Η δημοσκοπική φθορά της Νέας Δημοκρατίας αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη γεωγραφική διάσταση, καθώς οι απώλειες δεν κατανέμονται με τον ίδιο τρόπο σε ολόκληρη τη χώρα. Μακεδονία και Πελοπόννησος βρίσκονται στο επίκεντρο του προβληματισμού, με την ενίσχυση κομμάτων στα δεξιά της ΝΔ και τη συζήτηση για ενδεχόμενη νέα πολιτική κίνηση του Αντώνη Σαμαρά να προσθέτουν ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας για το Μέγαρο Μαξίμου.
Η Νέα Δημοκρατία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρόβλημα που δεν περιορίζεται στην υποχώρηση των δημοσκοπικών της ποσοστών. Το μεγαλύτερο ζήτημα για το κυβερνών κόμμα είναι η σταδιακή απομάκρυνση τμημάτων της εκλογικής βάσης που το στήριξαν στις εθνικές εκλογές του 2023 και σήμερα εμφανίζονται περισσότερο επιφυλακτικά απέναντι στην κυβερνητική πολιτική.
Η εικόνα που προκύπτει από επιμέρους δημοσκοπικές έρευνες και από τη σύγκριση προηγούμενων εκλογικών αποτελεσμάτων δείχνει ότι η φθορά δεν έχει παντού την ίδια ένταση.
Σε ορισμένες περιοχές η ΝΔ διατηρεί μεγαλύτερες αντοχές. Σε άλλες, όμως, και ιδιαίτερα στη Βόρεια Ελλάδα και στην Πελοπόννησο, η απόσταση από την εκλογική επίδοση του 2023 έχει αποκτήσει ιδιαίτερη πολιτική σημασία.
Το στοιχείο που προκαλεί πρόσθετο προβληματισμό είναι ότι μέρος αυτής της δυσαρέσκειας εκφράζεται μέσα από πολιτικές επιλογές που βρίσκονται στα δεξιά της κυβερνητικής παράταξης.
Η Αττική διατηρεί αντοχές, αλλά δεν ανατρέπει τη συνολική εικόνα
Στο Λεκανοπέδιο της Αττικής, όπου συγκεντρώνεται σημαντικό μέρος του εκλογικού σώματος, η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να καταγράφει σχετικά καλύτερες επιδόσεις.
Στην έρευνα της Opinion Poll για το Action24, η ΝΔ εμφανίζεται με 26,3% στην πρόθεση ψήφου και 31,5% στην εκτίμηση ψήφου.
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο μετρήσεις έχει σημασία, καθώς η εκτίμηση ψήφου επιχειρεί να αποτυπώσει την κατανομή των εκλογικών προτιμήσεων με διαφορετική μεθοδολογική προσέγγιση από την απλή πρόθεση ψήφου.
Η επίδοση αυτή δείχνει ότι η κυβερνητική παράταξη διατηρεί σημαντική εκλογική παρουσία στην Αττική. Δεν αναιρεί, ωστόσο, τη φθορά που έχει καταγραφεί σε σχέση με τις εθνικές εκλογές του 2023.
Για το Μέγαρο Μαξίμου, η Αττική αποτελεί μια κρίσιμη εκλογική περιοχή, αλλά η διατήρηση των ποσοστών της εκεί δεν αρκεί από μόνη της για να καλύψει τις απώλειες που εμφανίζονται σε άλλες περιφέρειες.
Η ακρίβεια, το στεγαστικό πρόβλημα, οι οικονομικές πιέσεις στα νοικοκυριά και η καθημερινότητα των πολιτών αποτελούν ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Κρήτη: Πρώτη η ΝΔ στα Χανιά, αλλά με υψηλή αναποφάσιστη ψήφο
Στην Κρήτη, η Νέα Δημοκρατία εμφανίζει επίσης αντοχές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η εικόνα είναι απολύτως σταθερή.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας «to the point» για τα «Χανιώτικα Νέα», στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων η ΝΔ καταγράφεται στο 24,2%, με διαφορά 13,1 ποσοστιαίων μονάδων από το ΠΑΣΟΚ.
Ωστόσο, το ποσοστό των αναποφάσιστων, που φτάνει το 17,5%, αποτελεί μια σημαντική παράμετρο για την αποτύπωση των πολιτικών συσχετισμών.
Η Κρήτη παραμένει μια περιοχή με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ισχυρές πολιτικές παραδόσεις και σημαντική επιρροή των τοπικών ζητημάτων στις εκλογικές συμπεριφορές.
Η δημοσκοπική εικόνα στα Χανιά δεν μπορεί να θεωρηθεί αυτομάτως αντιπροσωπευτική ολόκληρης της Κρήτης. Δείχνει, όμως, ότι ακόμη και εκεί όπου η ΝΔ καταγράφει προβάδισμα, υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα ψηφοφόρων που δεν έχει καταλήξει σε επιλογή.
Αχαΐα: Η Ελληνική Λύση πλησιάζει τη Νέα Δημοκρατία
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εικόνα στην Αχαΐα, όπου η απόσταση ανάμεσα στη Νέα Δημοκρατία και την Ελληνική Λύση εμφανίζεται περιορισμένη.
Σε δημοσκόπηση της Data Consultants που πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο για την εφημερίδα «Πελοπόννησος», η ΝΔ καταγράφηκε στο 21% στην πρόθεση ψήφου, η Ελληνική Λύση στο 18,7% και το ΠΑΣΟΚ στο 8,6%.
Η διαφορά των 2,3 ποσοστιαίων μονάδων ανάμεσα στη ΝΔ και την Ελληνική Λύση αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που αντιμετωπίζει η κυβερνητική παράταξη από τα δεξιά της.
Η συγκεκριμένη μέτρηση αφορά την Αχαΐα και όχι το σύνολο της Πελοποννήσου. Ωστόσο, αποτυπώνει μια τοπική εκλογική εικόνα στην οποία η Νέα Δημοκρατία δεν διαθέτει την άνεση προηγούμενων αναμετρήσεων.
Για το κυβερνητικό επιτελείο, η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Αχαΐα αποτελεί μεγάλη εκλογική περιφέρεια με έντονη πολιτική κινητικότητα.
Μακεδονία: Οι «μαύρες τρύπες» της κυβερνητικής παράταξης
Ακόμη πιο έντονος είναι ο προβληματισμός για περιοχές της Μακεδονίας.
Η σύγκριση των εθνικών εκλογών του 2023 με τις ευρωεκλογές του 2024 είχε ήδη καταγράψει σημαντική υποχώρηση της Νέας Δημοκρατίας σε αρκετές περιφέρειες της Βόρειας Ελλάδας.
Στην Ημαθία, την Πέλλα, το Κιλκίς, τη Β΄ Θεσσαλονίκης, τις Σέρρες και τη Δράμα, η Ελληνική Λύση ενίσχυσε την παρουσία της, αναδεικνύοντας την πολιτική πίεση που δέχεται η ΝΔ από τον δεξιό χώρο.
Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι κάθε ψηφοφόρος που απομακρύνθηκε από τη ΝΔ κατευθύνθηκε υποχρεωτικά προς την Ελληνική Λύση. Η αποχή, η αλλαγή εκλογικής επιλογής και η διαφορετική φύση των ευρωεκλογών αποτελούν επίσης παράγοντες που πρέπει να συνεκτιμηθούν.
Ωστόσο, η παράλληλη υποχώρηση της κυβερνητικής παράταξης και η ενίσχυση ενός κόμματος στα δεξιά της συνθέτουν μια πολιτική εικόνα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Ο παράγοντας Σαμαράς και ο φόβος μιας νέας διάσπασης
Στη συζήτηση για τις απώλειες της Νέας Δημοκρατίας προστίθεται και το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου πολιτικού φορέα από τον Αντώνη Σαμαρά.
Το συγκεκριμένο σενάριο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της πολιτικής διαδρομής του πρώην πρωθυπουργού και των δεσμών του με τμήματα της παραδοσιακής δεξιάς εκλογικής βάσης.
Μια τέτοια κίνηση, εφόσον πραγματοποιηθεί, θα προσέθετε έναν ακόμη πολιτικό παίκτη στον χώρο όπου ήδη δραστηριοποιούνται κόμματα που διεκδικούν ψηφοφόρους της Νέας Δημοκρατίας.
Προς το παρόν, όμως, η συζήτηση για τις ενδεχόμενες επιπτώσεις ενός νέου κόμματος παραμένει πολιτικό σενάριο και όχι καταγεγραμμένο εκλογικό αποτέλεσμα.
Η ουσία του προβληματισμού για το κυβερνών κόμμα είναι ότι οι απώλειες προς τα δεξιά ενδέχεται να αποκτήσουν περισσότερους από έναν αποδέκτες.
Δυτική Μακεδονία: Η οικονομία και η απολιγνιτοποίηση
Στη Δυτική Μακεδονία, η πολιτική δυσαρέσκεια συνδέεται και με συγκεκριμένα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα.
Η απολιγνιτοποίηση, η αναζήτηση νέων θέσεων εργασίας, η δημογραφική συρρίκνωση και η πρόσβαση σε δημόσιες υπηρεσίες συνθέτουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον.
Η μετάβαση σε ένα νέο παραγωγικό μοντέλο αποτελεί καθοριστικό ζήτημα για περιοχές που επί δεκαετίες εξαρτήθηκαν οικονομικά από τη λιγνιτική δραστηριότητα.
Οι τοπικές κοινωνίες αναμένουν συγκεκριμένα αποτελέσματα από τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την απασχόληση και την οικονομική δραστηριότητα.
Στο πολιτικό επίπεδο, η αποτελεσματικότητα αυτών των παρεμβάσεων αποτελεί βασικό αντικείμενο αντιπαράθεσης ανάμεσα στην κυβέρνηση και την αντιπολίτευση.
Περιοδείες και προσπάθεια επανασύνδεσης με τη βάση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι επισκέψεις κυβερνητικών και κομματικών στελεχών στην περιφέρεια αποκτούν αυξημένη σημασία.
Η επαφή με τις τοπικές κοινωνίες, η παρουσίαση έργων και η ανάδειξη κυβερνητικών παρεμβάσεων αποτελούν παραδοσιακά εργαλεία πολιτικής κινητοποίησης.
Ωστόσο, η δημοσκοπική φθορά θέτει ένα ευρύτερο ζήτημα: κατά πόσο η κυβερνητική παρουσία στην περιφέρεια συνοδεύεται από αποτελέσματα που αναγνωρίζονται από τους πολίτες.
Το κόστος ζωής, η κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών, οι υποδομές, η υγεία και οι προοπτικές απασχόλησης αποτελούν κρίσιμα ζητήματα για την καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών.
Το ρήγμα που προβληματίζει τη Νέα Δημοκρατία
Το βασικό πολιτικό πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία είναι ότι η δημοσκοπική φθορά δεν εμφανίζεται ως ένα ενιαίο, οριζόντιο φαινόμενο.
Η γεωγραφική διαφοροποίηση των επιδόσεων, η ενίσχυση ανταγωνιστικών κομμάτων στη Βόρεια Ελλάδα και η πίεση που καταγράφεται στην Αχαΐα δείχνουν ότι το κυβερνών κόμμα αντιμετωπίζει διαφορετικές προκλήσεις ανά περιοχή.
Η συζήτηση για ενδεχόμενη νέα πολιτική κίνηση στον δεξιό χώρο προσθέτει ακόμη ένα στοιχείο στον προβληματισμό.
Οι δημοσκοπήσεις δεν αποτελούν εκλογικό αποτέλεσμα ούτε επιτρέπουν βέβαιες προβλέψεις για τις επόμενες κάλπες.
Αποτυπώνουν, όμως, την πολιτική εικόνα συγκεκριμένων χρονικών στιγμών και αναδεικνύουν τις περιοχές όπου η κυβερνητική παράταξη βρίσκεται υπό μεγαλύτερη πίεση.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον για τη Νέα Δημοκρατία είναι αν μπορεί να επανασυνδεθεί με τα τμήματα της εκλογικής της βάσης που εμφανίζονται αποστασιοποιημένα ή αναζητούν πολιτική εκπροσώπηση αλλού.
Και σε αυτή τη συζήτηση, η Μακεδονία, η Πελοπόννησος και η πιθανότητα νέων διαρροών προς τα δεξιά βρίσκονται στο επίκεντρο.
