Σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο πολιτικό και νομικό σταυρόλεξο εξελίσσεται η επόμενη ημέρα για τον Ηλία Κασιδιάρη, καθώς, σύμφωνα με το δημοσίευμα, αναμένεται να αποφυλακιστεί στα μέσα Σεπτεμβρίου μετά την έκτιση της ποινής του για την υπόθεση της εγκληματικής οργάνωσης.
Το μεγάλο ερώτημα που ήδη τίθεται είναι τι θα επιχειρήσει να κάνει πολιτικά μετά την έξοδό του από τη φυλακή και, κυρίως, εάν υπάρχει νόμιμος δρόμος για να συμμετάσχει εκ νέου σε εθνικές εκλογές.
Ο ίδιος έχει διατηρήσει πολιτική παρουσία κατά τη διάρκεια της κράτησής του, μέσω δημόσιων παρεμβάσεων και μηνυμάτων προς τους υποστηρικτές του, αφήνοντας να εννοηθεί ότι δεν θεωρεί οριστική την αποχώρησή του από την ενεργό πολιτική.
Το προηγούμενο του 2023
Το σημαντικότερο εμπόδιο για οποιονδήποτε νέο πολιτικό σχεδιασμό αποτελεί το προηγούμενο των εκλογών του 2023.
Το Εθνικό Κόμμα – Έλληνες, που είχε ιδρύσει ο Ηλίας Κασιδιάρης, αποκλείστηκε από τις εκλογές του Μαΐου 2023. Αντίστοιχο αποτέλεσμα είχε και η προσπάθεια συμμετοχής στις δεύτερες εκλογές μέσω του συνδυασμού «Έλληνες για την Πατρίδα και την Ελευθερία».
Ο Άρειος Πάγος δεν περιορίστηκε στην εξέταση του προσώπου που εμφανιζόταν τυπικά ως επικεφαλής. Εξέτασε ποιος ασκούσε την πραγματική ηγεσία του πολιτικού σχηματισμού και έκρινε ότι αυτή εξακολουθούσε να βρίσκεται στον Κασιδιάρη.
Αυτό είναι και το κομβικό σημείο για το τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον.
Γιατί δεν αρκεί ένας άλλος αρχηγός
Η νομοθετική παρέμβαση του 2023 δημιούργησε ένα πλαίσιο βάσει του οποίου ο έλεγχος δεν εξαντλείται στο καταστατικό, την ονομασία ή τον εμφανιζόμενο αρχηγό ενός κόμματος.
Εξετάζεται και ποιος βρίσκεται πραγματικά πίσω από την ηγεσία και τη λειτουργία του.
Κατά συνέπεια, η δημιουργία ενός νέου κόμματος με διαφορετικό όνομα και διαφορετικό πρόσωπο στην ηγεσία δεν αποτελεί από μόνη της τρόπο παράκαμψης των περιορισμών, εφόσον κριθεί ότι ο πραγματικός επικεφαλής είναι πρόσωπο που εμπίπτει στις σχετικές απαγορεύσεις.
Η υπόθεση των «Σπαρτιατών»
Στο πολιτικό και δικαστικό παζλ προστέθηκε στη συνέχεια και η περίπτωση των «Σπαρτιατών».
Το κόμμα κατάφερε να συμμετάσχει στις βουλευτικές εκλογές του 2023, όμως ακολούθησε μεγάλη αντιπαράθεση σχετικά με τον ρόλο του Κασιδιάρη στην εκλογική του ενίσχυση και με το κατά πόσο λειτουργούσε ως πραγματικός καθοδηγητής του σχηματισμού.
Η υπόθεση έφθασε στη Δικαιοσύνη, ενώ οι κατηγορούμενοι βουλευτές αθωώθηκαν από την κατηγορία της εξαπάτησης εκλογέων.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη, ωστόσο, δεν εξαφανίζει αυτομάτως το διαφορετικό ζήτημα των προϋποθέσεων συμμετοχής ενός κόμματος στις εκλογές.
Αποφυλάκιση δεν σημαίνει αυτόματη επιστροφή στις κάλπες
Εδώ βρίσκεται και μία από τις σημαντικότερες διακρίσεις.
Η αποφυλάκιση αφορά την ποινική μεταχείριση του Κασιδιάρη. Η δυνατότητα ενός κόμματος υπό την πραγματική ηγεσία του να συμμετάσχει στις εκλογές αποτελεί διαφορετικό νομικό ζήτημα.
Η κατάργηση το 2019 της παρεπόμενης ποινής στέρησης πολιτικών δικαιωμάτων έχει δημιουργήσει αρκετές φορές σύγχυση στη δημόσια συζήτηση. Δεν σημαίνει όμως ότι καταργήθηκαν οι ειδικοί περιορισμοί που προβλέπει η εκλογική νομοθεσία για την κατάρτιση και ανακήρυξη συνδυασμών.
Επομένως, η έξοδος από τη φυλακή δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι ανοίγει και ο δρόμος προς την κάλπη.
Τα σενάρια της επόμενης ημέρας
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να δείξει εάν ο Κασιδιάρης θα επιχειρήσει να ενεργοποιήσει εκ νέου τους «Έλληνες», εάν θα στηρίξει διαφορετικό πολιτικό σχηματισμό ή εάν θα επιλέξει αρχικά μια ευρύτερη δημόσια και πολιτική παρουσία χωρίς άμεση εκλογική κάθοδο.
Σε κάθε περίπτωση, εφόσον υπάρξει προσπάθεια συμμετοχής στις επόμενες εθνικές εκλογές, το ζήτημα θα περάσει και πάλι από το φίλτρο της ισχύουσας εκλογικής νομοθεσίας και, τελικά, από την κρίση του Αρείου Πάγου.
Έτσι, το βασικό ερώτημα μετά την αποφυλάκισή του δεν θα είναι μόνο «θα επιστρέψει ο Κασιδιάρης;», αλλά κυρίως «με ποιον τρόπο μπορεί να επιστρέψει και μέχρι πού του επιτρέπει να φτάσει το σημερινό θεσμικό πλαίσιο;».
