίσουμε και τώρα δύο χρόνια κοροϊδεύουμε τον κόσμο, στην κυριολεξία».
«Η Ελλάδα υποχώρησε και πέρασε της Τουρκίας»
Η αποτίμηση του Καλεντερίδη για όσα συνέβησαν στην Κάσο ήταν κατηγορηματική.
«Η Ελλάδα υποχώρησε και πέρασε της Τουρκίας», ανέφερε.
Σύμφωνα με τη συλλογιστική του, το πρόβλημα υπερβαίνει το ίδιο το έργο του καλωδίου. Αγγίζει την εικόνα που σχηματίζουν τρίτες χώρες για την αποφασιστικότητα της Ελλάδας να ασκήσει δικαιώματα τα οποία θεωρεί ότι διαθέτει στην περιοχή.
«Είναι σκληρός ο κόσμος. Παρακολουθούν όλοι τι κάνει η κάθε πλευρά», σημείωσε.
Και για τη μεταγενέστερη εμπλοκή των Γάλλων χρησιμοποίησε ακόμη σκληρότερη γλώσσα:
«Δεύτερος εξευτελισμός. Τα δίνουμε στους Γάλλους για να κάνουν οι Γάλλοι αυτό που δεν μπορέσαμε να κάνουμε εμείς. Ποιος λογικός νους τα αντέχει αυτά να τα ακούει;»
Οι αιχμές για την ελληνοαιγυπτιακή συμφωνία
Ο Καλεντερίδης επέκτεινε την κριτική του και στη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου για τη μερική οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών.
Κατά την άποψή του, οι όροι της συμφωνίας δημιούργησαν προβλήματα για τις μεταγενέστερες ελληνικές θέσεις, κάνοντας μάλιστα λόγο για «στοιχεία αυτοκαταστροφής».
Υποστήριξε ότι η Αθήνα επιχείρησε με τη συμφωνία να απαντήσει στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αλλά στη συνέχεια δεν υπερασπίστηκε με την απαιτούμενη αποφασιστικότητα τα δικά της συμφωνηθέντα.
«Δεν υπερασπιστήκαμε αυτή τη συμφωνία και υπερασπίστηκε η Τουρκία την παράνομη συμφωνία», ανέφερε.
Συνέδεσε μάλιστα την κριτική του με πρόσφατες τοποθετήσεις του Άγγελου Συρίγου, λέγοντας ότι «την αλήθεια είπε ο Συρίγος» όταν αναφέρθηκε σε ελληνικές υποχωρήσεις.
Προειδοποίηση και για τη διπλωματική διάσταση
Μία ακόμη παράμετρος που έθεσε αφορά την ανταλλαγή επίσημων διπλωματικών εγγράφων.
Κατά την ανάλυσή του, εάν προηγούνται ρηματικές διακοινώσεις και επίσημες τουρκικές απαντήσεις σε αιτήματα που σχετίζονται με τις έρευνες, τα έγγραφα αυτά ενδέχεται μελλοντικά να αξιοποιηθούν από την Άγκυρα στο πλαίσιο μιας διεθνούς νομικής αντιπαράθεσης.
Πρόκειται για εκτίμηση του ίδιου, την οποία συνέδεσε ευθέως με τις τουρκικές θέσεις γύρω από το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Το ερώτημα για τις κυρώσεις λόγω Κύπρου
Στην παρέμβασή του ο Καλεντερίδης αναφέρθηκε και στην Κυπριακή Δημοκρατία, θέτοντας το ερώτημα γιατί η Ελλάδα δεν πιέζει περισσότερο σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία.
Αναφέρθηκε τόσο στις τουρκικές ενέργειες στην Κύπρο όσο και στο ζήτημα του εποικισμού στα Κατεχόμενα και διερωτήθηκε:
«Γιατί η Ελλάδα τόσα χρόνια δεν το κάνει; Γιατί δεν καταγγέλλει την Τουρκία;»
Η Τουρκία στον αμερικανικό σχεδιασμό
Στο τελευταίο μέρος της τοποθέτησής του, ο Καλεντερίδης στάθηκε στον ρόλο των Ηνωμένων Πολιτειών και στη γεωπολιτική αναβάθμιση που, κατά την εκτίμησή του, έχει πετύχει η Τουρκία.
Υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον αντιμετωπίζει πλέον την Άγκυρα ως σημαντική περιφερειακή δύναμη σε ένα τεράστιο γεωγραφικό τόξο που εκτείνεται από τον Εύξεινο Πόντο και τον Καύκασο έως το Ιράκ, τη Συρία και τον Λίβανο.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το μήνυμα που επιχείρησε να στείλει προς την ελληνική πλευρά είναι ότι οι διεθνείς σχέσεις δεν καθορίζονται μόνο από συμμαχίες και διπλωματικές διαβεβαιώσεις, αλλά και από την πραγματική δυνατότητα κάθε χώρας να υπερασπίζεται στην πράξη τις θέσεις της.
Γι’ αυτό και ολοκλήρωσε την παρέμβασή του με μία χαρακτηριστική φράση:
«Τον σεβασμό δεν τον εκλιπαρείς. Τον κερδίζεις. Για να σε σέβεται ο άλλος πρέπει να το αποδείξεις, να το κερδίσεις, να το απαιτήσεις».
Η παρέμβαση Καλεντερίδη επαναφέρει έτσι με ιδιαίτερη ένταση ένα κρίσιμο ερώτημα γύρω από το ηλεκτρικό καλώδιο: όχι μόνο εάν και πώς θα προχωρήσει το έργο, αλλά ποια στρατηγική διαθέτει η Αθήνα στην περίπτωση που η Άγκυρα επιχειρήσει εκ νέου να παρεμποδίσει έρευνες στην Ανατολική Μεσόγειο.
