Διπλό χτύπημα Καραμανλή – Σαμαρά στον Μητσοτάκη: Το Μαξίμου φοβάται τη ρήξη με τον έναν και αντιμετωπίζει ως αντίπαλο τον άλλον

Σε μια ιδιαίτερα δύσκολη πολιτική εξίσωση βρίσκεται πλέον ο Κυριάκος Μητσοτάκης, καθώς οι παρεμβάσεις των δύο πρώην πρωθυπουργών της Νέας Δημοκρατίας, Κώστα Καραμανλή και Αντώνη Σαμαρά, φέρνουν στο προσκήνιο σοβαρές διαφωνίες για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης. Το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να διαχειριστεί την κατάσταση με δύο διαφορετικές στρατηγικές: χαμηλούς τόνους και ανοιχτούς διαύλους απέναντι στον Καραμανλή, πολιτική αντιπαράθεση και περιορισμό της επιρροής του Σαμαρά.

Δύο πρώην πρωθυπουργοί, ένα κοινό μήνυμα προς το Μαξίμου

Η ταυτόχρονη παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή και του Αντώνη Σαμαρά δημιουργεί ένα νέο πεδίο πολιτικής πίεσης για την κυβέρνηση, σε μια περίοδο κατά την οποία η Νέα Δημοκρατία προσπαθεί να περιορίσει τις απώλειες προς τα δεξιά της.

Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί δεν έχουν ταυτόσημη πολιτική διαδρομή ούτε ακολουθούν την ίδια τακτική απέναντι στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Ωστόσο, οι τελευταίες τοποθετήσεις τους συγκλίνουν σε ένα κρίσιμο σημείο: στην αμφισβήτηση βασικών επιλογών και χειρισμών της κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά και στο ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου.

Ο Κώστας Καραμανλής επιλέγει τον θεσμικό λόγο, διατυπώνοντας αυστηρές προειδοποιήσεις για τις τουρκικές επιδιώξεις και τον κίνδυνο δημιουργίας τετελεσμένων.

Ο Αντώνης Σαμαράς προχωρά ακόμη περισσότερο, εξαπολύοντας ευθεία επίθεση στην κυβερνητική εξωτερική πολιτική και ζητώντας την αποπομπή του υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη.

Για το Μέγαρο Μαξίμου, το πρόβλημα δεν είναι μόνο το περιεχόμενο της κριτικής. Είναι και το γεγονός ότι προέρχεται από δύο πρόσωπα που έχουν διατελέσει πρωθυπουργοί με τη Νέα Δημοκρατία και εξακολουθούν να διαθέτουν πολιτική αναγνωρισιμότητα και επιρροή στον ευρύτερο χώρο της παράταξης.

Γιατί το Μαξίμου δεν θέλει σύγκρουση με τον Καραμανλή

Η κυβερνητική αντιμετώπιση του Κώστα Καραμανλή χαρακτηρίζεται από σαφώς μεγαλύτερη προσοχή.

Παρότι οι θέσεις του πρώην πρωθυπουργού έρχονται σε αντίθεση με πλευρές της κυβερνητικής προσέγγισης, το Μέγαρο Μαξίμου δεν επιθυμεί να τον εμφανίσει ως πολιτικό αντίπαλο.

Αντιθέτως, επιδιώκει να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας και να αποφύγει μια δημόσια αντιπαράθεση που θα μπορούσε να αποκτήσει ευρύτερες εσωκομματικές διαστάσεις.

Η επιλογή αυτή έχει πολιτική λογική.

Ο Κώστας Καραμανλής αποτελεί ένα πρόσωπο με ιδιαίτερο συμβολικό βάρος για τη Νέα Δημοκρατία. Μια ανοιχτή σύγκρουση μαζί του θα μπορούσε να προκαλέσει αναταράξεις σε τμήματα της παραδοσιακής εκλογικής βάσης του κόμματος.

Η κυβέρνηση προτιμά, επομένως, να υπερασπίζεται συνολικά την εξωτερική πολιτική της, χωρίς να προσωποποιεί την αντιπαράθεση.

Ο Σαμαράς αντιμετωπίζεται πλέον ως πολιτικός αντίπαλος

Διαφορετική είναι η αντιμετώπιση του Αντώνη Σαμαρά.

Στο Μέγαρο Μαξίμου θεωρούν ότι τα περιθώρια πολιτικής συνεννόησης μαζί του έχουν ουσιαστικά εξαντληθεί.

Η συζήτηση για ενδεχόμενη δημιουργία νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό ενισχύει την εκτίμηση ότι η αντιπαράθεση δεν περιορίζεται πλέον σε διαφορετικές απόψεις για την εξωτερική πολιτική.

Αφορά και την πιθανότητα μιας νέας πολιτικής παρουσίας που θα επιχειρήσει να προσελκύσει ψηφοφόρους από τη δεξιά πλευρά της Νέας Δημοκρατίας.

Παρά τα σχετικά σενάρια, η ίδρυση νέου κόμματος δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη πριν από επίσημη ανακοίνωση.

Η κυβερνητική στρατηγική, σύμφωνα με την εικόνα που περιγράφεται, είναι να περιοριστεί η πολιτική απήχηση του Αντώνη Σαμαρά, χωρίς να συντηρείται καθημερινά μια σύγκρουση υψηλής έντασης.

Πρόκειται για μια δύσκολη ισορροπία: το Μαξίμου επιδιώκει να αντικρούσει την κριτική του, αλλά ταυτόχρονα δεν θέλει να του προσφέρει πρόσθετη δημοσιότητα.

Καραμανλής: «Σφάλλουν βαρέως όσοι διαβάζουν λάθος την Τουρκία»

Ιδιαίτερα ηχηρή ήταν η παρέμβαση του Κώστα Καραμανλή στην εκδήλωση της Ένωσης Απόστρατων Αξιωματικών στο Πολεμικό Μουσείο, ενόψει της επετείου της 28ης Οκτωβρίου.

Παρουσία, μεταξύ άλλων, του Αντώνη Σαμαρά και του Ευάγγελου Μεϊμαράκη, ο πρώην πρωθυπουργός εξέφρασε σοβαρό προβληματισμό για την τουρκική στρατηγική στο Αιγαίο.

Αναφερόμενος στις αντιλήψεις που αντιμετωπίζουν τις ελληνοτουρκικές διαφορές ως ζητήματα τα οποία μπορούν να διευθετηθούν με αμοιβαία καλή θέληση, προειδοποίησε:

«Σφάλλουν λοιπόν και σφάλλουν βαρέως όσοι προωθούν αυτές τις αντιλήψεις».

Στη συνέχεια υποστήριξε ότι η Τουρκία ακολουθεί έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό ανατροπής του υφιστάμενου καθεστώτος στο Αιγαίο.

Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς διαφοροποιείται από την έμφαση που δίνει η κυβέρνηση στη διατήρηση διαύλων επικοινωνίας και στην αποφυγή εντάσεων με την Άγκυρα.

Ο Κώστας Καραμανλής δεν κατονόμασε σε αυτή την αναφορά τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ωστόσο η κριτική του αγγίζει κεντρικά ζητήματα της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής.

Το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου και η προειδοποίηση για το Αιγαίο

Ακόμη πιο συγκεκριμένη ήταν η τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού για το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας και Κύπρου.

Ο Κώστας Καραμανλής εξέφρασε την αντίθεσή του σε οποιαδήποτε διαδικασία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση δικαιώματος της Τουρκίας να εγκρίνει ελληνικές δραστηριότητες στο Αιγαίο.

«Οποιοδήποτε αίτημα για εκχώρηση άδειας από την Τουρκία για το καλώδιο δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Είτε αυτό ονομαστεί ενημέρωση, είτε ανακοίνωση, είτε όπως αλλιώς», τόνισε.

Και πρόσθεσε:

«Μετά από αυτό, δεν θα μπορούμε πια να κάνουμε τίποτα στο Αιγαίο, χωρίς την άδεια της Τουρκίας».

Η παρέμβαση αυτή αναδεικνύει μια ουσιαστική διαφωνία γύρω από τα όρια της διπλωματικής επικοινωνίας και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να ερμηνευθεί μια ενδεχόμενη ενημέρωση της Άγκυρας.

Η κυβερνητική πλευρά διαχωρίζει την ενημέρωση από την αίτηση άδειας, υποστηρίζοντας ότι δεν αναγνωρίζεται τουρκική αρμοδιότητα επί ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ο Καραμανλής, αντίθετα, προειδοποιεί για τον κίνδυνο ακόμη και μια τέτοια διαδικασία να αξιοποιηθεί πολιτικά από την Τουρκία.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η διαφωνία για τα τετελεσμένα

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται και το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Η κυβέρνηση επιμένει ότι το μνημόνιο είναι παράνομο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Ελλάδα.

Ο Κώστας Καραμανλής δεν αμφισβητεί τη συγκεκριμένη νομική θέση.

Επισημαίνει, ωστόσο, ότι η επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή πλευρά αποτελεί αρνητική εξέλιξη, επειδή συνιστά επίδειξη ισχύος και επιρροής της Τουρκίας, καθώς και προσπάθεια δημιουργίας τετελεσμένων.

Εδώ εντοπίζεται και η ουσία της πολιτικής διαφοράς.

Η κυβέρνηση προβάλλει τη νομική ακυρότητα του μνημονίου και τις διεθνείς συμμαχίες της Ελλάδας.

Ο πρώην πρωθυπουργός επισημαίνει ότι η απουσία νομικών αποτελεσμάτων δεν εξαφανίζει αυτομάτως τις γεωπολιτικές συνέπειες των τουρκικών κινήσεων.

Σαμαράς: «Τα ήρεμα νερά αποδείχθηκαν φουρτουνιασμένη θάλασσα»

Ακόμη πιο επιθετική ήταν η παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά.

Με άρθρο του, ο πρώην πρωθυπουργός χαρακτήρισε τις εξελίξεις στη Λιβύη αποτυχία της κυβερνητικής εξωτερικής πολιτικής και ζήτησε την αποπομπή του Γιώργου Γεραπετρίτη.

Ο Αντώνης Σαμαράς αναγνώρισε ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραμένει παράνομο, αλλά υποστήριξε ότι αυτό δεν αρκεί για να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των κυβερνητικών χειρισμών.

Στρέφοντας τα πυρά του στον Κυριάκο Μητσοτάκη, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι αντιμετώπισε την Τουρκία ως φιλική χώρα, παρά τις συνεχιζόμενες διεκδικήσεις της.

Χρησιμοποίησε μάλιστα τη χαρακτηριστική διατύπωση ότι τα «ήρεμα νερά» αποδείχθηκαν «φουρτουνιασμένη θάλασσα».

Ο πρώην πρωθυπουργός άσκησε επίσης κριτική στη δήλωση του υπουργού Εξωτερικών περί δυνατότητας ενημέρωσης για τις εργασίες έρευνας και πόντισης του καλωδίου, ακόμη και όταν διευκρινίζεται ότι δεν πρόκειται για αδειοδοτική διαδικασία.

Κατά την εκτίμησή του, μια τέτοια προσέγγιση ενδέχεται να οδηγήσει σε έμμεση αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας.

Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση του Αντώνη Σαμαρά, την οποία η κυβερνητική πλευρά απορρίπτει.

Η απάντηση της κυβέρνησης και η αμερικανική παρέμβαση

Απέναντι στην κριτική των δύο πρώην πρωθυπουργών, η κυβέρνηση προβάλλει την ενίσχυση των στρατηγικών συμμαχιών, τις αμυντικές και ενεργειακές συμφωνίες και τη διεθνή θέση της χώρας.

Στο ζήτημα του τουρκολιβυκού μνημονίου επιμένει ότι η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει οποιαδήποτε έννομη συνέπεια εις βάρος των δικαιωμάτων της.

Παράλληλα, κυβερνητικές πηγές επικαλούνται τη θέση του αμερικανικού Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το οποίο, σύμφωνα με τις αναφερόμενες δηλώσεις, χαρακτήρισε προκλητική την ανακοίνωση της επικύρωσης του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Ανατολικής Λιβύης.

Η αμερικανική τοποθέτηση ενισχύει τη διπλωματική επιχειρηματολογία της Αθήνας ως προς την αντίθεσή της στις τουρκολιβυκές διεκδικήσεις.

Δεν αναιρεί, όμως, την πολιτική συζήτηση που ανοίγουν οι Καραμανλής και Σαμαράς για την αποτελεσματικότητα της ελληνικής στρατηγικής.

Ο μεγάλος πονοκέφαλος του Μητσοτάκη βρίσκεται στο εσωτερικό της ΝΔ

Η αντιπαράθεση για την εξωτερική πολιτική αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της πολιτικής συγκυρίας.

Η Νέα Δημοκρατία επιδιώκει να επαναπροσεγγίσει ψηφοφόρους που έχουν απομακρυνθεί από το κόμμα, ιδιαίτερα στον παραδοσιακό δεξιό χώρο.

Σε αυτή την προσπάθεια, η κριτική δύο πρώην πρωθυπουργών δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται αντιμέτωπος με δύο διαφορετικά πολιτικά προβλήματα.

Από τη μία πλευρά, ο Κώστας Καραμανλής διατυπώνει θεσμική αλλά ιδιαίτερα αυστηρή κριτική, την οποία το Μέγαρο Μαξίμου δεν επιθυμεί να μετατρέψει σε προσωπική σύγκρουση.

Από την άλλη, ο Αντώνης Σαμαράς ακολουθεί μια σαφώς συγκρουσιακή πορεία, με το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα να εντείνει την ανησυχία για νέες εκλογικές απώλειες.

Η κυβέρνηση καλείται έτσι να υπερασπιστεί τις επιλογές της χωρίς να ανοίξει ένα νέο μέτωπο με την ιστορική βάση της παράταξης.

Το ουσιαστικό πολιτικό συμπέρασμα είναι ότι οι δύο πρώην πρωθυπουργοί, παρά τις διαφορές τους, θέτουν δημόσια ερωτήματα για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης σε μια περίοδο κατά την οποία ο Κυριάκος Μητσοτάκης χρειάζεται τη μέγιστη δυνατή συσπείρωση της Νέας Δημοκρατίας.

Και αυτή ακριβώς η σύμπτωση των παρεμβάσεων είναι που κάνει τη διαχείριση της κατάστασης ιδιαίτερα δύσκολη για το Μέγαρο Μαξίμου.