Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί συγκλίνουν δημόσια σε ένα κρίσιμο ζήτημα της εξωτερικής πολιτικής: η Ελλάδα δεν πρέπει να αποδεχθεί οποιαδήποτε διαδικασία που θα μπορούσε να εμφανίσει την Τουρκία ως αρμόδια να εγκρίνει τις έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Οι τοποθετήσεις τους, σε συνδυασμό με τη νέα κοινή δημόσια εμφάνισή τους, επαναφέρουν στο προσκήνιο τις διαφωνίες με την κυβέρνηση Μητσοτάκη.
Δύο πρώην πρωθυπουργοί, μια κοινή θέση για την Τουρκία
Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου εξελίσσεται σε ένα ακόμη πεδίο δημόσιας αντιπαράθεσης για την ελληνική εξωτερική πολιτική, με τον Κώστα Καραμανλή και τον Αντώνη Σαμαρά να διατυπώνουν συγκλίνουσες θέσεις απέναντι στις τουρκικές αξιώσεις.
Το βασικό τους επιχείρημα είναι ότι η Ελλάδα δεν πρέπει να αποδεχθεί οποιαδήποτε διαδικασία η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση δικαιώματος της Τουρκίας να εγκρίνει δραστηριότητες σε θαλάσσιες περιοχές όπου η Αθήνα θεωρεί ότι διαθέτει τη σχετική δικαιοδοσία.
Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί προσεγγίζουν το ζήτημα ως θέμα ευρύτερης στρατηγικής σημασίας, καθώς εκτιμούν ότι ένας λανθασμένος χειρισμός μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο και για μελλοντικές δραστηριότητες στο Αιγαίο.
Η σύγκλιση αυτή αποκτά ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον επειδή εκφράζεται από δύο πρόσωπα με μακρά παρουσία στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας, τα οποία έχουν διατυπώσει επιφυλάξεις για πτυχές της σημερινής εξωτερικής πολιτικής.
Καραμανλής: «Δεν θα μπορούμε να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο χωρίς την άδεια της Τουρκίας»
Στην ομιλία του στο Πολεμικό Μουσείο, σε εκδήλωση της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού με αφορμή την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, ο Κώστας Καραμανλής έθεσε το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου.
Όπως αναφέρεται στο δημοσιοποιημένο κείμενο της παρέμβασής του, τόνισε:
«Οποιοδήποτε αίτημα για εκχώρηση άδειας από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό».
Και συνέχισε:
«Είτε αυτό ονομαστεί ενημέρωση είτε ανακοίνωση είτε όπως αλλιώς».
Ο πρώην πρωθυπουργός προχώρησε ακόμη περισσότερο, περιγράφοντας τις συνέπειες που, κατά την εκτίμησή του, θα μπορούσε να έχει μια τέτοια πρακτική:
«Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο, χωρίς την άδεια της Τουρκίας. Ακόμη και το παραμικρό έργο υποδομής μεταξύ των νησιών μας».
Η παρέμβασή του εστιάζει στον κίνδυνο δημιουργίας ενός διπλωματικού προηγουμένου, το οποίο θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα για να στηρίξει μελλοντικές διεκδικήσεις.
Σαμαράς: Η NAVTEX αρκεί – «Παίζουμε το παιχνίδι της Τουρκίας»
Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε και ο Αντώνης Σαμαράς με άρθρο του στην εφημερίδα «Εστία».
Ο πρώην πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η ενημέρωση για τις σχετικές δραστηριότητες πρέπει να πραγματοποιείται από τη χώρα που έχει τη δικαιοδοσία, μέσω της προβλεπόμενης ναυτιλιακής διαδικασίας.
«Η ενημέρωση γίνεται από την χώρα που έχει δικαιοδοσία, δηλαδή την Ελλάδα, στην συγκεκριμένη περίπτωση, μέσω έκδοσης Navtex. Και αυτό αρκεί. Εάν εμείς δεχθούμε οτιδήποτε παραπάνω, παίζουμε το παιχνίδι της Τουρκίας…», ανέφερε.
Η θέση αυτή συγκλίνει με την προειδοποίηση Καραμανλή για τον κίνδυνο να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η πραγματοποίηση ερευνών προϋποθέτει προηγούμενη τουρκική συναίνεση.
Υπάρχει, ωστόσο, μια ουσιαστική διάκριση: η δημοσίευση ναυτιλιακών αναγγελιών για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας δεν ταυτίζεται αυτομάτως με αίτημα άδειας ή αναγνώριση δικαιοδοσίας άλλου κράτους. Το επίμαχο ζήτημα είναι το περιεχόμενο και η νομική σημασία οποιασδήποτε πρόσθετης διαδικασίας.
Η ευθεία πολιτική κριτική στην κυβέρνηση
Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί δεν περιορίστηκαν στην τεχνική ή νομική πλευρά του ζητήματος.
Ο Κώστας Καραμανλής χαρακτήρισε «επιτομή της υποτέλειας» τη στάση όσων, όπως υποστήριξε, αποδίδουν μεμψιμοιρία σε εκείνους που επιμένουν να αναδεικνύουν ζητήματα κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Από την πλευρά του, ο Αντώνης Σαμαράς προχώρησε σε ευθεία πολιτική κριτική, υποστηρίζοντας ότι υπάρχουν υποχωρήσεις από τα εθνικά συμφέροντα.
Μάλιστα, ζήτησε αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής και απομάκρυνση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη, χρησιμοποιώντας τη διατύπωση:
«Η αλλαγή της εξωτερικής μας πολιτικής, με την αυτονόητη αποπομπή Γεραπετρίτη, είναι μονόδρομος».
Οι αναφορές αυτές καταδεικνύουν ότι η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο τις διαδικασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση, αλλά και τη συνολικότερη αξιολόγηση της κυβερνητικής στρατηγικής.
Η κοινή εμφάνιση και η φράση Σαμαρά που συζητήθηκε
Πέρα από τις τοποθετήσεις τους, πολιτικό ενδιαφέρον συγκέντρωσε και η παρουσία των δύο πρώην πρωθυπουργών στην ίδια εκδήλωση.
Ο Αντώνης Σαμαράς παρακολούθησε την ομιλία του Κώστα Καραμανλή, ενώ οι δύο άνδρες είχαν θερμή χειραψία μπροστά στις κάμερες.
Ακόμη μεγαλύτερη συζήτηση προκάλεσε η απάντηση του Αντώνη Σαμαρά, όταν ρωτήθηκε εάν άκουσε τον Κώστα Καραμανλή:
«Το θέμα δεν είναι ότι τον άκουσα εγώ. Το θέμα είναι ότι άλλοι πρέπει να τον ακούσουν».
Η φράση ερμηνεύτηκε ως αιχμή προς την κυβέρνηση, σε συνέχεια των διαφοροποιήσεων για τα ελληνοτουρκικά.
Το ερώτημα για τη στάση Καραμανλή και τα σενάρια Σαμαρά
Η κοινή εμφάνιση επανέφερε τη συζήτηση για τις πολιτικές σχέσεις των δύο πρώην πρωθυπουργών και τη στάση που θα τηρήσουν απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.
Τα σενάρια δημιουργίας νέου κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά παραμένουν αντικείμενο δημοσιογραφικών πληροφοριών και πολιτικών εκτιμήσεων. Δεν συνιστούν, μέχρι στιγμής, επιβεβαιωμένη ανακοίνωση ίδρυσης κόμματος.
Αντίστοιχα, η δημόσια σύγκλιση των δύο πρώην πρωθυπουργών στα εθνικά θέματα δεν αποδεικνύει ότι ο Κώστας Καραμανλής θα στηρίξει ένα ενδεχόμενο νέο πολιτικό εγχείρημα του Αντώνη Σαμαρά.
Μάλιστα, έχουν δημοσιευθεί και πληροφορίες που περιγράφουν διαφορετικές προσεγγίσεις μεταξύ τους ως προς αυτό το ενδεχόμενο.
Το ουσιαστικό ζήτημα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη
Πέρα από τους πολιτικούς συμβολισμούς, η διαφωνία αφορά ένα συγκεκριμένο ερώτημα: ποιες διαδικασίες μπορεί να αποδεχθεί η Ελλάδα για την υλοποίηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, χωρίς να δημιουργούνται ζητήματα αναγνώρισης τουρκικών αξιώσεων;
Οι Καραμανλής και Σαμαράς ζητούν να μην υπάρξει καμία διαδικασία που θα μπορούσε να εκληφθεί ως αίτημα τουρκικής άδειας.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, καλείται να εξηγήσει πώς διαχωρίζει την αναγκαία ναυτιλιακή ενημέρωση από οποιαδήποτε πράξη που θα μπορούσε να αποκτήσει διαφορετική διπλωματική ή νομική σημασία.
Η δημόσια σύγκλιση Καραμανλή και Σαμαρά διατηρεί ανοιχτή τη συζήτηση για τους κυβερνητικούς χειρισμούς στην Ανατολική Μεσόγειο. Το αν αυτή η σύγκλιση θα αποκτήσει και ευρύτερη πολιτική διάσταση παραμένει ανοιχτό.
