Το προσκλητήριο επιστροφής των παλιών ψηφοφόρων, οι 990.000 ψήφοι που χάθηκαν, η αποστασιοποίηση Καραμανλή, η απουσία Δένδια και το βλέμμα ήδη στραμμένο στην επομένη των εκλογών
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέβηκε χωρίς γραπτή ομιλία στην εξέδρα της εκδήλωσης για τα 52 χρόνια της Νέας Δημοκρατίας και επέλεξε να απευθυνθεί πρωτίστως στο παραδοσιακό ακροατήριο της παράταξης.
Το μήνυμα ήταν σαφές: επιστροφή στις ρίζες, συσπείρωση και προετοιμασία για μία ακόμη εκλογική μάχη.
Ακόμη και το «4 στα 4» που πέτυχε στο μπασκετάκι της εκδήλωσης χρησιμοποιήθηκε από τον πρωθυπουργό για τον προφανή πολιτικό συμβολισμό.
«Αν σκεφτείτε ότι κερδίσαμε τρεις εκλογές, αυτό κάτι σημαίνει», σχολίασε, για να προσθέσει ότι η ΝΔ πηγαίνει για την τέταρτη νίκη.
Μόνο που πίσω από την εορταστική εικόνα υπάρχει μια πολύ πιο σύνθετη πολιτική πραγματικότητα.
Διότι την ώρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχειρεί να εκπέμψει μήνυμα ενότητας και να ξαναφέρει κοντά στη ΝΔ ψηφοφόρους που απομακρύνθηκαν, ορισμένες από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της παράταξης εξακολουθούν να κρατούν αποστάσεις.
Και οι απουσίες, ειδικά σε μια εκδήλωση με τόσο έντονο συμβολισμό, έχουν τη δική τους πολιτική σημασία.
Οι 990.000 ψηφοφόροι που χάθηκαν στον δρόμο
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη ΝΔ δεν βρίσκεται, βέβαια, στις καρέκλες μιας κομματικής εκδήλωσης. Βρίσκεται στις κάλπες.
Στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου του 2023 η Νέα Δημοκρατία είχε συγκεντρώσει 2.114.780 ψήφους. Στις ευρωεκλογές του 2024 περιορίστηκε στους 1.125.510.
Η διαφορά προσεγγίζει τις 990.000 ψήφους.
Αυτό ακριβώς το ακροατήριο βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο της στρατηγικής του Μεγάρου Μαξίμου.
Η κυβέρνηση γνωρίζει ότι δεν αρκεί να αναζητήσει νέους ψηφοφόρους. Πρέπει πρώτα να πείσει ένα σημαντικό τμήμα εκείνων που την ψήφισαν και στη συνέχεια απομακρύνθηκαν ή επέλεξαν την αποχή να επιστρέψουν.
Μόνο που αυτή η προσπάθεια γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η λεγόμενη «δεξιά πολυκατοικία» βρίσκεται σε αναδιάταξη, ενώ πάνω από τη ΝΔ πλανάται και η προοπτική δημιουργίας κόμματος από τον Αντώνη Σαμαρά.
Και ακριβώς σε αυτή τη συγκυρία αποκτούν μεγαλύτερο βάρος οι κινήσεις του Κώστα Καραμανλή και του Νίκου Δένδια.
Ο Καραμανλής δεν επέστρεψε στο «μαντρί»
Η περίπτωση του Κώστα Καραμανλή είναι ίσως η σημαντικότερη.
Η απουσία του από τα 52α γενέθλια της ΝΔ δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό.
Ο πρώην πρωθυπουργός είχε απουσιάσει από το street party της Ρηγίλλης, από το συνέδριο, αλλά και από την ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη ΔΕΘ.
Παράλληλα, τα τελευταία χρόνια έχει πραγματοποιήσει αρκετές κοινές εμφανίσεις με τον Αντώνη Σαμαρά, με τους δύο πρώην πρωθυπουργούς να ασκούν –σε διαφορετικούς τόνους– κριτική σε επιλογές της κυβέρνησης.
Αυτή τη φορά, μάλιστα, από το γραφείο του δεν επιχειρήθηκε να δοθεί κάποια ιδιαίτερη δικαιολογία για την απουσία του.
Το μήνυμα ήταν απλό: δεν θα παραβρεθεί.
Και αυτό έχει σημασία.
Διότι σύμφωνα με όσα μεταφέρονται από το περιβάλλον του, παρά τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης που έγιναν –ακόμη και με διαμεσολάβηση κορυφαίων κυβερνητικών στελεχών– ο Κώστας Καραμανλής δεν φαίνεται διατεθειμένος να επιστρέψει σε ρόλο ενεργού υποστηρικτή της κυβέρνησης.
Ούτε με τον Μητσοτάκη, ούτε όμως «σημαία» του Σαμαρά
Η στάση του Καραμανλή, πάντως, έχει μία σημαντική ιδιαιτερότητα.
Η αποστασιοποίησή του από την κυβέρνηση δεν σημαίνει αυτομάτως προσχώρηση στο στρατόπεδο του Αντώνη Σαμαρά.
Οι δύο πρώην πρωθυπουργοί μπορεί να συμφωνούν σε αρκετά ζητήματα και κυρίως σε πλευρές της εξωτερικής πολιτικής, όμως ο Καραμανλής εμφανίζεται αποφασισμένος να χαράξει τη δική του πορεία.
Σύμφωνα με το περιβάλλον του, μέχρι τις εθνικές εκλογές προσανατολίζεται σε μια στάση που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί πολιτική ουδετερότητα με σαφείς αποστάσεις από το Μέγαρο Μαξίμου.
Δεν σχεδιάζει προεκλογικές εμφανίσεις υπέρ της ΝΔ.
Ταυτόχρονα, όμως, δεν επιθυμεί το όνομά του να χρησιμοποιηθεί ως «ομπρέλα» από στελέχη που ενδεχομένως εξετάζουν την αποχώρησή τους από τη Νέα Δημοκρατία και τη μετακίνησή τους προς έναν νέο πολιτικό φορέα του Αντώνη Σαμαρά.
Το μήνυμα που αποδίδεται στον πρώην πρωθυπουργό είναι ουσιαστικά: «είναι μεγάλα παιδιά, ας αποφασίσουν μόνοι τους».
Η προσεκτική απόσταση από τον Σαμαρά
Ενδεικτικό είναι και το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Κώστας Καραμανλής απέφυγε να παραστεί στα γενέθλια της «Εστίας», ώστε να μη δημιουργηθεί ένα ακόμη φωτογραφικό στιγμιότυπο μαζί με τον Αντώνη Σαμαρά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι πολιτικές τους συγκλίσεις έχουν εξαφανιστεί.
Σημαίνει όμως ότι ο πρώην πρωθυπουργός δεν επιθυμεί, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, να εμφανιστεί ως τμήμα μιας οργανωμένης εσωκομματικής αντιπολίτευσης που προετοιμάζει την επόμενη μέρα.
Κρατά αποστάσεις από το Μαξίμου, αλλά κρατά ταυτόχρονα και την αυτονομία των κινήσεών του.
Και αυτό ίσως είναι περισσότερο δύσκολο για την ηγεσία της ΝΔ από μια ανοιχτή σύγκρουση.
Ο Δένδιας και το ερώτημα της επόμενης ημέρας
Διαφορετική είναι η περίπτωση του Νίκου Δένδια.
Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας είχε θεσμική υποχρέωση στη Βενετία, όπου συμμετείχε στη σύνοδο υπουργών Άμυνας της Πρωτοβουλίας Αδριατικής και Ιονίου.
Η απουσία του, επομένως, έχει πραγματική κυβερνητική αιτιολόγηση.
Ωστόσο, πολιτικά δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από το ευρύτερο σκηνικό.
Λίγες ημέρες νωρίτερα ο Νίκος Δένδιας είχε συγκεντρώσει πολιτικούς φίλους σε μεγάλη εκδήλωση, ενώ το όνομά του εξακολουθεί να βρίσκεται σταθερά σε κάθε συζήτηση για την ηγεσία της ΝΔ την «επόμενη ημέρα».
Δεν ασκεί δημόσια μετωπική κριτική στον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δεν έχει επιλέξει τη ρήξη. Διατηρεί, όμως, διακριτό πολιτικό αποτύπωμα και ένα δικό του δίκτυο μέσα στην παράταξη.
Και αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία όσο πλησιάζουν οι εκλογές.
Και στη μέση ήρθε το «καρφί» του Άδωνι
Η κατάσταση έγινε ακόμη πιο ενδιαφέρουσα μετά τη δημόσια παρέμβαση του Άδωνι Γεωργιάδη.
Ο υπουργός Υγείας δήλωσε ότι απορεί με συναδέλφους του οι οποίοι επέλεξαν να απουσιάσουν από την κομματική γιορτή επικαλούμενοι υπουργικές υποχρεώσεις, τονίζοντας ότι και ο ίδιος είχε υποχρεώσεις αλλά επέστρεψε στην Αθήνα.
Και πρόσθεσε μία φράση με σαφή πολιτικό περιεχόμενο:
«Το καθήκον της ενότητας δεν λέγεται σε ομιλίες αλλά σφυρηλατείται στους κοινούς αγώνες και στην κοινή μας παρέα».
Η αναφορά ερμηνεύθηκε ως αιχμή προς τον Νίκο Δένδια.
Και κάπως έτσι, μια εκδήλωση που σχεδιάστηκε για να εκπέμψει εικόνα συσπείρωσης κατάφερε ταυτόχρονα να αναδείξει τις εσωτερικές αποστάσεις.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι ποιος πήγε στη γιορτή
Θα ήταν υπερβολικό να κριθεί η συνοχή ενός κυβερνώντος κόμματος από το ποιος παρέστη ή δεν παρέστη σε μια επετειακή εκδήλωση.
Το πολιτικό πρόβλημα βρίσκεται αλλού.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζητά από τους παλιούς ψηφοφόρους της ΝΔ να θυμηθούν όσα τους συνδέουν με την παράταξη και να επιστρέψουν.
Την ίδια στιγμή, όμως, δύο πρώην πρωθυπουργοί που συμβολίζουν διαφορετικές ιστορικές περιόδους της ίδιας παράταξης δεν βρίσκονται δίπλα του.
Ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκεται εκτός ΝΔ και εξετάζει τη δημιουργία νέου κόμματος.
Ο Κώστας Καραμανλής επιλέγει αποστάσεις και δεν προτίθεται, σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, να μπει στην προεκλογική μάχη υπέρ της κυβέρνησης.
Ο Νίκος Δένδιας παραμένει υπουργός και θεσμικά απολύτως εντός της κυβέρνησης, αλλά παράλληλα θεωρείται από πολλούς ο ισχυρότερος δυνητικός παίκτης για την επόμενη ημέρα.
Αυτό είναι το πραγματικό εσωκομματικό παζλ.
Η τέταρτη νίκη περνά πρώτα από την ενότητα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπορεί να πέτυχε συμβολικά «4 στα 4» στο μπασκετάκι και να δήλωσε ότι πάει για τέταρτη εκλογική νίκη.
Στην πραγματική πολιτική αναμέτρηση, όμως, η τέταρτη βολή είναι πολύ δυσκολότερη.
Η ΝΔ πρέπει να ανακτήσει ένα σημαντικό τμήμα των σχεδόν ενός εκατομμυρίου ψηφοφόρων που έχασε μεταξύ 2023 και 2024, να αντιμετωπίσει την αναδιάταξη στα δεξιά της, να διαχειριστεί ενδεχόμενη κάθοδο Σαμαρά και ταυτόχρονα να αποτρέψει τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις από το να μετατραπούν σε ανοιχτή συζήτηση διαδοχής πριν από τις κάλπες.
Γιατί η εικόνα της επετειακής εκδήλωσης άφησε τελικά δύο διαφορετικά μηνύματα.
Το ένα ήταν αυτό που ήθελε να στείλει ο Κυριάκος Μητσοτάκης: «Πάμε όλοι μαζί για την τέταρτη νίκη».
Το άλλο το έστειλαν, χωρίς να χρειαστεί να πουν ούτε μία λέξη, ορισμένες από τις πιο ηχηρές απουσίες.
Και αυτό λέει ότι η μάχη για το 2027 δεν αφορά μόνο το ερώτημα εάν η ΝΔ θα κερδίσει ξανά.
Αφορά πλέον και το σε ποια κατάσταση θα βρίσκεται η Νέα Δημοκρατία την επομένη των εκλογών.
