Ο πρωθυπουργός έβαλε μόνος του τον πήχη και έστειλε μήνυμα στο εσωτερικό της ΝΔ: πάνω από 25% συνεχίζει, κάτω από αυτό το ποσοστό ανοίγει θέμα επόμενης ημέρας. Γιατί το συγκεκριμένο όριο αποκτά διπλή πολιτική και εκλογική σημασία.
Ένα νέο δίλημμα επιχειρεί να βάλει από τώρα στους ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αρκετούς μήνες πριν ανοίξουν οι κάλπες.
Και αυτή τη φορά το δίλημμα έχει έναν πολύ συγκεκριμένο αριθμό: 25%.
Η αναφορά του πρωθυπουργού στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ κάθε άλλο παρά τυχαία μπορεί να θεωρηθεί. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης συνέδεσε ευθέως την παραμονή ενός αρχηγού στην ηγεσία του κόμματός του με το εκλογικό αποτέλεσμα, φέρνοντας μάλιστα ο ίδιος στη συζήτηση το 25%.
«Ο αρχηγός κρίνεται με βάση το αποτέλεσμα το οποίο φέρνει στις εκλογές. Αν έπαιρνα 25% στις εκλογές, καλά θα έκαναν να τα λένε αυτά», ανέφερε, απαντώντας στα σενάρια περί αποχώρησής του από την ηγεσία της ΝΔ.
Και αμέσως μετά πρόσθεσε μια φράση με ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος:
«Η Νέα Δημοκρατία έχει και μια παράδοση να ανταμείβει τους αρχηγούς οι οποίοι πηγαίνουν καλά και βέβαια οι ίδιοι οι αρχηγοί, όταν δεν πηγαίνουν καλά, να κάνουν στην άκρη, να έρχεται κάποιος άλλος».
Ουσιαστικά, ο πρωθυπουργός άνοιξε μόνος του τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα στη Νέα Δημοκρατία σε περίπτωση ενός κακού εκλογικού αποτελέσματος.
Το μήνυμα προς τον παραδοσιακό ψηφοφόρο της ΝΔ
Η πολιτική στόχευση είναι εμφανής.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ότι ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Νέα Δημοκρατία δεν είναι μόνο η μετακίνηση ψηφοφόρων προς άλλα κόμματα, αλλά και η λεγόμενη «χαλαρή ψήφος».
Πρόκειται για παραδοσιακούς ψηφοφόρους της ΝΔ που μπορεί να παραμένουν ιδεολογικά κοντά στην παράταξη, αλλά εμφανίζονται δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση και σκέφτονται είτε την αποχή είτε μια ψήφο διαμαρτυρίας.
Το μήνυμα προς αυτούς αρχίζει να γίνεται σαφές:
Η πρώτη κάλπη δεν θα είναι μια ευκαιρία για να στείλετε απλώς ένα μήνυμα. Το αποτέλεσμα μπορεί να καθορίσει ποιος θα βρίσκεται την επόμενη ημέρα στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας.
Έτσι το πολιτικό κόστος μιας ψήφου διαμαρτυρίας επιχειρείται να γίνει πολύ μεγαλύτερο.
Και στη μέση ο Αντώνης Σαμαράς
Το δίλημμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας του Αντώνη Σαμαρά και της προετοιμασίας του νέου πολιτικού φορέα του.
Το νέο κόμμα φιλοδοξεί να αντλήσει σημαντικό μέρος της δύναμής του από την παραδοσιακή δεξιά εκλογική βάση της ΝΔ.
Και αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο μέτωπο για το Μέγαρο Μαξίμου.
Ένας ψηφοφόρος που μετακινείται προς τα αριστερά ή το κέντρο είναι πολύ δυσκολότερο να ανακτηθεί. Όμως ένας παραδοσιακός νεοδημοκράτης που εξετάζει το ενδεχόμενο να ψηφίσει Σαμαρά μπορεί να βρεθεί μπροστά σε ένα πολύ διαφορετικό δίλημμα:
Θέλω απλώς να ενισχύσω τον Σαμαρά ή με την ψήφο μου μπορεί να συμβάλω στην αποχώρηση Μητσοτάκη από τη ΝΔ;
Ακριβώς εκεί αποκτά ιδιαίτερη πολιτική αξία η συζήτηση περί 25%.
Ο Μητσοτάκης έβαλε μόνος του τον πήχη
Υπάρχει, ωστόσο, και η αντίστροφη ανάγνωση.
Ο πρωθυπουργός έβαλε μόνος του έναν μετρήσιμο πήχη.
Και αυτό σημαίνει ότι από εδώ και πέρα κάθε δημοσκόπηση στην οποία η Νέα Δημοκρατία θα βρίσκεται κοντά στο 25% θα τροφοδοτεί αυτομάτως τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα.
Μέχρι σήμερα το ερώτημα ήταν κυρίως εάν η ΝΔ θα είναι πρώτο κόμμα και με ποια διαφορά.
Πλέον υπάρχει και δεύτερο:
Θα βρίσκεται πάνω ή κάτω από το όριο που ο ίδιος ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε στη δημόσια συζήτηση;
Και αυτό δεν αφορά μόνο τους ψηφοφόρους.
Αφορά υπουργούς, βουλευτές, κομματικά στελέχη και επίδοξους διαδόχους.
Όσο περισσότερο η εκλογική αναμέτρηση πλησιάζει και όσο οι δημοσκοπήσεις κινούνται κοντά σε αυτό το επίπεδο, τόσο περισσότερο θα μεγαλώνει η συζήτηση στο εσωτερικό της ΝΔ για το τι θα συμβεί εάν το αποτέλεσμα είναι σημαντικά χαμηλότερο από τις προηγούμενες εθνικές εκλογές.
Γιατί το 25% δεν είναι ένας τυχαίος αριθμός
Το 25% έχει, όμως, και καθαρά εκλογική σημασία.
Με το ισχύον σύστημα ενισχυμένης αναλογικής αποτελεί το κατώφλι από το οποίο ενεργοποιείται το μπόνους για το πρώτο κόμμα.
Από το 25% και πάνω, το πρώτο κόμμα λαμβάνει 20 επιπλέον έδρες, ενώ στη συνέχεια το μπόνους αυξάνεται κλιμακωτά όσο ανεβαίνει το ποσοστό του.
Επομένως, η διαφορά ανάμεσα σε ένα αποτέλεσμα λίγο πάνω και λίγο κάτω από το συγκεκριμένο όριο δεν είναι μόνο συμβολική.
Μπορεί να αλλάξει σημαντικά τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς.
Μια Νέα Δημοκρατία πάνω από το 25%, εφόσον παραμείνει πρώτη δύναμη, διατηρεί το πλεονέκτημα της ενισχυμένης αναλογικής και ισχυρότερη θέση στις μετεκλογικές διαπραγματεύσεις.
Κάτω από το 25%, το μπόνους εξαφανίζεται.
Και τότε οι συσχετισμοί στη Βουλή γίνονται πολύ πιο σύνθετοι.
Από την αυτοδυναμία στη μάχη της πολιτικής επιβίωσης
Το εντυπωσιακό είναι πόσο έχει αλλάξει η πολιτική συζήτηση.
Η Νέα Δημοκρατία του 2023 συζητούσε για αυτοδυναμία και ποσοστά κοντά στο 40%.
Η Νέα Δημοκρατία του 2026 συζητά πλέον εάν θα ξεπεράσει ένα όριο της τάξης του 25%.
Αυτή η μετατόπιση από μόνη της περιγράφει τη φθορά που έχει υποστεί η κυβέρνηση στη διάρκεια της δεύτερης τετραετίας.
Και εξηγεί γιατί το Μέγαρο Μαξίμου επιχειρεί να μετατρέψει εγκαίρως την εκλογική αναμέτρηση από μια απλή αξιολόγηση της κυβερνητικής θητείας σε ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό δίλημμα.
Το μήνυμα που επιχειρεί να περάσει είναι ότι μια μεγάλη πτώση της ΝΔ δεν θα αποτελεί απλώς αποδοκιμασία της κυβέρνησης.
Μπορεί να προκαλέσει αλλαγή ηγεσίας, εσωκομματική αναμέτρηση και μια εντελώς διαφορετική πολιτική πραγματικότητα.
Το δίλημμα μπορεί όμως να γυρίσει μπούμερανγκ
Πρόκειται για στρατηγική που έχει και σημαντικό ρίσκο.
Γιατί όσο περισσότερο το 25% παρουσιάζεται ως όριο πολιτικής επιβίωσης του Κυριάκου Μητσοτάκη, τόσο περισσότερο οι αντίπαλοί του αποκτούν έναν ξεκάθαρο στόχο.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν χρειάζεται πλέον να κερδίσει τη Νέα Δημοκρατία.
Ούτε τα υπόλοιπα κόμματα στα δεξιά της ΝΔ χρειάζεται να διεκδικήσουν την πρώτη θέση.
Αρκεί η συνολική διαρροή να είναι τέτοια ώστε η ΝΔ να πιεστεί προς ή κάτω από το κρίσιμο όριο.
Το ίδιο ισχύει και για τους εσωκομματικούς συσχετισμούς.
Όσο η συζήτηση για το 25% μεγαλώνει, τόσο περισσότερο θα αρχίσουν να κινούνται όσοι σκέφτονται ήδη την επόμενη ημέρα.
Και κάπως έτσι, μια φράση που πιθανότατα ειπώθηκε για να συσπειρώσει τους ψηφοφόρους μπορεί ταυτόχρονα να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για όσους περιμένουν την αλλαγή σκυτάλης.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έβαλε λοιπόν τον αριθμό στο τραπέζι.
Από εδώ και πέρα, το 25% δεν θα είναι απλώς ένα ακόμη ποσοστό στις δημοσκοπήσεις.
Θα είναι το όριο γύρω από το οποίο μπορεί να παιχτεί όχι μόνο η κυβερνησιμότητα της χώρας, αλλά και η ίδια η επόμενη ημέρα στη Νέα Δημοκρατία.
