Ένα ιδιαίτερα ισχυρό μήνυμα για την τουριστική ανάπτυξη της Κεφαλονιάς προκύπτει από τη δεύτερη διαδικτυακή δημοσκόπηση του Kefalonia Magazine.
Στο ερώτημα «Πιστεύετε ότι η Κεφαλονιά έχει φτάσει στα όριά της από τον τουρισμό τον Ιούλιο και τον Αύγουστο;», η μεγάλη πλειονότητα των 77 συμμετεχόντων εντοπίζει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο πίεση κατά τους μήνες αιχμής.
Το ενδιαφέρον, ωστόσο, βρίσκεται σε μια κρίσιμη διαφοροποίηση.
Άλλοι θεωρούν ότι ο ίδιος ο αριθμός των επισκεπτών έχει φτάσει στα όρια που μπορεί να διαχειριστεί το νησί, ενώ ένα επίσης πολύ μεγάλο τμήμα των συμμετεχόντων θεωρεί ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι οι τουρίστες, αλλά οι υποδομές που καλούνται να τους εξυπηρετήσουν.
Πρώτη απάντηση με 44%: «Ναι, ξεκάθαρα»
Η απάντηση που συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους ήταν:
«Ναι, ξεκάθαρα» – 44% και 34 ψήφοι.
Σχεδόν οι μισοί από όσους συμμετείχαν θεωρούν επομένως ότι κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο η Κεφαλονιά έχει ήδη φτάσει στα όριά της από την τουριστική πίεση.
Πρόκειται για ένα αποτέλεσμα που δύσκολα περνά απαρατήρητο.
Οι δύο μήνες αιχμής μεταμορφώνουν την καθημερινότητα του νησιού. Η κίνηση στους δρόμους αυξάνεται, οι απαιτήσεις για στάθμευση πολλαπλασιάζονται, οι παραλίες και οι δημοφιλείς περιοχές δέχονται πολύ μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών, ενώ νερό, απορρίμματα και δημόσιες υποδομές καλούνται να ανταποκριθούν σε πληθυσμό πολλαπλάσιο εκείνου του χειμώνα.
Η συγκεκριμένη απάντηση δείχνει ότι ένα σημαντικό μέρος των συμμετεχόντων θεωρεί πως αυτή η πίεση έχει πλέον ξεπεράσει ένα αποδεκτό επίπεδο.
Το 35% λέει: Δεν φταίνε οι τουρίστες – φταίνε οι υποδομές
Εξίσου ενδιαφέρουσα –και ίσως πολιτικά και αναπτυξιακά ακόμη σημαντικότερη– είναι η δεύτερη απάντηση.
27 συμμετέχοντες, ποσοστό 35%, απάντησαν ότι το πρόβλημα είναι οι υποδομές και όχι ο αριθμός των τουριστών.
Πρόκειται για μια ουσιαστικά διαφορετική προσέγγιση.
Αυτή η ομάδα δεν απορρίπτει την περαιτέρω τουριστική ανάπτυξη. Υποστηρίζει εμμέσως ότι η Κεφαλονιά θα μπορούσε να διαχειριστεί την τουριστική ζήτηση καλύτερα εάν διέθετε τις αντίστοιχες υποδομές.
Και εδώ ανοίγει μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση.
Οδικό δίκτυο, χώροι στάθμευσης, ύδρευση, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων, λιμάνια, δημόσιες συγκοινωνίες και γενικότερα οι υπηρεσίες που απαιτεί ένας μεγάλος τουριστικός προορισμός αποτελούν τμήματα της ίδιας εξίσωσης.
Το μήνυμα αυτών των 27 συμμετεχόντων μπορεί να συνοψιστεί διαφορετικά:
Το πρόβλημα δεν είναι ότι η Κεφαλονιά έχει πολλούς επισκέπτες. Το πρόβλημα είναι εάν οι υποδομές της έχουν ακολουθήσει την ανάπτυξη του τουρισμού.
Άλλο 14% βλέπει το πρόβλημα μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές
Στην τρίτη θέση βρίσκεται η απάντηση:
«Ναι, αλλά μόνο σε ορισμένες περιοχές» – 14% και 11 ψήφοι.
Και αυτή η επιλογή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Η τουριστική πίεση δεν κατανέμεται ομοιόμορφα σε ολόκληρη την Κεφαλονιά. Υπάρχουν περιοχές και παραλίες που τον Ιούλιο και κυρίως τον Αύγουστο συγκεντρώνουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό επισκεπτών από άλλες.
Οι συγκεκριμένοι συμμετέχοντες δεν θεωρούν λοιπόν ότι ολόκληρο το νησί έχει φτάσει στα όριά του. Θεωρούν όμως ότι σε συγκεκριμένα σημεία το όριο αυτό έχει ήδη φτάσει ή ξεπεραστεί.
Αυτό είναι ένα εύρημα που θα μπορούσε να αποτελέσει από μόνο του αντικείμενο μιας μελλοντικής έρευνας: ποιες περιοχές θεωρούν οι κάτοικοι ότι δέχονται τη μεγαλύτερη τουριστική πίεση;
Μόλις 5 στους 77 λένε ότι η Κεφαλονιά μπορεί να δεχθεί περισσότερους τουρίστες
Ίσως το πιο χαρακτηριστικό αποτέλεσμα βρίσκεται στην άλλη πλευρά της δημοσκόπησης.
Μόλις 5 συμμετέχοντες, ποσοστό 6%, επέλεξαν:
«Όχι, μπορεί να δεχθεί περισσότερους επισκέπτες».
Κανείς δεν επέλεξε το «Δεν έχω άποψη».
Με άλλα λόγια, μόλις περίπου ένας στους δεκαπέντε συμμετέχοντες θεωρεί ότι υπάρχει καθαρά περιθώριο για περισσότερους επισκέπτες, χωρίς να μεταφέρει το ζήτημα στην επάρκεια των υποδομών.
Αυτό είναι ίσως το πιο ηχηρό στοιχείο ολόκληρης της ψηφοφορίας.
Το 58% λέει ότι έχουμε φτάσει στα όρια – συνολικά ή τοπικά
Αν συνδυάσουμε τις δύο απαντήσεις που αναγνωρίζουν ότι υπάρχει ήδη πρόβλημα τουριστικής πίεσης, προκύπτει ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο.
34 συμμετέχοντες απάντησαν «Ναι, ξεκάθαρα» και άλλοι 11 «Ναι, αλλά μόνο σε ορισμένες περιοχές».
Συνολικά 45 από τους 77 συμμετέχοντες, δηλαδή περίπου 58,4%, εκτιμούν ότι η Κεφαλονιά έχει φτάσει στα όριά της είτε συνολικά είτε σε συγκεκριμένες περιοχές.
Αυτό δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι οι συμμετέχοντες επιθυμούν λιγότερο τουρισμό.
Η δημοσκόπηση δεν έθεσε αυτό το ερώτημα και επομένως ένα τέτοιο συμπέρασμα θα ήταν αυθαίρετο.
Σημαίνει όμως ότι περισσότεροι από τους μισούς συμμετέχοντες αντιλαμβάνονται κάποιο όριο στη σημερινή τουριστική πίεση των μηνών αιχμής.
Και το 93% στέλνει ένα ευρύτερο μήνυμα
Υπάρχει όμως και ένας δεύτερος τρόπος ανάγνωσης των αποτελεσμάτων.
Αν στις 45 ψήφους που αναγνωρίζουν όρια προσθέσουμε τους 27 συμμετέχοντες που θεωρούν ότι το πρόβλημα βρίσκεται στις υποδομές, φτάνουμε στους 72 από τους 77 ψηφοφόρους.
Δηλαδή περίπου 93,5% των συμμετεχόντων εντοπίζει κάποιου είδους πρόβλημα στη σημερινή διαχείριση της τουριστικής αιχμής: είτε στον αριθμό των επισκεπτών συνολικά, είτε στην πίεση συγκεκριμένων περιοχών, είτε στην ανεπάρκεια των υποδομών.
Χρειάζεται όμως προσοχή στην ερμηνεία αυτού του 93%.
Δεν σημαίνει ότι το 93% θέλει λιγότερους τουρίστες.
Το 35% λέει ακριβώς κάτι διαφορετικό: ότι το πρόβλημα είναι οι υποδομές και όχι ο αριθμός των επισκεπτών.
Επομένως, το πραγματικό κοινό σημείο δεν είναι η απόρριψη του τουρισμού.
Είναι η αντίληψη ότι το σημερινό μοντέλο λειτουργίας της Κεφαλονιάς στους δύο μήνες αιχμής χρειάζεται βελτίωση.
Το μεγάλο ερώτημα: λιγότεροι τουρίστες ή καλύτερες υποδομές;
Κάπου εδώ βρίσκεται και η ουσία της συζήτησης που ανοίγει η ψηφοφορία.
Η Κεφαλονιά έχει κάθε λόγο να επιδιώκει έναν ισχυρό τουριστικό τομέα. Χιλιάδες θέσεις εργασίας, επιχειρήσεις και οικογενειακά εισοδήματα συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με αυτόν.
Το πραγματικό δίλημμα επομένως δεν χρειάζεται να είναι «τουρισμός ή όχι τουρισμός».
Το ερώτημα είναι πώς μπορεί το νησί να συνεχίσει να απολαμβάνει τα οικονομικά οφέλη του τουρισμού χωρίς η επιτυχία του να μετατρέπεται σε επιβάρυνση για την καθημερινότητα, τις υποδομές, το περιβάλλον και τελικά για την ίδια την εμπειρία του επισκέπτη.
Και τα αποτελέσματα της δεύτερης δημοσκόπησης του Kefalonia Magazine δείχνουν ότι αυτή η συζήτηση έχει λόγο να γίνει.
Τι μας λέει – και τι δεν μας λέει – η δημοσκόπηση
Στη δεύτερη ψηφοφορία του Kefalonia Magazine συμμετείχαν 77 άτομα.
Πρόκειται για ανοικτή διαδικτυακή έρευνα γνώμης μεταξύ αναγνωστών και όχι για επιστημονική δημοσκόπηση με αντιπροσωπευτικό δείγμα του πληθυσμού της Κεφαλονιάς.
Επομένως, τα ποσοστά δεν μπορούν να μεταφερθούν στο σύνολο των κατοίκων του νησιού.
Αυτό που μπορούν να κάνουν είναι να καταγράψουν τις απόψεις όσων επέλεξαν να συμμετάσχουν και να αναδείξουν ερωτήματα που αξίζουν δημόσια συζήτηση.
Και αυτή τη φορά το βασικό μήνυμα είναι δύσκολο να αγνοηθεί:
Οι περισσότεροι συμμετέχοντες δεν βλέπουν ως λύση ένα απλό «περισσότεροι τουρίστες».
Άλλοι θεωρούν ότι η Κεφαλονιά έχει ήδη φτάσει στα όριά της. Άλλοι ότι αυτό συμβαίνει μόνο σε συγκεκριμένες περιοχές. Και ένα πολύ μεγάλο 35% θεωρεί ότι το πραγματικό στοίχημα είναι να αποκτήσει το νησί τις υποδομές που αντιστοιχούν στη μεγάλη τουριστική ζήτηση που ήδη έχει.
