Βαρύ είναι το ευρωπαϊκό πόρισμα για τον τρόπο διαχείρισης προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων στην Ελλάδα, καθώς οι ελεγκτές της Κομισιόν καταγράφουν σημαντικές αδυναμίες στο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, προβλήματα στις διαδικασίες επιλογής και στους διαγωνισμούς και κατατάσσουν το ελληνικό σύστημα στην Κατηγορία 3.
Και αυτό είναι το βασικό γεγονός της υπόθεσης.
Όχι η ανακοίνωση που εξέδωσε εκ των υστέρων το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, σύμφωνα με την οποία «η κυβέρνηση ανέκαθεν είναι ανοιχτή σε κάθε έλεγχο».
Ο έλεγχος έχει ήδη γίνει.
Και τα ευρήματα είναι αυτά που τώρα καλείται να αντιμετωπίσει η ελληνική πλευρά.
«Γνώμη με επιφύλαξη και σημαντικές επιπτώσεις»
Η έκθεση της Κοινής Διεύθυνσης Ελέγχου για τη Συνοχή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Joint Audit Directorate for Cohesion), με ημερομηνία 7 Σεπτεμβρίου 2026, καταλήγει σε «γνώμη με επιφύλαξη και σημαντικές επιπτώσεις» και κατατάσσει το ελληνικό σύστημα διαχείρισης και ελέγχου στην Κατηγορία 3.
Πρόκειται για αξιολόγηση σύμφωνα με την οποία το σύστημα λειτουργεί εν μέρει, αλλά απαιτούνται ουσιαστικές βελτιώσεις.
Ο έλεγχος αφορούσε δράσεις κατάρτισης και αναβάθμισης δεξιοτήτων που χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο Plus (ESF+) και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (JTF).
Οι Ευρωπαίοι ελεγκτές επικεντρώθηκαν, μεταξύ άλλων, στις διαδικασίες επιλογής των πράξεων, στις υπεργολαβίες, στην πιστοποίηση δεξιοτήτων και στην τήρηση των απαιτήσεων διαπίστευσης.
Οι προβληματικοί όροι στους διαγωνισμούς
Ένα από τα σοβαρότερα ευρήματα αφορά τις διαδικασίες ανάθεσης.
Στα ευρωπαϊκά ευρήματα καταγράφεται πρόβλημα με κριτήρια διαγωνισμών τα οποία κρίθηκε ότι περιόριζαν τον ανταγωνισμό.
Ειδικότερα, είχε επισημανθεί η απαίτηση οι πάροχοι κατάρτισης να διαθέτουν άδεια Κέντρου Διά Βίου Μάθησης και φυσική εγκατάσταση στην Ελλάδα ήδη κατά το στάδιο υποβολής της προσφοράς.
Οι Ευρωπαίοι ελεγκτές έκριναν ότι τέτοιου είδους προϋποθέσεις μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση οικονομικών φορέων άλλων κρατών-μελών.
Και εδώ το ζήτημα παύει να είναι μια απλή γραφειοκρατική παρατήρηση.
Αφορά τον ίδιο τον ανταγωνισμό στους διαγωνισμούς στους οποίους διοχετεύονται ευρωπαϊκά κονδύλια.
Πρόταση δημοσιονομικής διόρθωσης 25%
Ήδη από το προκαταρκτικό πόρισμα είχε προκύψει ακόμη ένα ιδιαίτερα σοβαρό στοιχείο.
Σε γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον συγκεκριμένο έλεγχο αναφερόταν ότι τα προβληματικά κριτήρια διαγωνισμού οδηγούσαν σε προτεινόμενη δημοσιονομική διόρθωση 25%, περίπου 1,95 εκατ. ευρώ, με το ζήτημα να μπορεί να επεκταθεί και σε συναφή έργα.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, απαντώντας τον Μάιο, επιβεβαίωσε την ύπαρξη των προκαταρκτικών ευρημάτων και υπενθύμισε ότι, όταν επιβεβαιώνονται παρατυπίες, διαθέτει τη δυνατότητα δημοσιονομικών διορθώσεων, ενώ σε περίπτωση σοβαρών και επίμονων ελλείψεων μπορεί ακόμη και να διακόψει ή να αναστείλει πληρωμές.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες αυτές οι κυρώσεις έχουν ήδη επιβληθεί.
Σημαίνει όμως ότι η υπόθεση έχει σαφώς μεγαλύτερη βαρύτητα από μια απλή διαφωνία μεταξύ ελληνικών και ευρωπαϊκών υπηρεσιών.
Τι ακριβώς έλεγξαν οι Ευρωπαίοι
Ο έλεγχος πραγματοποιήθηκε με επιτόπιες επισκέψεις στις αρμόδιες διαχειριστικές αρχές από τις 17 έως τις 21 Νοεμβρίου 2025 και συνεχίστηκε με εξ αποστάσεως ελεγκτική εργασία έως τις 5 Δεκεμβρίου.
Σύμφωνα με το ίδιο το ελεγκτικό έγγραφο, η αξιολόγηση εστίασε σε συγκεκριμένους κινδύνους που αφορούσαν:
τις διαδικασίες επιλογής των πράξεων, τις ρυθμίσεις υπεργολαβίας, την πιστοποίηση δεξιοτήτων και τη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις διαπίστευσης.
Εξετάστηκε επίσης κατά πόσο υπήρχαν διαδικασίες που δημιουργούσαν υπερβολικό διοικητικό βάρος ή κόστος και θα μπορούσαν να απλοποιηθούν χωρίς να πληγεί η αποτελεσματικότητα του συστήματος.
Το αντικείμενο, επομένως, του ελέγχου ήταν εξαιρετικά συγκεκριμένο.
Και η τελική κατάταξη στην Κατηγορία 3 δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι ελεγκτές δεν έφυγαν από την Ελλάδα θεωρώντας πως όλα λειτουργούν όπως πρέπει.
Και τώρα το υπουργείο απαντά
Μπροστά σε αυτά τα ευρήματα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών εξέδωσε ανακοίνωση επιχειρώντας να δώσει τη δική του εικόνα.
Υποστηρίζει ότι το θεσμικό πλαίσιο για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση των δράσεων κατάρτισης διαμορφώθηκε την περίοδο 2020-2022 σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και κατόπιν κατευθύνσεών της.
Αναφέρει επίσης ότι οι διαγωνισμοί που ελέγχθηκαν δειγματοληπτικά είχαν συνταχθεί βάσει του συγκεκριμένου πλαισίου και είχαν εγκριθεί από το Ελεγκτικό Συνέδριο.
Παράλληλα, το υπουργείο επισημαίνει ότι στο πόρισμα αναγνωρίζεται πως οι αρμόδιες υπηρεσίες ακολούθησαν τις προβλεπόμενες διαδικασίες του εθνικού θεσμικού πλαισίου.
Αυτή είναι η κυβερνητική υπερασπιστική γραμμή.
Δεν εξαφανίζει όμως το ευρωπαϊκό εύρημα.
Γιατί το γεγονός ότι ακολουθήθηκε ένα εθνικό θεσμικό πλαίσιο δεν σημαίνει αυτομάτως ότι δεν μπορούν να εντοπιστούν προβλήματα συμβατότητας, ανταγωνισμού ή αποτελεσματικότητας από τις ευρωπαϊκές ελεγκτικές αρχές.
Η Ελλάδα εξετάζει ακόμη και αμφισβήτηση του πορίσματος
Το ΥΠΕΘΟ προαναγγέλλει μάλιστα ότι θα εξετάσει τις δυνατότητες που παρέχει το κανονιστικό πλαίσιο για την αμφισβήτηση του περιεχομένου του πορίσματος.
Πρόκειται ασφαλώς για θεσμικό δικαίωμα της χώρας.
Όμως πλέον η κυβέρνηση καλείται να εξηγήσει συγκεκριμένα:
Ποια ευρήματα θεωρεί λανθασμένα;
Γιατί οι Ευρωπαίοι ελεγκτές κατέταξαν το σύστημα στην Κατηγορία 3;
Τι απαντά στις παρατηρήσεις για τους όρους των διαγωνισμών;
Και ποιες αλλαγές προτίθεται να πραγματοποιήσει;
Αυτά είναι τα ουσιαστικά ερωτήματα.
«Δεν θα χαθούν ευρωπαϊκοί πόροι»
Η κυβέρνηση δίνει ιδιαίτερη έμφαση και σε ένα ακόμη σημείο.
Υποστηρίζει ότι, ακόμη και στην περίπτωση επιβολής δημοσιονομικών διορθώσεων, αυτές μπορούν να καλυφθούν από άλλες ενωσιακές δαπάνες ώστε να μην υπάρξει τελικά απώλεια ευρωπαϊκών πόρων για τη χώρα.
Όμως και εδώ χρειάζεται να γίνει μια σαφής διάκριση.
Το εάν τελικά θα χαθούν ευρωπαϊκά κονδύλια είναι ένα ζήτημα.
Το εάν υπήρξαν σοβαρές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάστηκαν, ελέγχθηκαν και υλοποιήθηκαν προγράμματα που χρηματοδοτούνται με ευρωπαϊκό χρήμα είναι άλλο.
Και το δεύτερο δεν εξαφανίζεται επειδή μπορεί να βρεθεί δημοσιονομικός τρόπος ώστε να μη χαθούν τελικά πόροι.
Το πόρισμα είναι το θέμα – όχι η επικοινωνιακή απάντηση
Η κυβέρνηση έχει δικαίωμα να υπερασπιστεί τις διαδικασίες που ακολούθησε.
Έχει δικαίωμα να αμφισβητήσει θεσμικά το πόρισμα.
Και έχει επίσης δικαίωμα να παρουσιάσει τα στοιχεία που θεωρεί ότι αποδεικνύουν πως οι ελληνικές υπηρεσίες ενήργησαν ορθά.
Όμως υπάρχει πλέον ένα δεδομένο που δεν μπορεί να προσπεραστεί:
ευρωπαϊκός έλεγχος κατέγραψε σημαντικές αδυναμίες και το ελληνικό σύστημα βρέθηκε στην Κατηγορία 3.
Επομένως, το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν η κυβέρνηση είναι «ανοιχτή στους ελέγχους».
Ο έλεγχος έγινε.
Το ερώτημα είναι τι απαντά στα ευρήματά του.
