Πόσους ακόμη τουρίστες αντέχει η Κεφαλονιά; Νερό, δρόμοι και υποδομές στο επίκεντρο της εκδήλωσης του ΠΑΣΟΚ

Μπορεί η Κεφαλονιά να επιδιώκει συνεχώς περισσότερους επισκέπτες όταν το καλοκαίρι δοκιμάζονται το νερό, οι δρόμοι, η Υγεία, η αποχέτευση και συνολικά οι υποδομές της; Αυτό ήταν ένα από τα βασικά ερωτήματα που αναδείχθηκαν στην εκδήλωση για Περιβάλλον και Τουρισμό στην Κοργιαλένειο Βιβλιοθήκη, με τους Μανώλη Χριστοδουλάκη και Κατερίνα Σπυριδάκη να παρουσιάζουν τις θέσεις του ΠΑΣΟΚ και τη συζήτηση να αποκτά έντονο κεφαλονίτικο ενδιαφέρον.

Πόσους ακόμη τουρίστες θέλουμε στην Κεφαλονιά;

Η εύκολη απάντηση είναι «όσους περισσότερους γίνεται». Η πραγματική συζήτηση, όμως, αρχίζει όταν δίπλα στους αριθμούς των αφίξεων τοποθετηθούν οι αντοχές του νησιού: το νερό, οι δρόμοι, τα λιμάνια, η Υγεία, η αποχέτευση, η πολιτική προστασία και τελικά η καθημερινότητα των ανθρώπων που ζουν στην Κεφαλονιά δώδεκα μήνες τον χρόνο.

Αυτό ήταν ίσως και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της εκδήλωσης για το Περιβάλλον και τον Τουρισμό που πραγματοποιήθηκε στην Κοργιαλένειο Βιβλιοθήκη.

Στο πάνελ συμμετείχαν ο βουλευτής Ανατολικής Αττικής και Τομεάρχης Περιβάλλοντος του ΠΑΣΟΚ Μανώλης Χριστοδουλάκης, η βουλευτής Λασιθίου και Τομεάρχης Τουρισμού Κατερίνα Σπυριδάκη, η αγρονόμος–τοπογράφος μηχανικός Γεωργία Καππάτου και ο πολιτικός μηχανικός Δημήτρης Κεκάτος.

Το μεγάλο ερώτημα για το νερό

Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά ζητήματα που αναδείχθηκαν ήταν η αντίφαση μεταξύ της επιδίωξης για συνεχή τουριστική ανάπτυξη και των προβλημάτων επάρκειας νερού που εμφανίζονται σε περιοχές του νησιού κατά την περίοδο αιχμής.

Μπορεί η Κεφαλονιά να σχεδιάζει περισσότερες αφίξεις και νέες τουριστικές επενδύσεις όταν το καλοκαίρι, δηλαδή ακριβώς την περίοδο της μεγαλύτερης ζήτησης, υπάρχουν προβλήματα υδροδότησης;

Στη συζήτηση παρουσιάστηκε ένα διαφορετικό μοντέλο διαχείρισης των υδάτινων πόρων, το οποίο περιλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση της επάρκειας, έξυπνους μετρητές, εκσυγχρονισμό των παλαιών δικτύων, ανακύκλωση και επαναχρησιμοποίηση νερού, αξιοποίηση επεξεργασμένων λυμάτων και, όπου είναι αναγκαίο, αφαλάτωση σε συνδυασμό με Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης έθεσε το ζήτημα ακόμη πιο άμεσα, διερωτώμενος πώς μπορεί να σχεδιάζεται περαιτέρω αύξηση της τουριστικής κίνησης όταν το καλοκαίρι υπάρχουν περιοχές όπου απαιτείται ακόμη και μεταφορά νερού με βυτία.

Έξι χρόνια μετά τον Ιανό

Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στην ανθεκτικότητα της Κεφαλονιάς απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα.

Οι καταστροφές του Ιανού το 2020 χρησιμοποιήθηκαν ως σημείο αναφοράς για ένα πολύ συγκεκριμένο ερώτημα:

Εάν ένα αντίστοιχο φαινόμενο χτυπούσε σήμερα την Κεφαλονιά, πόσο καλύτερα προετοιμασμένο θα ήταν το νησί;

Στη συζήτηση μπήκαν τα αντιπλημμυρικά έργα, η Αγία Ευφημία, η Πύλαρος, η Άσσος, το Φισκάρδο και οι παρεμβάσεις αποκατάστασης του οδικού δικτύου.

Η θέση που παρουσιάστηκε ήταν ότι η πολιτεία πρέπει να μετακινήσει το βάρος από την αποκατάσταση στην πρόληψη.

Δηλαδή, αντί να αναζητούνται κάθε φορά εκατομμύρια ευρώ μετά από μια καταστροφή, να επενδύονται εγκαίρως πόροι ώστε να περιορίζονται οι συνέπειές της.

Οι δρόμοι που παραμένουν σε εκκρεμότητα

Η Γεωργία Καππάτου έφερε στο προσκήνιο και συγκεκριμένα έργα υποδομών της Κεφαλονιάς.

Ανάμεσά τους ο οδικός άξονας Πόρος–Αργοστόλι, για τον οποίο επισημάνθηκε ότι παρά τις διαχρονικές εξαγγελίες δεν έχει υπάρξει η πρόοδος που θα έπρεπε.

Συζήτηση έγινε επίσης για τον άξονα Κρανιά–Αεροδρόμιο, την είσοδο του αεροδρομίου, το επαρχιακό οδικό δίκτυο και έργα στην περιοχή της Σάμης.

Πρόκειται για ένα πρόβλημα που οι κάτοικοι γνωρίζουν πολύ καλά: ένα οδικό δίκτυο που γερνά, έχει δεχθεί σημαντική επιβάρυνση από τις αλλεπάλληλες κακοκαιρίες και χρειάζεται σταθερή χρηματοδότηση και όχι μόνο αποσπασματικές παρεμβάσεις.

Ακτοπλοΐα και αεροπορικές συνδέσεις

Στην ίδια συζήτηση εντάχθηκαν οι ακτοπλοϊκές και αεροπορικές συνδέσεις.

Η πραγματικότητα αλλάζει δραματικά μετά το τέλος της τουριστικής περιόδου.

Οι διαθέσιμες επιλογές περιορίζονται, το κόστος των μετακινήσεων αυξάνεται και ειδικά η Ιθάκη βρίσκεται αντιμέτωπη με ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες στη σύνδεσή της με την ηπειρωτική χώρα.

Παράλληλα τέθηκαν ζητήματα που αφορούν τις λιμενικές υποδομές και έργα τα οποία καθυστερούν, παρά τη σημασία τους για την τοπική οικονομία.

Και εδώ προκύπτει μια χαρακτηριστική αντίφαση: όλοι μιλούν για επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου, αλλά ο μόνιμος κάτοικος βλέπει τη συνδεσιμότητα των νησιών να υποχωρεί μόλις φύγει ο τελευταίος μεγάλος όγκος επισκεπτών.

Η εκτός σχεδίου δόμηση και οι ιδιοκτήτες

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την Κεφαλονιά ήταν αναπόφευκτα η εκτός σχεδίου δόμηση.

Ο Δημήτρης Κεκάτος αναφέρθηκε στην αβεβαιότητα που έχει δημιουργηθεί για ιδιοκτήτες, μηχανικούς και επενδυτές, ιδιαίτερα σε σχέση με την αναγνώριση των δρόμων και τη δυνατότητα οικοδόμησης.

Το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη διάσταση στην Κεφαλονιά εξαιτίας της μικρής ιδιοκτησίας.

Στη συζήτηση διατυπώθηκε μάλιστα η άποψη ότι οι νέοι περιορισμοί ενδέχεται να ευνοούν περισσότερο μεγάλα επενδυτικά σχήματα που έχουν τη δυνατότητα να αγοράζουν ή να συνενώνουν μεγάλες εκτάσεις, σε αντίθεση με τον μικρό τοπικό ιδιοκτήτη και επενδυτή.

Ιδιαίτερη ήταν και η αιχμή του Μανώλη Χριστοδουλάκη για την αντίφαση ενός κράτους που ζητά από τον μικρό ιδιοκτήτη πρόσωπο σε αναγνωρισμένο δημόσιο δρόμο για να οικοδομήσει, ενώ το ίδιο δεν έχει ολοκληρώσει την αναγνώριση του οδικού δικτύου.

Σπυριδάκη: Πρώτα αποφασίζουμε τι τουρισμό θέλουμε

Έντονη κριτική στο νέο τουριστικό χωροταξικό άσκησε η Κατερίνα Σπυριδάκη.

Η βασική θέση που ανέπτυξε ήταν ότι ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αποτελεί απλώς έναν χάρτη περιορισμών και χρήσεων.

Πρέπει να προηγείται η απάντηση σε ένα θεμελιώδες ερώτημα:

Τι τουρισμό θέλει η χώρα και τι τουρισμό θέλει κάθε προορισμός;

Η Κεφαλονιά, σύμφωνα με την τοποθέτηση που έγινε, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με την ίδια συνταγή που εφαρμόζεται σε όλους τους ελληνικούς προορισμούς, καθώς κάθε περιοχή έχει διαφορετικές αντοχές, φυσικούς πόρους και υποδομές.

Τι σημαίνει πραγματικά «φέρουσα ικανότητα»

Και εδώ βρίσκεται ίσως ένα από τα ουσιαστικότερα σημεία της συζήτησης.

Η φέρουσα ικανότητα ενός νησιού δεν μπορεί να μετριέται μόνο από το πόσες ξενοδοχειακές κλίνες διαθέτει.

Πρέπει να συνυπολογίζονται το διαθέσιμο νερό, οι δυνατότητες του συστήματος Υγείας, η αποχέτευση, τα απορρίμματα, οι δρόμοι, η πολιτική προστασία, η πίεση στο φυσικό περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των μόνιμων κατοίκων.

Γιατί η Κεφαλονιά δεν υπάρχει μόνο τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.

Και ένας τουριστικός προορισμός δεν παύει να αποτελεί τόπο κατοικίας όταν αναχωρήσει ο τελευταίος επισκέπτης.

Να επιστρέφει στον τόπο το Τέλος Ανθεκτικότητας

Συγκεκριμένη πολιτική πρόταση αποτέλεσε και η επιστροφή μέρους των εσόδων από το Τέλος Ανθεκτικότητας στις περιοχές όπου παράγεται η τουριστική δραστηριότητα.

Το σκεπτικό είναι ότι οι ίδιοι οι τουριστικοί προορισμοί σηκώνουν το μεγαλύτερο πρόσθετο βάρος σε νερό, αποχέτευση, απορρίμματα, δρόμους και πολιτική προστασία.

Συνεπώς, μέρος των χρημάτων που εισπράττονται από τον τουρισμό θα πρέπει, σύμφωνα με την πρόταση, να επιστρέφει στους ίδιους τους τόπους και να μετατρέπεται σε συγκεκριμένα έργα υποδομής.

Μια διαφορετική Κεφαλονιά για δώδεκα μήνες τον χρόνο

Στη συζήτηση με το κοινό τέθηκε και το ερώτημα της διαφοροποίησης του τουριστικού προϊόντος.

Μεταξύ των δυνατοτήτων που αναφέρθηκαν ήταν ο μοναστηριακός και περιβαλλοντικός τουρισμός, οι ποδηλατικές και περιπατητικές διαδρομές, η καλύτερη αξιοποίηση του φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου και η σύνδεση της τοπικής παραγωγής με την τουριστική εμπειρία.

Η λογική είναι να πάψει η Κεφαλονιά να εξαρτάται αποκλειστικά από το μοντέλο «παραλία και Αύγουστος» και να δημιουργήσει λόγους επίσκεψης για περισσότερες περιόδους του χρόνου.

Όχι περισσότερα «κεφάλια» – περισσότερη αξία

Ο Μανώλης Χριστοδουλάκης συμπύκνωσε το βασικό δίλημμα στη μετάβαση από την ποσότητα στην ποιότητα.

Περισσότερη αξία ανά επισκέπτη, μεγαλύτερη σύνδεση του τουρισμού με την τοπική οικονομία, καλύτερες θέσεις εργασίας και μικρότερη πίεση στους φυσικούς πόρους.

Το πραγματικό ερώτημα, σύμφωνα με αυτή τη λογική, δεν είναι «τουρισμός ή περιβάλλον».

Είναι εάν η Κεφαλονιά θέλει έναν τουρισμό που σταδιακά καταναλώνει το φυσικό κεφάλαιο και τις υποδομές της ή έναν τουρισμό που δημιουργεί αρκετή αξία ώστε να χρηματοδοτεί την προστασία και την ανθεκτικότητα του τόπου.

Γεμάτη η Κοργιαλένειος

Την εκδήλωση συντόνισε η Ρεγγίνα Μπαλτσαβιά, ενώ ο Γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής του ΠΑΣΟΚ Λευτέρης Κρητικός ευχαρίστησε τους δύο βουλευτές και όσους συμμετείχαν στη συζήτηση.

Η αίθουσα της Κοργιαλενείου Βιβλιοθήκης ήταν γεμάτη από στελέχη και φίλους του ΠΑΣΟΚ, αλλά και αυτοδιοικητικούς από διαφορετικές παρατάξεις των Δήμων και της Περιφέρειας. Έντονη ήταν επίσης η παρουσία επιχειρηματιών του τουριστικού κλάδου, ενώ πριν από τη συγκέντρωση είχε προηγηθεί συζήτηση των βουλευτών και στελεχών του ΠΑΣΟΚ με φορείς του Τουρισμού.

Και ίσως τελικά αυτό είναι το ερώτημα που αξίζει περισσότερο να μείνει από τη βραδιά.

Για χρόνια μετράμε αφίξεις, πτήσεις, διανυκτερεύσεις και τουριστικά έσοδα.

Υπάρχει όμως ένας ακόμη δείκτης:

Τι αφήνει ο τουρισμός πίσω του στην Κεφαλονιά;

Εάν αφήνει καλύτερους δρόμους, επάρκεια νερού, ισχυρότερες υποδομές, καλύτερες δουλειές, προστατευμένο περιβάλλον και ένα νησί στο οποίο οι κάτοικοι μπορούν να ζουν αξιοπρεπώς και τον χειμώνα, τότε η τουριστική ανάπτυξη αποκτά πραγματικό περιεχόμενο.

Διαφορετικά, κάποια στιγμή ακόμη και τα συνεχόμενα ρεκόρ αφίξεων δεν θα είναι αρκετά.