Δύο διαφορετικά προβλήματα καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα η κυβέρνηση: την πίεση που προκαλούν οι υψηλές τιμές των καυσίμων στην καθημερινότητα και στην οικονομία και το πολιτικό κόστος από δηλώσεις κυβερνητικών και κοινοβουλευτικών στελεχών της Νέας Δημοκρατίας που έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις.
Το πρώτο μέτωπο απαιτεί χρήματα και παρεμβάσεις. Το δεύτερο απαιτεί πολιτική πειθαρχία.
Και τα δύο όμως συναντώνται σε ένα σημείο: στο κόστος ζωής.
Η κυβέρνηση προετοιμάζει νέα παρέμβαση για το πετρέλαιο κίνησης, με τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι η κρατική επιδότηση εξετάζεται να αυξηθεί από τα 10 στα 15 λεπτά ανά λίτρο. Σε αυτή θα προστεθούν τα 5 λεπτά ανά λίτρο από τα διυλιστήρια, ανεβάζοντας τη συνολική ελάφρυνση στα 20 λεπτά το λίτρο.
Την ίδια ώρα όμως, το Μαξίμου βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα δεύτερο πρόβλημα: δηλώσεις στελεχών της ΝΔ που έρχονται σε ευθεία σύγκρουση με την προσπάθεια να εμφανιστεί η κυβέρνηση ότι αντιλαμβάνεται την πίεση που δέχονται τα νοικοκυριά.
Η φράση Θεοχάρη που ανάγκασε το Μαξίμου να πάρει αποστάσεις
Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελεί η τοποθέτηση του υφυπουργού Εξωτερικών Χάρη Θεοχάρη.
Ο κ. Θεοχάρης χρησιμοποίησε τη διάκριση μεταξύ «νοικοκύρηδων» που, κατά την τοποθέτησή του, εκπροσωπεί η ΝΔ και κομμάτων που εκπροσωπούν τον «κακομοίρη». Η συγκεκριμένη διατύπωση προκάλεσε πολιτική αντιπαράθεση και αντιδράσεις από την αντιπολίτευση.
Το ενδιαφέρον όμως βρίσκεται στην αντίδραση του ίδιου του Μαξίμου.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης χαρακτήρισε δημοσίως τη δήλωση «άστοχη», δείχνοντας ότι η κυβέρνηση δεν θέλησε να την υπερασπιστεί.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Διότι η κυβέρνηση προσπαθεί την ίδια στιγμή να πείσει ότι αναγνωρίζει το πρόβλημα του κόστους ζωής και ότι χρησιμοποιεί δημοσιονομικούς πόρους για να περιορίσει τις επιπτώσεις του.
Όταν η βενζίνη γίνεται πολιτικό πρόβλημα
Οι δηλώσεις δεν περιορίστηκαν στον Χάρη Θεοχάρη.
Στη δημόσια συζήτηση βρέθηκε και ο βουλευτής της ΝΔ Σπύρος Κουλκουδίνας, με αναφορές στην κίνηση των αυτοκινήτων και στο κόστος της βενζίνης, οι οποίες επίσης προκάλεσαν αντιδράσεις. Το θέμα πήρε τέτοια έκταση ώστε να αποτελέσει αντικείμενο πολιτικής συζήτησης στα τηλεοπτικά μέσα.
Ανεξάρτητα από την πρόθεση κάθε στελέχους, το επικοινωνιακό αποτέλεσμα είναι δύσκολο για την κυβέρνηση.
Όταν ένας πολίτης βλέπει το κόστος μετακίνησης να αυξάνεται, η απάντηση ότι οι δρόμοι εξακολουθούν να είναι γεμάτοι αυτοκίνητα δύσκολα λειτουργεί καθησυχαστικά.
Και κάπου εδώ βρίσκεται η πολιτική αντίφαση που καλείται να αντιμετωπίσει το Μαξίμου.
Από τη μία, αναγνωρίζει στην πράξη ότι υπάρχει πρόβλημα — διαφορετικά δεν θα χρειαζόταν επιδότηση.
Από την άλλη, δηλώσεις στελεχών μπορούν να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι η οικονομική πίεση που περιγράφουν οι πολίτες υποτιμάται.
Από τα 15 στα 20 λεπτά για το diesel
Στο οικονομικό σκέλος, η κυβέρνηση προσανατολίζεται σε ενίσχυση της παρέμβασης στο πετρέλαιο κίνησης.
Το καλοκαίρι είχε εφαρμοστεί κρατική ενίσχυση 10 λεπτών ανά λίτρο, η οποία μαζί με τα 5 λεπτά των διυλιστηρίων οδηγούσε σε συνολική μείωση 15 λεπτών.
Τώρα, σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, εξετάζεται η κρατική συμμετοχή να ανέβει στα 15 λεπτά, ώστε μαζί με τα 5 λεπτά των διυλιστηρίων η συνολική παρέμβαση να διαμορφωθεί στα 20 λεπτά ανά λίτρο diesel.
Η επιλογή του πετρελαίου κίνησης δεν είναι τυχαία.
Το diesel επηρεάζει άμεσα τις επαγγελματικές μεταφορές, τα φορτηγά και συνεπώς ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Όταν αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, η επιβάρυνση μπορεί να περάσει σταδιακά στις τιμές των προϊόντων.
Επομένως, η παρέμβαση δεν αφορά μόνο όσους γεμίζουν το ρεζερβουάρ ενός πετρελαιοκίνητου ΙΧ. Αποτελεί προσπάθεια περιορισμού ενός ευρύτερου πληθωριστικού μηχανισμού.
Η δύσκολη εξίσωση της αμόλυβδης
Διαφορετική παραμένει η εικόνα για τη βενζίνη.
Στο προηγούμενο σχήμα είχε υπάρξει παρέμβαση των διυλιστηρίων στην αμόλυβδη, ενώ η απευθείας κρατική επιδότηση επικεντρώθηκε στο diesel.
Αυτό δημιουργεί αναπόφευκτα πολιτική πίεση, καθώς εκατομμύρια οδηγοί χρησιμοποιούν βενζινοκίνητα αυτοκίνητα και βιώνουν άμεσα την αύξηση στην αντλία.
Το εύρος των επόμενων παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί από τις διεθνείς τιμές της ενέργειας, τις δημοσιονομικές δυνατότητες και τα περιθώρια που υπάρχουν για πρόσθετη κρατική στήριξη.
Και ακολουθεί η θέρμανση
Το επόμενο μεγάλο μέτωπο είναι ήδη ορατό: ο χειμώνας.
Η κυβέρνηση εξετάζει παρεμβάσεις και στο πετρέλαιο θέρμανσης, καθώς και ενίσχυση του επιδόματος θέρμανσης. Στο τραπέζι έχει βρεθεί τόσο η αύξηση της ενίσχυσης όσο και η πιθανή διεύρυνση των κριτηρίων για τους δικαιούχους.
Το πρόβλημα επομένως δεν εξαντλείται σε έναν μήνα επιδότησης του diesel.
Η ενεργειακή κρίση μπορεί να περάσει από την αντλία στους λογαριασμούς και από εκεί στην αγορά.
Το επικοινωνιακό παράδοξο για την κυβέρνηση
Κάπου εδώ τα δύο μέτωπα συναντώνται.
Η κυβέρνηση μπορεί να διαθέσει δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για να περιορίσει την τιμή ενός καυσίμου.
Μια άστοχη δήλωση όμως μπορεί μέσα σε λίγες ώρες να μεταφέρει ολόκληρη τη δημόσια συζήτηση από το μέτρο στην πολιτική συμπεριφορά εκείνου που το υπερασπίζεται.
Αυτό ακριβώς έδειξε η υπόθεση Θεοχάρη.
Αντί η συζήτηση να περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από το τι μπορεί να γίνει για την ακρίβεια, το Μαξίμου χρειάστηκε να πάρει δημοσίως αποστάσεις από τη φρασεολογία δικού του κυβερνητικού στελέχους.
Και αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πρόβλημα για την κυβέρνηση αυτή τη στιγμή.
Δεν αρκεί να ανακοινώνει μέτρα. Πρέπει ταυτόχρονα να πείθει ότι καταλαβαίνει γιατί χρειάζονται.
Για έναν πολίτη που μετρά καθημερινά το κόστος στο σούπερ μάρκετ, στην αντλία και στον λογαριασμό του ρεύματος, η γλώσσα με την οποία του απευθύνεται η εξουσία μπορεί να έχει σχεδόν την ίδια πολιτική βαρύτητα με το ίδιο το μέτρο.
Και αυτό φαίνεται πλέον να έχει γίνει αντιληπτό και στο Μέγαρο Μαξίμου.
