Η ανακοίνωση του Ηλία Κασιδιάρη ότι συντάσσεται με τη «Συμμαχία Ελλήνων» ανοίγει ένα νέο πολιτικό αλλά κυρίως νομικό κεφάλαιο. Ο ίδιος απέφυγε σκόπιμα να αποκαλύψει με ποιον τρόπο θα επιχειρήσει να συμμετάσχει στις επόμενες εκλογές, παραπέμποντας στην ημέρα κατάθεσης των υποψηφιοτήτων στο Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου. Στο τραπέζι βρίσκονται διαφορετικά σενάρια, αλλά ένα πράγμα είναι δεδομένο: την τελική κρίση για τη συμμετοχή κόμματος και υποψηφίων δεν την κάνει ούτε ο Κασιδιάρης ούτε τα κόμματα. Την κάνει ο Άρειος Πάγος με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Η πρώτη κίνηση έγινε.
Ο Ηλίας Κασιδιάρης ανακοίνωσε δημόσια ότι στηρίζει και συντάσσεται με τη «Συμμαχία Ελλήνων», τον πολιτικό φορέα στον οποίο συμμετέχουν οι ανεξάρτητοι βουλευτές Γιάννης Δημητροκάλλης, Γιώργος Μανούσος και Διονύσης Βαλτογιάννης, οι οποίοι είχαν εκλεγεί το 2023 με τους Σπαρτιάτες.
Αυτό όμως ήταν μόνο το πρώτο μέρος της ανακοίνωσης.
Το σημαντικότερο ίσως βρισκόταν σε όσα δεν αποκάλυψε.
Ο Κασιδιάρης δεν ξεκαθάρισε εάν θα επιχειρήσει να είναι υποψήφιος με τη «Συμμαχία Ελλήνων».
Δεν ξεκαθάρισε εάν θα επιλέξει ανεξάρτητη υποψηφιότητα.
Και άφησε ανοιχτή ακόμη και την πιθανότητα κάποιας άλλης νομικής επιλογής.
Όπως δήλωσε, ο τρόπος με τον οποίο θα κινηθεί θα γίνει γνωστός όταν κατατεθούν οι υποψηφιότητες στο Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου.
Αυτό μεταφέρει πλέον όλο το ενδιαφέρον στο νομικό πεδίο.
Η «Συμμαχία Ελλήνων» μπήκε ήδη στη Βουλή ως πολιτική αναφορά
Μόλις λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση Κασιδιάρη συνέβη κάτι που έδωσε μεγαλύτερη δημοσιότητα στον νέο φορέα.
Ο ανεξάρτητος βουλευτής Γιώργος Μανούσος δήλωσε από το βήμα της Βουλής ότι, ενώ τυπικά ανήκει στους ανεξάρτητους, ουσιαστικά εκπροσωπεί τη «Συμμαχία Ελλήνων».
Η παρέμβασή του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από βουλευτές του ΚΚΕ και της Πλεύσης Ελευθερίας, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί αντιπαράθεση στην Ολομέλεια.
Οι τρεις βουλευτές δεν συγκροτούν κοινοβουλευτική ομάδα με βάση τον Κανονισμό της Βουλής.
Ωστόσο, πλέον συνδέουν δημοσίως την πολιτική τους παρουσία με τη «Συμμαχία Ελλήνων».
Και αυτό αλλάζει τα δεδομένα σε επίπεδο πολιτικής παρουσίας.
Το μεγάλο ερώτημα: ποια θα είναι η σχέση Κασιδιάρη – κόμματος;
Εδώ βρίσκεται η ουσία της υπόθεσης.
Ο Ηλίας Κασιδιάρης έχει καταδικαστεί για διεύθυνση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή.
Το ισχύον εκλογικό πλαίσιο περιλαμβάνει περιορισμούς που θεσπίστηκαν πριν από τις εκλογές του 2023 και αφορούν τόσο καταδικασμένα πρόσωπα όσο και το ζήτημα της πραγματικής ηγεσίας ενός κόμματος.
Γι’ αυτό δεν αρκεί μόνο η τυπική εικόνα ενός πολιτικού φορέα.
Στην τελική κρίση μπορεί να αποκτήσει σημασία και το ερώτημα ποιος ασκεί στην πραγματικότητα την ηγεσία και εάν η εμφανιζόμενη διοίκηση είναι πραγματική ή εικονική. Αυτό ακριβώς είναι ένα από τα ζητήματα που αναμένεται να απασχολήσουν τη νομική συζήτηση γύρω από τη «Συμμαχία Ελλήνων».
Και εδώ αρχίζει μια ιδιόμορφη παρτίδα.
Σενάριο πρώτο: Υποψήφιος με τη «Συμμαχία Ελλήνων»
Η πρώτη πιθανότητα είναι η περισσότερο προφανής:
ο Κασιδιάρης να επιχειρήσει να συμμετάσχει ο ίδιος στα ψηφοδέλτια της «Συμμαχίας Ελλήνων».
Ο ίδιος δεν το απέκλεισε.
Μια τέτοια επιλογή όμως θα έφερνε άμεσα στο επίκεντρο της κρίσης του Αρείου Πάγου την καταδίκη του και τις σχετικές εκλογικές διατάξεις.
Γι’ αυτό και δεν μπορεί σήμερα κανείς να θεωρεί δεδομένο ούτε ότι μια τέτοια υποψηφιότητα θα κατατεθεί ούτε, πολύ περισσότερο, ποια θα ήταν η απόφαση του Α1 Τμήματος.
Αυτό θα κριθεί όταν υπάρξουν οι πραγματικοί συνδυασμοί και τα πραγματικά στοιχεία.
Σενάριο δεύτερο: Να μην είναι ο ίδιος υποψήφιος
Εδώ βρίσκεται ίσως το περισσότερο ενδιαφέρον σενάριο.
Ο Κασιδιάρης θα μπορούσε να επιλέξει να μην εμφανιστεί καθόλου στα ψηφοδέλτια και απλώς να δηλώσει πολιτική στήριξη στη «Συμμαχία Ελλήνων».
Θα αρκούσε όμως αυτό;
Όχι κατ’ ανάγκην.
Και αυτό είναι μια κρίσιμη λεπτομέρεια.
Το ζήτημα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στο εάν ένας καταδικασμένος βρίσκεται τυπικά στο ψηφοδέλτιο.
Μπορεί να εξεταστεί και το ποιος αποτελεί την πραγματική ηγεσία ενός πολιτικού φορέα.
Επομένως η απουσία Κασιδιάρη από τα ψηφοδέλτια δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι εξαφανίζεται κάθε σχετικό νομικό ζήτημα.
Το ζήτημα της «εικονικής ηγεσίας»
Αυτό μπορεί να αποτελέσει το δυσκολότερο σημείο για τη «Συμμαχία Ελλήνων».
Εάν τεθεί ενώπιον του Αρείου Πάγου ζήτημα ότι τα πρόσωπα που εμφανίζονται επισήμως στην ηγεσία δεν αποτελούν την πραγματική ηγεσία του φορέα, τότε η υπόθεση αποκτά διαφορετική διάσταση.
Σχετικά δημοσιεύματα ήδη επισημαίνουν ότι το θέμα της πραγματικής ή εικονικής ηγεσίας αναμένεται να αποτελέσει βασικό αντικείμενο της νομικής αντιπαράθεσης εφόσον ο φορέας καταθέσει συνδυασμούς στις επόμενες εκλογές.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι έχει ήδη κριθεί πως υπάρχει εικονική ηγεσία.
Δεν έχει κριθεί.
Και αυτή η διάκριση είναι σημαντική.
Το εάν υφίσταται τέτοια περίπτωση μπορεί να αποφασιστεί μόνο από το αρμόδιο δικαστικό όργανο με βάση τα πραγματικά στοιχεία που θα έχει ενώπιόν του.
Σενάριο τρίτο: Ανεξάρτητη υποψηφιότητα
Ο ίδιος ο Κασιδιάρης ανέφερε ρητά και το ενδεχόμενο να επιχειρήσει να είναι ανεξάρτητος υποψήφιος σε εκλογική περιφέρεια.
Και αυτή η περίπτωση θα χρειαζόταν ξεχωριστή νομική αξιολόγηση όταν και εφόσον κατατεθεί συγκεκριμένη υποψηφιότητα.
Πολιτικά πάντως πρόκειται για τελείως διαφορετική επιλογή.
Άλλο η στήριξη ενός πανελλαδικού κομματικού ψηφοδελτίου και άλλο η προσωπική κάθοδος σε μία εκλογική περιφέρεια.
Γι’ αυτό έχει σημασία ότι ο ίδιος δεν επέλεξε ακόμη να αποκαλύψει ποιον δρόμο θα ακολουθήσει.
Το σενάριο της «ρεζέρβας»
Στο δημόσιο διάλογο εμφανίζεται και ένα ακόμη σενάριο.
Να στηρίξει δηλαδή ο Κασιδιάρης στην τελική ευθεία κάποιον διαφορετικό πολιτικό σχηματισμό εφόσον η «Συμμαχία Ελλήνων» αντιμετωπίσει νομικό πρόβλημα.
Μέχρι στιγμής όμως δεν υπάρχει τεκμηριωμένο στοιχείο ότι έχει κλείσει τέτοια συμφωνία.
Επομένως οι αναφορές περί επαφών με άλλα εθνικιστικά κόμματα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολιτικά σενάρια και όχι ως γεγονότα.
Το ίδιο ισχύει για οποιαδήποτε εκτίμηση σχετικά με κάποιο «κρυφό χαρτί» που ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί λίγο πριν από τις εκλογές.
Γιατί κρατά κλειστά τα χαρτιά του;
Η επιλογή Κασιδιάρη να μην ανακοινώσει από τώρα τη μορφή της πιθανής υποψηφιότητάς του έχει προφανές πολιτικό αποτέλεσμα:
διατηρεί όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά.
Ταυτόχρονα όμως δεν γνωρίζουμε ποια από αυτά είναι νομικά εφικτά.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η «Συμμαχία Ελλήνων» δεν μπορεί να αποκλειστεί από τις εκλογές. Πρόκειται όμως για δικό του ισχυρισμό, όχι για προδικασμένη απόφαση του Αρείου Πάγου.
Η διάκριση είναι θεμελιώδης.
Το εάν ένας συνδυασμός πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής θα εξεταστεί θεσμικά όταν έρθει η ώρα.
Το πολιτικό παιχνίδι έχει ήδη αρχίσει
Ανεξάρτητα πάντως από το τι θα αποφασίσει τελικά ο Άρειος Πάγος, η πολιτική επίδραση της κίνησης έχει ήδη αρχίσει.
Η «Συμμαχία Ελλήνων» απέκτησε μέσα σε λίγες ώρες μεγάλη δημοσιότητα.
Το όνομά της ακούστηκε από το βήμα της Βουλής.
Τρεις ανεξάρτητοι βουλευτές εμφανίζονται να λειτουργούν πολιτικά στο πλαίσιό της.
Και ο Κασιδιάρης ανακοίνωσε δημόσια τη στήριξή του.
Οι αντιδράσεις ήταν άμεσες και έντονες.
Και πλέον το ενδιαφέρον μεταφέρεται στο εάν και πώς η νέα αυτή παρουσία θα καταγραφεί στις επόμενες δημοσκοπήσεις.
Η τελική λέξη δεν έχει ειπωθεί
Από εδώ και πέρα υπάρχουν δύο παράλληλες διαδρομές.
Η μία είναι πολιτική.
Θα φανεί ποια πρόσωπα θα ενταχθούν στη «Συμμαχία Ελλήνων», ποια πολιτική γραμμή θα παρουσιάσει και τι απήχηση θα καταγράψει.
Η δεύτερη είναι νομική.
Και είναι ίσως η σημαντικότερη.
Όταν έρθει η ώρα της ανακήρυξης των συνδυασμών, το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου θα κληθεί να εξετάσει τα πραγματικά δεδομένα και το ισχύον εκλογικό πλαίσιο.
Μέχρι τότε, οποιαδήποτε βεβαιότητα ότι η «Συμμαχία Ελλήνων» θα συμμετάσχει οπωσδήποτε ή, αντίθετα, ότι θα αποκλειστεί οπωσδήποτε, θα ήταν πρόωρη.
Το μόνο βέβαιο σήμερα είναι ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης επέστρεψε ενεργά στην πολιτική συζήτηση, επέλεξε τη «Συμμαχία Ελλήνων» ως τον φορέα που δηλώνει ότι στηρίζει και άφησε σκόπιμα αναπάντητο το πιο κρίσιμο ερώτημα:
με ποιον ακριβώς τρόπο θα επιχειρήσει να φτάσει μέχρι την κάλπη;
Η απάντηση, όπως δήλωσε ο ίδιος, θα δοθεί στο παρά πέντε.
Και τότε τον τελευταίο λόγο θα έχει ο Άρειος Πάγος.
