Η απουσία του πρώην πρωθυπουργού από τα γενέθλια της ΝΔ, η απόσταση από την κυβέρνηση και το ερώτημα της τελικής του στάσης – Γιατί μια ανοιχτή ρήξη θα είχε διαφορετικό βάρος από το μέτωπο Σαμαρά
Στη Νέα Δημοκρατία υπάρχει αυτή τη στιγμή ένα πρόβλημα που όλοι βλέπουν και ένα δεύτερο που κανείς δεν μπορεί ακόμη να γνωρίζει πόσο μεγάλο μπορεί να γίνει.
Το πρώτο ονομάζεται Αντώνης Σαμαράς. Το δεύτερο Κώστας Καραμανλής.
Η περίπτωση Σαμαρά είναι πλέον η φανερή πλευρά της εσωκομματικής κρίσης. Οι αποστάσεις του από τον Κυριάκο Μητσοτάκη είναι δημόσιες, οι παρεμβάσεις του σκληρές και η συζήτηση γύρω από τις επόμενες πολιτικές κινήσεις του παραμένει ανοιχτή.
Με τον Κώστα Καραμανλή τα πράγματα είναι διαφορετικά.
Ο πρώην πρωθυπουργός δεν έχει προχωρήσει σε μια αντίστοιχη μετωπική σύγκρουση. Δεν έχει ανακοινώσει πολιτική πρωτοβουλία απέναντι στη σημερινή ΝΔ ούτε έχει καλέσει τους παραδοσιακούς ψηφοφόρους της παράταξης να ακολουθήσουν διαφορετική κατεύθυνση.
Η απόσταση όμως υπάρχει. Και γίνεται ολοένα δυσκολότερο να περάσει απαρατήρητη.
Η απουσία από τα 52 χρόνια της ΝΔ
Το τελευταίο επεισόδιο ήταν η απουσία του Κώστα Καραμανλή από την εκδήλωση για τα 52 χρόνια της Νέας Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, ο πρώην πρωθυπουργός επέλεξε να τηρήσει το ήδη προγραμματισμένο πρόγραμμά του και να πραγματοποιήσει συνάντηση με εκπροσώπους μεγάλων κινεζικών επιχειρήσεων.
Μία απουσία, από μόνη της, δεν αποδεικνύει πολιτική ρήξη.
Όμως στην πολιτική τα γεγονότα δεν κρίνονται απομονωμένα.
Κρίνονται μέσα στο περιβάλλον στο οποίο συμβαίνουν.
Και το συγκεκριμένο περιβάλλον περιλαμβάνει πλέον τις δημόσιες διαφοροποιήσεις του Αντώνη Σαμαρά, τις συζητήσεις για την επόμενη ημέρα της ΝΔ, τις εσωτερικές αιχμές κορυφαίων στελεχών και την κριτική που έχει κατά καιρούς ασκήσει ο ίδιος ο Κώστας Καραμανλής, ιδιαίτερα σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικών θεμάτων.
Γι’ αυτό η απουσία του αποκτά πολιτικό συμβολισμό πολύ μεγαλύτερο από μία απλή κενή καρέκλα.
Άλλο Σαμαράς, άλλο Καραμανλής
Το μεγάλο λάθος θα ήταν να αντιμετωπίσει κανείς τους δύο πρώην πρωθυπουργούς σαν μία ενιαία περίπτωση.
Δεν είναι.
Ο Αντώνης Σαμαράς κινείται πλέον πολύ πιο επιθετικά απέναντι στην κυβερνητική γραμμή.
Ο Κώστας Καραμανλής ακολουθεί μια σαφώς περισσότερο θεσμική και συγκρατημένη στάση.
Ακριβώς όμως γι’ αυτό η περίπτωση Καραμανλή έχει ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον.
Γιατί δεν γνωρίζουμε πού βρίσκεται το όριο της απόστασής του από τη σημερινή ηγεσία.
Και κυρίως δεν γνωρίζουμε εάν αυτή η απόσταση θα παραμείνει μέχρι τις εκλογές μια σειρά προειδοποιήσεων και συμβολικών κινήσεων ή αν κάποια στιγμή θα μετατραπεί σε καθαρή πολιτική τοποθέτηση.
Γιατί ο Καραμανλής είναι διαφορετική περίπτωση για τη βάση της ΝΔ
Ο Κώστας Καραμανλής δεν είναι ένας ακόμη πρώην υπουργός της ΝΔ.
Υπήρξε πρόεδρος της παράταξης και πρωθυπουργός, ενώ το όνομα Καραμανλή συνδέεται ιστορικά με την ίδια την πολιτική διαδρομή της Νέας Δημοκρατίας.
Διατηρεί επομένως ιδιαίτερο συμβολικό κεφάλαιο σε ένα τμήμα της παραδοσιακής κομματικής βάσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορεί να μετακινήσει αυτομάτως συγκεκριμένο αριθμό ψηφοφόρων ούτε ότι μια δική του παρέμβαση θα προκαλούσε υποχρεωτικά «έξοδο» από τη ΝΔ.
Τέτοιο συμπέρασμα δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένο χωρίς εκλογικά στοιχεία.
Σημαίνει όμως ότι μια σαφής δημόσια αποδοκιμασία της σημερινής πολιτικής κατεύθυνσης από έναν πρώην πρόεδρο με το συγκεκριμένο πολιτικό βάρος θα δημιουργούσε αντικειμενικά σοβαρό πολιτικό ζήτημα για το Μέγαρο Μαξίμου.
Και μάλιστα σε μια στιγμή κατά την οποία υπάρχει ήδη το μέτωπο Σαμαρά.
Το επικίνδυνο σενάριο για το Μαξίμου
Εδώ βρίσκεται ίσως το πραγματικό πρόβλημα.
Η κυβέρνηση μπορεί πολιτικά να διαχειριστεί μία σύγκρουση παρουσιάζοντάς την ως προσωπική διαφωνία.
Δυσκολεύεται πολύ περισσότερο όταν διαφορετικά ιστορικά στελέχη της παράταξης, χωρίς απαραίτητα να συντονίζονται μεταξύ τους, αρχίζουν να εκφράζουν παρόμοιες ανησυχίες για την κατεύθυνσή της.
Γιατί τότε το ερώτημα αλλάζει.
Δεν είναι πλέον:
«Τι πρόβλημα έχει ο Σαμαράς με τον Μητσοτάκη;»
Γίνεται:
«Υπάρχει ένα ευρύτερο τμήμα της ιστορικής και παραδοσιακής ΝΔ που θεωρεί ότι η σημερινή ΝΔ έχει απομακρυνθεί από αυτήν;»
Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο πολιτικά να αντιμετωπιστεί.
Και υπάρχουν ήδη αρκετές εσωτερικές προειδοποιήσεις
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα αν προστεθούν όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα μέσα στη ΝΔ.
Η Ντόρα Μπακογιάννη έφτασε να μιλήσει δημόσια για αλαζονεία υπουργών και να τους ζητήσει να «ξεκαβαλικέψουν».
Βουλευτές της ΝΔ έχουν επίσης εκφράσει δυσαρέσκεια για συμπεριφορές υπουργών και για τη σχέση κυβέρνησης και Κοινοβουλευτικής Ομάδας.
Ο Νίκος Δένδιας διατηρεί το δικό του διακριτό πολιτικό προφίλ.
Και ο Άδωνις Γεωργιάδης, σχολιάζοντας τις απουσίες από την επέτειο της παράταξης, αισθάνθηκε την ανάγκη να υπενθυμίσει ότι «το καθήκον της ενότητας» αποδεικνύεται στην πράξη.
Καμία από αυτές τις περιπτώσεις δεν είναι ίδια με την άλλη.
Όλες μαζί όμως περιγράφουν ένα κόμμα στο οποίο η συζήτηση για την εσωτερική συνοχή έχει ανοίξει.
Το κλειδί είναι τι θα κάνει – όχι τι λέγεται ότι θα κάνει
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στελέχη της ΝΔ έχουν επιχειρήσει να προσεγγίσουν τον Κώστα Καραμανλή, ενώ εκτιμάται ότι ο ίδιος δεν επιθυμεί ακόμη να ανοίξει πλήρως τα χαρτιά του.
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διάκριση:
Άλλο οι πληροφορίες και οι πολιτικές εκτιμήσεις γύρω από τις προθέσεις Καραμανλή και άλλο μια απόφαση που έχει ανακοινώσει ο ίδιος.
Μέχρι να υπάρξει τέτοια δημόσια τοποθέτηση, δεν μπορεί κανείς να γνωρίζει αν σκοπεύει πραγματικά να προχωρήσει σε μια κίνηση που θα τον φέρει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τη σημερινή ηγεσία.
Μπορούμε όμως να πούμε με ασφάλεια κάτι άλλο:
όσο δεν κλείνει αυτή η εκκρεμότητα, η στάση Καραμανλή παραμένει ένας πολιτικός άγνωστος Χ για τη ΝΔ.
Ο Σαμαράς πιέζει τώρα – Ο Καραμανλής μπορεί να γίνει το πρόβλημα αργότερα
Αυτό είναι τελικά που διαφοροποιεί τις δύο περιπτώσεις.
Ο Σαμαράς αποτελεί το σημερινό, ανοιχτό μέτωπο.
Ο Καραμανλής αποτελεί το ερώτημα για το αύριο.
Και για το Μέγαρο Μαξίμου το δυσκολότερο σενάριο δεν θα ήταν απλώς να συνεχιστεί η σύγκρουση με τον Αντώνη Σαμαρά.
Θα ήταν να δημιουργηθεί η εικόνα ότι δύο πρώην πρωθυπουργοί και πρώην πρόεδροι της ΝΔ βρίσκονται, για διαφορετικούς λόγους και με διαφορετική ένταση, απέναντι σε βασικές επιλογές της σημερινής ηγεσίας.
Τότε η συζήτηση δεν θα αφορά πλέον προσωπικές πικρίες ή μεμονωμένες διαφοροποιήσεις.
Θα αφορά την ίδια την πολιτική φυσιογνωμία της Νέας Δημοκρατίας.
Και κυρίως θα αφορά ένα ερώτημα που όσο πλησιάζουν οι εκλογές θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αποφευχθεί:
Πόση από την παραδοσιακή ΝΔ εξακολουθεί να αισθάνεται ότι εκπροσωπείται από τη ΝΔ του Κυριάκου Μητσοτάκη;
Η απάντηση δεν θα δοθεί από τις απουσίες σε επετειακές εκδηλώσεις.
Θα δοθεί από τις τελικές αποφάσεις των πρωταγωνιστών — και, στο τέλος, από την κάλπη.
