Ένα ποσοστό αρχίζει να αποκτά ιδιαίτερο βάρος στη συζήτηση για την επόμενη ημέρα της Νέας Δημοκρατίας: το 30%. Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες και αναλύσεις, ενδεχόμενο εκλογικό αποτέλεσμα κάτω από αυτό το επίπεδο θα μπορούσε να ανοίξει σοβαρή συζήτηση για την ηγεσία και τη στρατηγική του κόμματος. Δεν υπάρχει όμως ούτε καταστατικός «κόφτης» στο 30% ούτε κάποιος αυτοματισμός που απομακρύνει τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την προεδρία. Το πραγματικό ζήτημα θα είναι πολιτικό: τι κυβέρνηση μπορεί να σχηματιστεί και με ποιον πρωθυπουργό.
Ένας αριθμός αρχίζει να ακούγεται όλο και περισσότερο στις πολιτικές συζητήσεις γύρω από τη Νέα Δημοκρατία.
30%.
Όχι ως συνταγματικό ή καταστατικό όριο.
Ούτε ως κάποιο ποσοστό που, εάν δεν επιτευχθεί, ενεργοποιεί αυτομάτως διαδικασία αλλαγής αρχηγού.
Αλλά ως ένα πολιτικό και ψυχολογικό όριο που, σύμφωνα με δημοσιεύματα και παρασκηνιακές εκτιμήσεις, θα μπορούσε να αποκτήσει καθοριστική σημασία για τον Κυριάκο Μητσοτάκη εάν η ΝΔ κινηθεί κάτω από αυτό στις επόμενες εθνικές εκλογές.
Η συζήτηση αποκτά ενδιαφέρον επειδή οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δεν εμφανίζουν σήμερα τη Νέα Δημοκρατία κοντά στα επίπεδα του 40,56% που είχε καταγράψει στις εθνικές εκλογές του Ιουνίου 2023.
Στη νέα Interview, για παράδειγμα, η ΝΔ καταγράφεται στο 26,9% στην πρόθεση ψήφου και στο 29,6% στην εκτίμηση εκλογικού αποτελέσματος.
Δηλαδή, στη συγκεκριμένη μέτρηση βρίσκεται ακριβώς γύρω από αυτό το πολιτικά φορτισμένο όριο.
Γιατί το 30% αποκτά τόση σημασία
Το ερώτημα δεν είναι μόνο εάν η Νέα Δημοκρατία θα είναι πρώτο κόμμα.
Οι σημερινές δημοσκοπήσεις την εμφανίζουν να διατηρεί σημαντικό προβάδισμα.
Το πραγματικό ζήτημα είναι με τι ποσοστό θα είναι πρώτη και τι κυβερνητική λύση θα μπορεί να προκύψει μετά τις κάλπες.
Ένα αποτέλεσμα αισθητά κάτω από το 30% θα ήταν πολύ διαφορετικό πολιτικά από μια εκλογική επίδοση κοντά στα προηγούμενα ποσοστά της ΝΔ.
Θα σήμαινε σημαντική απώλεια εκλογικής δύναμης σε σχέση με το 2023 και, ανάλογα με τη συνολική κατανομή των ψήφων και το ισχύον εκλογικό σύστημα, θα μπορούσε να καταστήσει πολύ δυσκολότερη την επίτευξη αυτοδυναμίας.
Από εκεί ξεκινά η συζήτηση για την επόμενη ημέρα.
Δεν υπάρχει «καταστατικό 30%»
Εδώ χρειάζεται να διορθωθεί μια εντύπωση που δημιουργεί το αρχικό δημοσίευμα.
Το καταστατικό της Νέας Δημοκρατίας δεν προβλέπει ότι εάν το κόμμα πάρει κάτω από 30%, ο πρόεδρός του αποχωρεί.
Δεν υπάρχει τέτοιος κανόνας.
Άρα το 30% είναι πολιτικό σημείο αναφοράς που εμφανίζεται σε δημοσιογραφικές αναλύσεις και παρασκηνιακές συζητήσεις.
Όχι θεσμικό κατώφλι.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και με ποσοστό κάτω από 30%, δεν υπάρχει κάποιος αυτόματος μηχανισμός που θα έπαυε τον Κυριάκο Μητσοτάκη από την προεδρία της ΝΔ.
Θα άνοιγε όμως ενδεχομένως μια πολύ διαφορετική πολιτική συζήτηση.
Το πραγματικό πρόβλημα θα ξεκινούσε μετά την κάλπη
Ας υποθέσουμε ότι η Νέα Δημοκρατία έρχεται πρώτη αλλά δεν διαθέτει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Τότε αρχίζει η διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης.
Και εκεί η συζήτηση μεταφέρεται από τα ποσοστά στους πολιτικούς συσχετισμούς.
Ποια κόμματα θα μπορούσαν να συνεργαστούν;
Με ποιο πρόγραμμα;
Και –κυρίως– με ποιο πρόσωπο στην πρωθυπουργία;
Το αρχικό δημοσίευμα υποστηρίζει ότι κανένα άλλο κόμμα δεν θα δεχόταν κυβέρνηση συνεργασίας με πρωθυπουργό τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Αυτό όμως δεν μπορεί να παρουσιαστεί ως δεδομένο πριν από τις εκλογές.
Οι μετεκλογικές συνεργασίες αποτελούν πολιτικές αποφάσεις που εξαρτώνται από το αποτέλεσμα, τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς και τις θέσεις που θα λάβουν τότε τα κόμματα.
Τι λέει πραγματικά το καταστατικό της ΝΔ
Εδώ υπάρχει μια ενδιαφέρουσα διάταξη, η οποία όμως χρειάζεται να διαβαστεί ολόκληρη.
Το καταστατικό της Νέας Δημοκρατίας προβλέπει ότι σε περίπτωση κατά την οποία ο πρόεδρος του κόμματος, ο οποίος είναι ταυτόχρονα πρωθυπουργός, «εκλείψει με οποιοδήποτε τρόπο», εφαρμόζονται συγκεκριμένες διαδικασίες.
Εάν το πρόσωπο που θα προτείνει η Κοινοβουλευτική Ομάδα αναλάβει καθήκοντα πρωθυπουργού, τότε γίνεται αυτοδικαίως πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας για όσο διάστημα διατηρεί την πρωθυπουργική ιδιότητα.
Αυτό είναι πράγματι μια εξαιρετικά σημαντική πρόβλεψη.
Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε φορά που ένας πρόεδρος της ΝΔ παύει να είναι πρωθυπουργός χάνει αυτομάτως και την κομματική προεδρία.
Η διάταξη αφορά συγκεκριμένη περίπτωση διαδοχής.
Πώς εκλέγεται κανονικά ο πρόεδρος
Το ίδιο καταστατικό είναι σαφές και για την κανονική διαδικασία εκλογής προέδρου.
Υποψηφιότητα μπορεί να υποβάλει εν ενεργεία μέλος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας που είναι ταυτόχρονα βουλευτής και μέλος του κόμματος.
Ο πρόεδρος εκλέγεται με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία των μελών της Νέας Δημοκρατίας που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.
Άρα μια ενδεχόμενη μάχη διαδοχής δεν είναι κάτι που ενεργοποιείται επειδή στην κάλπη γράφτηκε 29,9% αντί 30,1%.
Θα προέκυπτε από τις πολιτικές εξελίξεις που θα ακολουθούσαν.
Γιατί όμως ένα χαμηλό αποτέλεσμα θα δημιουργούσε πίεση
Εδώ βρίσκεται η ουσία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ηγείται της ΝΔ από το 2016 και κέρδισε τις εθνικές εκλογές του 2019, του Μαΐου 2023 και του Ιουνίου 2023.
Επομένως, ένα εκλογικό αποτέλεσμα σημαντικά χαμηλότερο από εκείνο του 2023 θα αξιολογούνταν μέσα στο κόμμα σε σχέση με αυτή την προηγούμενη εκλογική επίδοση.
Η πολιτική πίεση θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη εάν το αποτέλεσμα δεν επέτρεπε σχηματισμό αυτοδύναμης κυβέρνησης και οι διαπραγματεύσεις για συνεργασίες έφερναν στο τραπέζι το πρόσωπο του πρωθυπουργού.
Τότε το ερώτημα θα μπορούσε να γίνει:
Μπορεί η ΝΔ να σχηματίσει κυβέρνηση υπό τον Μητσοτάκη ή χρειάζεται διαφορετική λύση;
Αυτό είναι ένα πιθανό πολιτικό σενάριο, όχι προδιαγεγραμμένη εξέλιξη.
Και τότε αρχίζουν τα ονόματα
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εξηγείται γιατί το τελευταίο διάστημα αυξάνονται τα δημοσιεύματα για την επόμενη γενιά ηγεσίας της Νέας Δημοκρατίας.
Τα ονόματα που επανέρχονται στη σχετική συζήτηση περιλαμβάνουν τον Νίκο Δένδια, τον Κυριάκο Πιερρακάκη και τον Άδωνι Γεωργιάδη, ενώ κατά καιρούς καταγράφονται και άλλα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη.
Το ότι τα ονόματα αυτά εμφανίζονται σε σενάρια διαδοχής δεν σημαίνει ότι έχουν ανακοινώσει υποψηφιότητα για την ηγεσία.
Ούτε ότι υπάρχει αυτή τη στιγμή επίσημη διαδικασία διαδοχής.
Αυτό που υπάρχει είναι πολιτική κινητικότητα και μια συζήτηση για το τι θα μπορούσε να συμβεί εάν το αποτέλεσμα των επόμενων εκλογών αλλάξει ριζικά τους εσωκομματικούς συσχετισμούς.
Το 30% λοιπόν δεν «ρίχνει» αρχηγό
Αυτό είναι το σημείο που πρέπει να μείνει στον αναγνώστη.
Δεν υπάρχει κανόνας: 30% και πάνω μένει ο Μητσοτάκης – 29,9% και κάτω φεύγει.
Υπάρχει όμως μια πολιτική πραγματικότητα.
Όσο χαμηλότερο είναι το εκλογικό αποτέλεσμα της ΝΔ σε σχέση με το 40,56% του Ιουνίου 2023, τόσο πιθανότερο είναι να ενταθεί η εσωκομματική συζήτηση για τη στρατηγική, τις ευθύνες και την επόμενη ημέρα.
Και εάν μαζί με ένα χαμηλό ποσοστό υπάρξει αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης με τον σημερινό πρωθυπουργό, τότε το ζήτημα θα μπορούσε να αποκτήσει εντελώς διαφορετικές διαστάσεις.
Η μάχη λοιπόν είναι διπλή
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη οι επόμενες εθνικές εκλογές δεν θα κριθούν μόνο στο εάν η ΝΔ θα τερματίσει πρώτη.
Θα κριθούν στο μέγεθος της εκλογικής της δύναμης και στο εάν αυτή η δύναμη θα μπορεί να μετατραπεί σε κυβέρνηση.
Το 30% λειτουργεί σήμερα περισσότερο ως σύμβολο αυτής της συζήτησης.
Πάνω ή κάτω από αυτό, η πολιτική εικόνα μπορεί να είναι πολύ διαφορετική.
Αλλά η πραγματική κόκκινη γραμμή δεν είναι ένας αριθμός.
Είναι το τι θα συμβεί την επόμενη ημέρα της κάλπης:
αν θα υπάρχει αυτοδυναμία, αν θα απαιτούνται συνεργασίες, ποιοι θα είναι διαθέσιμοι να συμμετάσχουν σε αυτές και ποιο πρόσωπο θα μπορεί να συγκεντρώσει την απαραίτητη πολιτική και κοινοβουλευτική στήριξη.
Και μόνο τότε θα φανεί εάν η συζήτηση για «διάδοχο» θα παραμείνει πολιτικό παρασκήνιο ή θα μετατραπεί σε πραγματική εσωκομματική διαδικασία.
