Αντί να ξεκαθαρίζει το πολιτικό τοπίο στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας, γίνεται ολοένα και πιο περίπλοκο. Ο Αντώνης Σαμαράς συνεχίζει τις επαφές του με πρόσωπα που προέρχονται από τη ΝΔ, την ώρα που η επανεμφάνιση του Ηλία Κασιδιάρη προσθέτει ακόμη μία παράμετρο σε έναν χώρο που κατακερματίζεται.
Δεν έχουν τέλος οι πολιτικές διεργασίες στα δεξιά της Νέας Δημοκρατίας και πλέον στο Μέγαρο Μαξίμου έχουν μπροστά τους μια εξίσωση με πολλούς αγνώστους.
Από τη μία βρίσκεται ο Αντώνης Σαμαράς, ο οποίος δεν έχει ανακοινώσει επισήμως νέο κόμμα, αλλά εξακολουθεί να πραγματοποιεί επαφές και να βρίσκεται σε ανοιχτή πολιτική σύγκρουση με τον Κυριάκο Μητσοτάκη.
Από την άλλη υπάρχουν ήδη η Ελληνική Λύση, η Φωνή Λογικής και η ΝΙΚΗ, που διεκδικούν διαφορετικά κομμάτια του συντηρητικού και δεξιού ακροατηρίου.
Και τώρα στην εξίσωση επανέρχεται ο Ηλίας Κασιδιάρης, ο οποίος μετά την αποφυλάκισή του έχει προαναγγείλει την επιστροφή του στην πολιτική και αναμένεται τη Δευτέρα να ανοίξει τα χαρτιά του για τις επόμενες κινήσεις του. Η ανακοίνωση των σχεδίων του έχει ήδη προκαλέσει πολιτική και νομική συζήτηση, καθώς οποιαδήποτε εκλογική συμμετοχή κόμματος που θα συνδέεται μαζί του θα εξεταστεί με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο από τον Άρειο Πάγο.
Το βέβαιο είναι ότι η λεγόμενη «δεξιά πολυκατοικία» δεν θυμίζει πλέον σε τίποτα την περίοδο κατά την οποία η Νέα Δημοκρατία μπορούσε να θεωρεί ότι έχει σχεδόν μονοπωλιακή σχέση με το συγκεκριμένο εκλογικό ακροατήριο.
Ο Σαμαράς και οι επαφές με παλιά στελέχη της ΝΔ
Η περίπτωση του Αντώνη Σαμαρά είναι ίσως η σημαντικότερη πολιτικά για τη Νέα Δημοκρατία.
Όχι επειδή έχει ανακοινωθεί κόμμα. Αυτό μέχρι σήμερα δεν έχει συμβεί.
Αλλά επειδή ο πρώην πρωθυπουργός προέρχεται από τα ίδια τα σπλάχνα της ΝΔ, έχει υπάρξει πρόεδρός της και πρωθυπουργός και εξακολουθεί να διατηρεί πολιτικές και προσωπικές σχέσεις με ένα τμήμα του παραδοσιακού κομματικού μηχανισμού και της συντηρητικής βάσης.
Και η απόσταση που τον χωρίζει πλέον από τον Κυριάκο Μητσοτάκη δεν κρύβεται.
Ο ίδιος ο πρωθυπουργός, μιλώντας στη ΔΕΘ, δήλωσε ότι δεν βλέπει «κανένα απολύτως περιθώριο συνεννόησης» με τον Αντώνη Σαμαρά, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά ότι η ρήξη μεταξύ των δύο πλευρών είναι βαθιά.
Μέσα σε αυτό το κλίμα αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον οι επαφές του πρώην πρωθυπουργού.
Τελευταίο επεισόδιο αποτελεί η συνάντησή του με τον Μάκη Παπαγεωργίου, πρώην υπουργό Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής και συνεργάτη του στην κυβέρνηση της περιόδου 2012–2015.
Μια συνάντηση ασφαλώς δεν σημαίνει μεταγραφή.
Ούτε αποδεικνύει ότι ο Μάκης Παπαγεωργίου πρόκειται να ακολουθήσει τον Αντώνη Σαμαρά σε κάποιο νέο πολιτικό εγχείρημα.
Δείχνει όμως ότι οι επαφές συνεχίζονται.
Και όσο αυτές συνεχίζονται, τόσο περισσότερο τροφοδοτείται η συζήτηση για το ποιοι θα μπορούσαν να βρεθούν δίπλα στον πρώην πρωθυπουργό εφόσον αποφασίσει τελικά να κάνει το επόμενο βήμα.
Το πολιτικό κενό που βλέπουν οι «σαμαρικοί»
Η πολιτική λογική πίσω από ένα πιθανό κόμμα Σαμαρά είναι συγκεκριμένη.
Υπάρχει ένα τμήμα του παραδοσιακού συντηρητικού ακροατηρίου που θεωρεί ότι η σημερινή Νέα Δημοκρατία έχει μετακινηθεί πολύ προς το Κέντρο.
Αυτό ακριβώς είναι το ακροατήριο στο οποίο θα μπορούσε να επιχειρήσει να απευθυνθεί ένας νέος σχηματισμός υπό τον πρώην πρωθυπουργό.
Ο Μάριος Σαλμάς, για παράδειγμα, έχει ήδη υποστηρίξει δημόσια ότι υπάρχει κοινωνικό αίτημα για κόμμα Σαμαρά, περιγράφοντας παράλληλα το πολιτικό κενό που, κατά τη δική του εκτίμηση, υπάρχει σήμερα.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το δύσκολο σημείο για τη Νέα Δημοκρατία.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής κυριαρχίας του πάνω στην επέκταση της ΝΔ προς το Κέντρο.
Αυτή η στρατηγική απέδωσε εκλογικά στο παρελθόν.
Όμως όσο περισσότερο κατακερματίζεται ο χώρος στα δεξιά, τόσο περισσότερο η ΝΔ καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο διαφορετικές ανάγκες: να παραμείνει κυρίαρχη στο Κέντρο και ταυτόχρονα να μην αφήσει πολιτικό χώρο στα δεξιά της.
Και ξαφνικά στην εξίσωση ξανά ο Κασιδιάρης
Σαν να μην ήταν αρκετό το μέτωπο Σαμαρά, η αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη δημιουργεί μία εντελώς διαφορετική πολιτική και θεσμική υπόθεση.
Ο Κασιδιάρης έχει ήδη προαναγγείλει επιστροφή στην πολιτική και τη Δευτέρα αναμένεται να παρουσιάσει μέσω διαδικτύου τα σχέδιά του.
Το τι ακριβώς θα ανακοινώσει έχει σημασία.
Αλλά ακόμη μεγαλύτερη σημασία έχει το τι από αυτά μπορεί τελικά να υλοποιηθεί.
Γιατί εδώ υπάρχει το νομικό φίλτρο.
Η κυβέρνηση επιμένει ότι το νομοθετικό πλαίσιο που ψηφίστηκε το 2023 είναι επαρκές, ενώ τόσο ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος όσο και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης έχουν παραπέμψει στον Άρειο Πάγο για την τελική κρίση σχετικά με τη δυνατότητα συμμετοχής στις εκλογές.
Επομένως άλλο πράγμα είναι η πολιτική πρόθεση και άλλο η πραγματική δυνατότητα εκλογικής καθόδου.
Αυτό θα ξεκαθαρίσει όταν υπάρξει συγκεκριμένος σχηματισμός, συγκεκριμένοι υποψήφιοι και, τελικά, η κρίση του αρμόδιου τμήματος του Αρείου Πάγου.
Το πρόβλημα για τη ΝΔ είναι ο κατακερματισμός
Πολιτικά όμως η μεγάλη εικόνα είναι ευρύτερη.
Η Νέα Δημοκρατία βλέπει στα δεξιά της έναν χώρο που όχι μόνο δεν συρρικνώνεται ως προς τις διαθέσιμες κομματικές επιλογές, αλλά αποκτά συνεχώς περισσότερους παίκτες.
Ο Κυριάκος Βελόπουλος έχει ήδη την Ελληνική Λύση.
Η Αφροδίτη Λατινοπούλου έχει τη Φωνή Λογικής.
Ο Δημήτρης Νατσιός τη ΝΙΚΗ.
Ο Αντώνης Σαμαράς αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο της δικής του πολιτικής κίνησης.
Και ο Ηλίας Κασιδιάρης δηλώνει ότι επιστρέφει στην πολιτική, με το εάν και πώς θα μπορέσει να συμμετάσχει εκλογικά να αποτελεί ξεχωριστό θεσμικό ζήτημα.
Αυτό σημαίνει ότι ένας ψηφοφόρος που βρίσκεται δεξιότερα από τη σημερινή ΝΔ έχει πλέον περισσότερες πιθανές πολιτικές επιλογές από όσες είχε πριν από μερικά χρόνια.
Δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα εγκαταλείψει τη ΝΔ.
Ούτε ότι όλα αυτά τα κόμματα ή οι υπό δημιουργία σχηματισμοί θα αποκτήσουν σημαντική εκλογική δύναμη.
Αυτό θα το δείξουν οι κάλπες και, προηγουμένως, οι δημοσκοπήσεις όταν οι πολιτικές κινήσεις αποκτήσουν συγκεκριμένη μορφή.
Το πολιτικό ρίσκο για τη ΝΔ βρίσκεται ακριβώς στον κατακερματισμό.
Η μάχη του Κέντρου έχει και τίμημα
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξακολουθεί να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στον χώρο του Κέντρου.
Είναι απολύτως λογικό από εκλογική άποψη: εκεί βρίσκεται ένα μεγάλο τμήμα ψηφοφόρων που μπορεί να μετακινείται μεταξύ ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, αποχής ή άλλων επιλογών.
Όμως κάθε πολιτική στρατηγική δημιουργεί και αντιδράσεις.
Όταν ένα κόμμα ανοίγεται προς μία κατεύθυνση, πρέπει ταυτόχρονα να φροντίζει να διατηρεί τις παραδοσιακές του βάσεις.
Και αυτή είναι πλέον μία από τις δυσκολότερες ασκήσεις για τη Νέα Δημοκρατία.
Πώς θα συνεχίσει να διεκδικεί τον κεντρώο ψηφοφόρο χωρίς να ενισχύει την αίσθηση σε ένα μέρος της παραδοσιακής δεξιάς βάσης ότι το κόμμα έχει απομακρυνθεί από αυτήν;
Γιατί πλέον απέναντι σε έναν δυσαρεστημένο συντηρητικό ψηφοφόρο δεν υπάρχει μία μόνο εναλλακτική επιλογή.
Υπάρχουν πολλές.
Ο Σαμαράς είναι διαφορετική περίπτωση
Και εδώ πρέπει να γίνει μία σημαντική διάκριση.
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν είναι απλώς ακόμη ένας πολιτικός αρχηγός που επιχειρεί να μπει στον χώρο δεξιά της ΝΔ.
Εφόσον τελικά δημιουργήσει κόμμα, θα πρόκειται για πρώην πρόεδρο της ίδιας της Νέας Δημοκρατίας και πρώην πρωθυπουργό.
Γνωρίζει τον κομματικό μηχανισμό, γνωρίζει τα στελέχη, γνωρίζει τις εσωτερικές ισορροπίες και διαθέτει μακρά προσωπική σχέση με ένα τμήμα του παραδοσιακού ακροατηρίου.
Αυτό εξηγεί και γιατί κάθε συνάντησή του με πρώην ή νυν πρόσωπα του ευρύτερου χώρου της ΝΔ αποκτά ιδιαίτερη δημοσιότητα.
Δεν σημαίνει ότι όλοι αυτοί θα τον ακολουθήσουν.
Σημαίνει όμως ότι υπάρχει μια δεξαμενή ανθρώπων με τους οποίους μπορεί να συνομιλεί.
Και όσο το νέο κόμμα παραμένει πιθανότητα και όχι επίσημη πραγματικότητα, τόσο περισσότερο θα φουντώνουν τα σενάρια γύρω από τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να το στελεχώσουν.
Ο διπλός γρίφος για το Μαξίμου
Κάπως έτσι η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται μπροστά σε έναν διπλό γρίφο.
Από τη μία έχει να αντιμετωπίσει μια πιθανή πολιτική κίνηση Σαμαρά που θα μπορούσε να απευθυνθεί ευθέως σε τμήματα της παραδοσιακής κεντροδεξιάς και συντηρητικής βάσης της.
Από την άλλη, η επανεμφάνιση Κασιδιάρη δημιουργεί μια διαφορετική εστία ανταγωνισμού στο δεξιότερο άκρο του πολιτικού φάσματος, εφόσον βεβαίως προκύψει μορφή συμμετοχής που θα περάσει τον έλεγχο της εκλογικής νομοθεσίας.
Και ανάμεσα σε όλα αυτά υπάρχουν ήδη τρία κοινοβουλευτικά ή ενεργά κόμματα που διεκδικούν ψηφοφόρους στον ίδιο ευρύτερο χώρο.
Αυτό είναι το καινούργιο στοιχείο.
Η ΝΔ μπορεί να παραμένει η μεγαλύτερη δύναμη της Κεντροδεξιάς, όμως η δεξιά πλευρά του πολιτικού χάρτη έχει γίνει πολύ πιο πολυκερματισμένη.
Και η κατάσταση μπορεί να γίνει ακόμη πιο σύνθετη εάν ο Αντώνης Σαμαράς αποφασίσει τελικά να πατήσει το κουμπί.
Όλα θα κριθούν όταν ανοίξουν πραγματικά τα χαρτιά
Για την ώρα υπάρχουν δύο μεγάλες εκκρεμότητες.
Η πρώτη είναι τι θα κάνει τελικά ο Αντώνης Σαμαράς.
Η δεύτερη είναι τι ακριβώς θα ανακοινώσει ο Ηλίας Κασιδιάρης τη Δευτέρα και ποιο μέρος του σχεδιασμού του μπορεί να σταθεί απέναντι στο ισχύον εκλογικό πλαίσιο και στην κρίση του Αρείου Πάγου.
Μέχρι τότε κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα πόσο θα επηρεάσουν όλα αυτά τη Νέα Δημοκρατία.
Ένα όμως είναι ήδη ορατό.
Η εποχή κατά την οποία η μάχη για τη ΝΔ παιζόταν σχεδόν αποκλειστικά στο Κέντρο έχει αλλάξει.
Τώρα πρέπει να κοιτάζει ταυτόχρονα και προς τα δεξιά.
Και όσο περισσότεροι παίκτες εμφανίζονται εκεί, τόσο δυσκολότερη γίνεται η ισορροπία.
Γιατί η προσπάθεια να κερδίσεις νέους ψηφοφόρους στο Κέντρο έχει πολιτική αξία μόνο εφόσον την ίδια στιγμή καταφέρνεις να κρατήσεις εκείνους που αποτελούσαν επί χρόνια τη δική σου εκλογική βάση.
