Σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση και προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη για το ζήτημα του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα ασκεί η Μαρία Καρυστιανού και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία», με δελτίο Τύπου που δόθηκε στη δημοσιότητα.
Η παρέμβαση αφορά όσα δήλωσε ο πρωθυπουργός στις 17 Σεπτεμβρίου στην ΕΡΤnews, όταν άνοιξε για πρώτη φορά παράθυρο προσωρινής μείωσης του ΕΦΚ, συνδέοντάς την όμως με τη δημοσιονομική αντιμετώπιση του μέτρου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Συγκεκριμένα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δήλωσε ότι ο προϋπολογισμός δεν αντέχει σήμερα τη μείωση του ΕΦΚ και πρόσθεσε ότι, εάν υπήρχε «ειδική άδεια από την Ευρώπη» ώστε η παρέμβαση να μη μετρά στις οροφές δαπανών, η κυβέρνηση θα προχωρούσε προσωρινά σε αυτή.
Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» υποστηρίζει ότι στη δημόσια συζήτηση συγχέονται δύο διαφορετικά ζητήματα: το εάν η ευρωπαϊκή φορολογική νομοθεσία επιτρέπει χαμηλότερο ΕΦΚ και το εάν η δημοσιονομική επίπτωση μιας τέτοιας απόφασης μπορεί να καλυφθεί στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών δημοσιονομικών κανόνων.
Τι υποστηρίζει η Καρυστιανού για την «άδεια» της Ευρώπης
Σύμφωνα με το δελτίο Τύπου, η Οδηγία 2003/96/ΕΚ καθορίζει ελάχιστα επίπεδα φορολογίας για τα ενεργειακά προϊόντα, χωρίς να υποχρεώνει την Ελλάδα να διατηρεί τους σημερινούς συντελεστές της.
Η παράταξη της Μαρίας Καρυστιανού παραθέτει συγκεκριμένα στοιχεία.
Για την αμόλυβδη βενζίνη αναφέρει ότι ο ελληνικός ΕΦΚ βρίσκεται στα 70 λεπτά ανά λίτρο, ενώ το ευρωπαϊκό ελάχιστο αντιστοιχεί σε 35,9 λεπτά. Η διαφορά είναι 34,1 λεπτά ανά λίτρο.
Στο diesel κίνησης, ο ελληνικός συντελεστής αναφέρεται στα 41 λεπτά έναντι ευρωπαϊκού ελάχιστου 33 λεπτών, δηλαδή διαφορά 8 λεπτών.
Στο πετρέλαιο θέρμανσης, τέλος, αναφέρεται ελληνικός ΕΦΚ 28 λεπτών ανά λίτρο έναντι ελάχιστου ευρωπαϊκού επιπέδου 2,1 λεπτών, με τη διαφορά να φθάνει τα 25,9 λεπτά.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» υποστηρίζει ότι υπάρχει περιθώριο μείωσης των ελληνικών συντελεστών χωρίς να παραβιαστούν τα ελάχιστα επίπεδα της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Τι ακριβώς είχε πει ο Μητσοτάκης
Εδώ, πάντως, χρειάζεται μια σημαντική διάκριση.
Από το πλήρες κείμενο της συνέντευξης του πρωθυπουργού προκύπτει ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν υποστήριξε ακριβώς ότι η ευρωπαϊκή φορολογική νομοθεσία απαγορεύει στην Ελλάδα να μειώσει τον ΕΦΚ.
Η αναφορά του στην «ειδική άδεια» έγινε σε σχέση με τη δημοσιονομική επίπτωση της μείωσης.
«Δεν αντέχει ο προϋπολογισμός αυτή τη στιγμή να κόψουμε τον ΕΦΚ», ανέφερε ο πρωθυπουργός, προσθέτοντας ότι εάν υπήρχε ειδική ευρωπαϊκή δυνατότητα ώστε η παρέμβαση να μη μετρά στις οροφές δαπανών, θα μπορούσε να εφαρμοστεί προσωρινά.
Επομένως, η αντιπαράθεση αφορά δύο διαφορετικά επίπεδα: αφενός το φορολογικό περιθώριο που παρέχει η ευρωπαϊκή νομοθεσία και αφετέρου τον δημοσιονομικό χώρο που διαθέτει η Ελλάδα για να καλύψει την απώλεια εσόδων.
Η Καρυστιανού επιτίθεται στην κυβερνητική επιλογή
Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» μεταφέρει πάντως την πολιτική αντιπαράθεση ακριβώς σε αυτό το δεύτερο επίπεδο.
Υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση έχει επιλέξει την επιδοματική πολιτική αντί μιας ουσιαστικότερης παρέμβασης στη φορολογία των καυσίμων και αποδίδει την επιλογή αυτή στην κυβερνητική οικονομική και δημοσιονομική στρατηγική.
Στο δελτίο Τύπου διατυπώνονται επίσης αιχμές για τα επιχειρηματικά συμφέροντα στον χώρο της ενέργειας, το λαθρεμπόριο καυσίμων και την προτεραιότητα που, κατά την παράταξη, δίνει η κυβέρνηση στην πρόωρη αποπληρωμή του δημόσιου χρέους.
Πρόκειται για πολιτικούς ισχυρισμούς της «Ελπίδας για τη Δημοκρατία» και όχι για διαπιστωμένα πραγματικά δεδομένα.
Στο επίκεντρο το ύψος των φόρων
Η παρέμβαση της Μαρίας Καρυστιανού επαναφέρει πάντως στο προσκήνιο το ζήτημα της φορολογικής επιβάρυνσης των καυσίμων.
Η βασική θέση που προβάλλει είναι ότι το ευρωπαϊκό κατώτατο όριο δεν ταυτίζεται με τον σημερινό ελληνικό ΕΦΚ και, επομένως, το ερώτημα δεν είναι απλώς εάν «επιτρέπει η Ευρώπη» μια μείωση, αλλά ποιο δημοσιονομικό κόστος θα είχε, ποιος θα το κάλυπτε και ποια προτεραιότητα επιλέγει η κυβέρνηση.
Από την άλλη πλευρά, ο πρωθυπουργός έχει ξεκαθαρίσει ότι θεωρεί πως ο κρατικός προϋπολογισμός δεν διαθέτει σήμερα τον απαιτούμενο χώρο για μια τέτοια παρέμβαση και ότι μια μόνιμη μείωση θα δημιουργούσε σημαντική απώλεια εσόδων.
Η κυβέρνηση προκρίνει προς το παρόν άλλες παρεμβάσεις: στήριξη της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης, αύξηση του επιδόματος θέρμανσης και παράταση της επιδότησης στο diesel για τον Οκτώβριο.
Η συζήτηση πλέον είναι για το δημοσιονομικό κόστος
Η ουσία της αντιπαράθεσης βρίσκεται τελικά σε μια κρίσιμη λεπτομέρεια.
Άλλο είναι το ερώτημα «μπορεί νομικά η Ελλάδα να μειώσει τον ΕΦΚ διατηρώντας τον πάνω από τα ευρωπαϊκά ελάχιστα όρια;» και άλλο το ερώτημα «μπορεί να απορροφήσει δημοσιονομικά την απώλεια εσόδων χωρίς να παραβιάσει τη συμφωνημένη πορεία δαπανών;».
Η Μαρία Καρυστιανού και η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» αμφισβητούν ουσιαστικά την κυβερνητική επιλογή να μη χρησιμοποιηθεί σήμερα η φορολογική μείωση ως βασικό εργαλείο αντιμετώπισης της ενεργειακής ακρίβειας.
Και με τις τιμές των καυσίμων να βρίσκονται ξανά στο επίκεντρο της οικονομικής πίεσης στα νοικοκυριά, η συζήτηση για τον ΕΦΚ αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά πεδία πολιτικής αντιπαράθεσης το επόμενο διάστημα.
