Φρένο στις προσδοκίες για άμεση μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα βάζει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, συνδέοντας οποιαδήποτε τέτοια παρέμβαση με την εξασφάλιση μεγαλύτερης δημοσιονομικής ευελιξίας από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια ώρα, όμως, το θέμα δεν ανοίγει μόνο η αντιπολίτευση: έχει περάσει πλέον και στο εσωτερικό της ΝΔ.
Το μήνυμα του πρωθυπουργού από τις Ηνωμένες Πολιτείες ήταν σαφές.
Σε συνέντευξή του στο Bloomberg, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υποστήριξε ότι μια μείωση του ΕΦΚ προϋποθέτει ευρωπαϊκή εξαίρεση, ώστε το δημοσιονομικό κόστος της παρέμβασης να μην επιβαρύνει τα προβλεπόμενα όρια δαπανών.
Η τοποθέτηση δεν ήταν τυχαία. Έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία το ενεργειακό κόστος επανέρχεται δυναμικά στην πολιτική συζήτηση και η ίδια η κυβέρνηση προειδοποιεί για τις δυσκολίες που μπορεί να προκαλέσει ο επερχόμενος χειμώνας.
Τι είπε πραγματικά ο Μητσοτάκης
Χρειάζεται εδώ μια σημαντική διευκρίνιση.
Η κυβέρνηση δεν υποστηρίζει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγορεύει γενικά στην Ελλάδα να μειώσει τον ΕΦΚ. Το ζήτημα που θέτει είναι δημοσιονομικό.
Ο πρωθυπουργός είχε εξηγήσει ήδη από τις 18 Σεπτεμβρίου ότι χωρίς ευρωπαϊκή εξαίρεση μια μείωση του ΕΦΚ θα πρέπει να αντισταθμιστεί είτε από περικοπή άλλης δαπάνης είτε από αύξηση άλλου φόρου.
«Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε τη δυνατότητα να μειώσουμε τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης χωρίς να περικόψουμε κάποια άλλη δαπάνη ή να αυξήσουμε κάποιον άλλο φόρο», είχε αναφέρει.
Στο Bloomberg επανέλαβε ουσιαστικά την ίδια κυβερνητική γραμμή, ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία από την Ευρώπη.
Γιατί η κυβέρνηση δέχεται πίεση
Ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η πολιτική αντιπαράθεση.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη αμφισβητήσει την κυβερνητική επιχειρηματολογία, θέτοντας το ερώτημα ποιος εμποδίζει την κυβέρνηση να προχωρήσει σε προσωρινή μείωση του ΕΦΚ όσο διαρκεί η έκτακτη κατάσταση.
Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι εάν υπάρχει μια απόλυτη ευρωπαϊκή απαγόρευση. Δεν υπάρχει τέτοιος ισχυρισμός που να προκύπτει από τα διαθέσιμα στοιχεία.
Το πολιτικό ερώτημα είναι διαφορετικό: εάν η κυβέρνηση επιθυμεί να διαθέσει μέρος του υφιστάμενου δημοσιονομικού χώρου —ή να ανακατανείμει δαπάνες— ώστε να χρηματοδοτήσει μια προσωρινή μείωση της φορολογίας των καυσίμων.
Η κυβέρνηση απαντά ουσιαστικά ότι χωρίς ευρωπαϊκή εξαίρεση δεν υπάρχει διαθέσιμο περιθώριο για να γίνει αυτό χωρίς αντισταθμιστικά μέτρα.
Και ο Κυρανάκης υπέρ της μείωσης
Η συζήτηση αποκτά μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον επειδή δεν περιορίζεται πλέον μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.
Ο γραμματέας της Πολιτικής Επιτροπής της ΝΔ, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, δήλωσε δημόσια ότι η προσωπική του θέση ήταν και παραμένει υπέρ της μείωσης του ΕΦΚ.
«Εμένα η θέση μου πάντα ήταν να μειωθεί», ανέφερε στο MEGA, σημειώνοντας ότι υποστήριζε την ίδια θέση τόσο ως βουλευτής της αντιπολίτευσης όσο και αργότερα ως κυβερνητικός βουλευτής και υπουργός.
Ταυτόχρονα, όμως, συνέδεσε και ο ίδιος τη δυνατότητα εφαρμογής του μέτρου με τα ευρωπαϊκά όρια δαπανών.
Αυτό δείχνει ότι στο εσωτερικό της ΝΔ υπάρχει τουλάχιστον πολιτική συζήτηση γύρω από το εάν πρέπει να μειωθεί ο φόρος, ακόμη κι αν η επίσημη κυβερνητική θέση παραμένει συγκεκριμένη ως προς τις δημοσιονομικές προϋποθέσεις.
Οι πληροφορίες για υπογραφές
Σύμφωνα με το παραπολιτικό ρεπορτάζ του iEidiseis, στο κυβερνητικό επιτελείο έχουν φτάσει πληροφορίες ακόμη και για κινητικότητα σχετικά με συλλογή υπογραφών, με στόχο να κατατεθεί σχετική πρόταση στους συναρμόδιους υπουργούς.
Πρόκειται προς το παρόν για δημοσιογραφική πληροφορία και όχι για δημοσιοποιημένη πρωτοβουλία βουλευτών, επομένως χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως τέτοια.
Το ίδιο δημοσίευμα περιγράφει ανησυχία στο κυβερνητικό στρατόπεδο για τις πολιτικές συνέπειες που μπορεί να έχει ένας δύσκολος χειμώνας εάν οι τιμές της ενέργειας παραμείνουν υψηλές.
Η μεγάλη αντίφαση που θα βρίσκεται στο επίκεντρο
Το πολιτικό πρόβλημα για την κυβέρνηση είναι εμφανές.
Από τη μία πλευρά προβάλλει τη δημοσιονομική επίδοση της οικονομίας, τα πρωτογενή πλεονάσματα και τη μείωση του λόγου του δημόσιου χρέους.
Από την άλλη, όταν τίθεται το ζήτημα μιας ουσιαστικής μείωσης της φορολογίας στα καύσιμα, υποστηρίζει ότι χωρίς ευρωπαϊκή δημοσιονομική ευελιξία δεν υπάρχει ο απαιτούμενος χώρος. Ο ίδιος ο πρωθυπουργός επικαλέστηκε στο Bloomberg τόσο την καλή δημοσιονομική θέση της Ελλάδας όσο και την ανάγκη ευρωπαϊκής παρέμβασης.
Αυτή η φαινομενική αντίθεση είναι πιθανό να αποτελέσει βασικό πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης τους επόμενους μήνες.
Για την κυβέρνηση, η απάντηση είναι ότι οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες περιορίζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο διαθέσιμος χώρος.
Για την αντιπολίτευση, το ερώτημα είναι εάν πρόκειται τελικά για θέμα ευρωπαϊκών κανόνων ή για πολιτική επιλογή ως προς το πού θα κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι.
Και ο χειμώνας πλησιάζει
Υπάρχει, τέλος, μια φράση του ίδιου του πρωθυπουργού που εξηγεί γιατί το θέμα δύσκολα θα κλείσει.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγνώρισε ότι χωρίς μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία οι επόμενοι μήνες μπορεί να είναι δύσκολοι λόγω του ενεργειακού κόστους.
Και όσο οι τιμές των καυσίμων πιέζουν τα νοικοκυριά, η συζήτηση για τον ΕΦΚ θα επιστρέφει.
Η κυβέρνηση μπορεί να επιχειρεί να μεταφέρει το επόμενο βήμα στις Βρυξέλλες, όμως η πολιτική πίεση παραμένει στην Αθήνα.
Γιατί το ερώτημα που θα ακούγεται όλο και περισσότερο όσο πλησιάζει ο χειμώνας είναι απλό:
αν η μείωση του ΕΦΚ θεωρείται αναγκαία για την ανακούφιση των πολιτών, ποιος τελικά θα αναλάβει το δημοσιονομικό κόστος της;
