Μια εκτεταμένη παρέμβαση για το ιδιωτικό χρέος προτείνει το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, με 13 βασικές αλλαγές που αφορούν τις οφειλές προς το Δημόσιο, τα τραπεζικά δάνεια, την πρώτη κατοικία, τους πλειστηριασμούς και τη λειτουργία των servicers. Στο επίκεντρο βρίσκονται η επαναφορά της προστασίας της κύριας κατοικίας, μια νέα ρύθμιση έως 120 δόσεις και η δυνατότητα δανειοληπτών να αγοράζουν τα δάνειά τους πριν αυτά μεταβιβαστούν σε funds.

ΠΑΣΟΚ: Πρόταση νόμου με 120 δόσεις, προστασία πρώτης κατοικίας και «κούρεμα» χρεών – Όλες οι αλλαγές

Μια συνολική πρόταση για την αντιμετώπιση του ιδιωτικού χρέους, με παρεμβάσεις που εκτείνονται από την προστασία της πρώτης κατοικίας μέχρι τη ρύθμιση οφειλών σε 120 δόσεις, κατέθεσε στη Βουλή η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής.

Η πρόταση περιλαμβάνει 13 βασικούς άξονες και επιχειρεί να αλλάξει το πλαίσιο διαχείρισης των οφειλών προς τράπεζες, funds, εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων, Εφορία, ασφαλιστικά ταμεία και Δήμους.

Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, στόχος δεν είναι απλώς να αυξηθεί ο αριθμός των δόσεων, αλλά να διαμορφωθούν συνθήκες πραγματικής οικονομικής επανεκκίνησης για νοικοκυριά, επαγγελματίες και επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεών τους.

Η σημαντικότερη διαφοροποίηση της πρότασης βρίσκεται στον συνδυασμό προστασίας της περιουσίας, μείωσης συγκεκριμένων επιβαρύνσεων και αυστηρότερων υποχρεώσεων για τους πιστωτές.

Πρώτη κατοικία: Προστασία έως 310.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια

Ένα από τα κεντρικά σημεία της πρότασης είναι η επαναφορά αυτοτελούς προστασίας της κύριας κατοικίας για φυσικά πρόσωπα που βρίσκονται σε αποδεδειγμένη αδυναμία πληρωμής.

Τα προτεινόμενα όρια αξίας της κατοικίας διαμορφώνονται σε:

• 200.000 ευρώ για άγαμο.
• 310.000 ευρώ για τετραμελή οικογένεια.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποσκοπεί στη δημιουργία ενός πλαισίου προστασίας για νοικοκυριά που αδυνατούν αντικειμενικά να εξυπηρετήσουν τα χρέη τους.

Η προστασία, πάντως, δεν προτείνεται ως γενική και ανεξάρτητη από την οικονομική κατάσταση του δανειολήπτη. Προϋπόθεση είναι η αποδεδειγμένη αδυναμία πληρωμής.

Αγροτική γη: Προστασία της περιουσίας που εξασφαλίζει το εισόδημα

Ιδιαίτερη μέριμνα προβλέπεται για αγρότες και κτηνοτρόφους.

Η πρόταση εισάγει τη δυνατότητα εξαίρεσης από τη ρευστοποίηση της αγροτικής γης που είναι απαραίτητη για τη συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας.

Η λογική της παρέμβασης είναι ότι ένας παραγωγός δεν μπορεί να εξυπηρετήσει αποτελεσματικά τις υποχρεώσεις του εάν χάσει τα περιουσιακά στοιχεία από τα οποία εξαρτάται το εισόδημά του.

Το μέτρο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για τις αγροτικές και κτηνοτροφικές περιοχές της Κεφαλονιάς και της Ιθάκης, όπου η παραγωγική γη συνδέεται άμεσα με τη δυνατότητα συνέχισης της οικονομικής δραστηριότητας.

Δυνατότητα αγοράς του δανείου πριν καταλήξει σε fund

Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες προτάσεις αφορά τη μεταβίβαση δανείων από τις τράπεζες σε επενδυτικά funds.

Το ΠΑΣΟΚ εισηγείται να αποκτά ο συνεργάσιμος δανειολήπτης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, δικαίωμα προτίμησης για την αγορά του δανείου του, εφόσον η τράπεζα έχει αποφασίσει να το πουλήσει.

Ο δανειολήπτης θα πρέπει να καταβάλει τίμημα προσαυξημένο σε σχέση με εκείνο που προσφέρει το fund.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να αποκτήσει ο ίδιος ο οφειλέτης μια δυνατότητα που σήμερα συνδέεται κυρίως με τις συναλλαγές μεταξύ πιστωτικών ιδρυμάτων και επενδυτών.

Η πρόταση δεν προβλέπει ότι κάθε δανειολήπτης θα μπορεί αυτομάτως να εξαγοράσει το χρέος του σε οποιαδήποτε τιμή. Το δικαίωμα θα συνδέεται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με την απόφαση της τράπεζας να προχωρήσει σε πώληση.

Διαγραφή 90% συγκεκριμένων εξωλογιστικών τόκων

Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για τους εξωλογιστικούς τόκους δανείων που μεταβιβάζονται σε funds.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει να διαγράφεται το 90% των απαιτήσεων που προέρχονται από τόκους τους οποίους οι τράπεζες τηρούσαν εξωλογιστικά και οι οποίοι στη συνέχεια διεκδικούνται από αγοραστές πιστώσεων.

Με βάση την προτεινόμενη ρύθμιση, οι συγκεκριμένες απαιτήσεις θα μπορούν να διατηρούνται μόνο έως το 10%.

Πρόκειται για παρέμβαση που αφορά ειδική κατηγορία τόκων και όχι για οριζόντια διαγραφή του 90% όλων των τραπεζικών δανείων.

Φρένο στα πανωτόκια

Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης μέτρα περιορισμού των υπερβολικών απαιτήσεων που προκύπτουν από τη συσσώρευση τόκων.

Ειδικότερα, προτείνεται να εφαρμόζεται το όριο του τριπλασίου του αρχικού κεφαλαίου, αφαιρουμένων των καταβολών, και στις προβλεπόμενες περιπτώσεις στις οποίες η οφειλή έχει διογκωθεί μετά την έκδοση διαταγής πληρωμής ή την άσκηση αγωγής.

Στόχος είναι να περιοριστούν περιπτώσεις στις οποίες οι απαιτήσεις εξακολουθούν να αυξάνονται παρά τις πληρωμές που πραγματοποιεί ο οφειλέτης.

Νέα ρύθμιση έως 120 δόσεις για Εφορία, ΕΦΚΑ και Δήμους

Από τις διατάξεις με το ευρύτερο ενδιαφέρον είναι η πρόταση για νέα ρύθμιση έως 120 δόσεις.

Η ρύθμιση προτείνεται να αφορά φυσικά και νομικά πρόσωπα με κύρια οφειλή έως 500.000 ευρώ προς τη φορολογική διοίκηση, τους ασφαλιστικούς φορείς και τους Δήμους.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της είναι:

• Έως 120 μηνιαίες δόσεις.
• Επιτόκιο 3%.
• Μειώσεις 40% έως 85% σε προσαυξήσεις και πρόστιμα.
• Μηδενική προκαταβολή για οφειλές έως 100.000 ευρώ.
• Δυνατότητα ένταξης ή επανένταξης οφειλετών που είχαν υπαχθεί σε προηγούμενες ρυθμίσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη για τον διαχωρισμό της οφειλής, μετά τις προβλεπόμενες μειώσεις, σε δύο τμήματα.

Το πρώτο, που αντιστοιχεί στο 70%, θα αποτελεί το καταβαλλόμενο ποσό. Το δεύτερο, ύψους 30%, θα παραμένει άτοκο και θα διαγράφεται μετά την επιτυχή ολοκλήρωση της ρύθμισης.

Ωστόσο, υπάρχει μια ουσιαστική δικλίδα: το ποσό που τελικά καταβάλλεται δεν μπορεί να υπολείπεται της κύριας οφειλής.

Επομένως, η πρόταση δεν σημαίνει ότι κάθε οφειλέτης θα λάβει αυτόματα διαγραφή του 30% του αρχικού κεφαλαίου του χρέους.

Η διάκριση αυτή είναι καθοριστική για να γίνει κατανοητό το πραγματικό περιεχόμενο της προτεινόμενης ελάφρυνσης.

Εξωδικαστικός μηχανισμός: Υποχρεωτική αιτιολόγηση από τράπεζες και servicers

Αλλαγές προτείνονται και στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών.

Σύμφωνα με το ΠΑΣΟΚ, τράπεζες και servicers δεν θα πρέπει να μπορούν να απορρίπτουν αναιτιολόγητα προτάσεις ρύθμισης.

Σε περίπτωση απόρριψης, θα οφείλουν να εξηγούν τους λόγους και να καταθέτουν εναλλακτική πρόταση, λαμβάνοντας υπόψη την πραγματική οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.

Παράλληλα, προβλέπονται κυρώσεις για πιστωτές που δεν συνεργάζονται, όπως περιορισμοί στην αναγκαστική εκτέλεση και στην απαίτηση τόκων υπερημερίας.

Για τους ευάλωτους οφειλέτες προτείνονται βελτιώσεις, μεταξύ των οποίων αναπροσαρμογή των σχετικών ορίων και ειδικότεροι όροι για την ικανοποίηση των πιστωτών σε σχέση με την αξία της κατοικίας.

Δεσμευτικός Κώδικας Δεοντολογίας

Η πρόταση προβλέπει ενίσχυση του Κώδικα Δεοντολογίας που εφαρμόζεται στις σχέσεις πιστωτών και δανειοληπτών.

Οι τράπεζες και οι εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει να αιτιολογούν τις λύσεις που προτείνουν, συνεκτιμώντας το εισόδημα, τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης, την οικογενειακή κατάσταση, τις εξασφαλίσεις και το εκτιμώμενο κόστος αγοράς του δανείου από το fund.

Στις διαθέσιμες λύσεις θα περιλαμβάνονται και επιλογές διαγραφής μέρους των οφειλών ή μακροχρόνιων βιώσιμων ρυθμίσεων.

Η παραβίαση των υποχρεώσεων θα συνδέεται με αστικές και δικονομικές συνέπειες.

Αυστηρότεροι κανόνες για τους servicers

Η πρόταση περιλαμβάνει σειρά υποχρεώσεων για τις εταιρείες διαχείρισης δανείων.

Οι οφειλέτες θα δικαιούνται δωρεάν αναλυτική ενημέρωση για το ύψος και τη σύνθεση της οφειλής τους εντός 20 ημερών.

Προβλέπονται επίσης δυνατότητα φυσικής εξυπηρέτησης, τήρηση πλήρους ατομικού φακέλου και πρόσβαση του δανειολήπτη στα στοιχεία του.

Μια ιδιαίτερα σημαντική πρόβλεψη είναι ότι δεν θα επιτρέπεται καταγγελία δανειακής σύμβασης ή ρύθμισης πριν από καθυστέρηση τουλάχιστον τεσσάρων μηνιαίων δόσεων ή αντίστοιχου ποσού.

Επιπλέον, προτείνεται να απαγορεύεται η έκδοση διαταγής πληρωμής ή η έναρξη διαδικασιών αναγκαστικής εκτέλεσης όσο βρίσκονται σε εξέλιξη οι προβλεπόμενες διαπραγματεύσεις.

Επιτροπές διευθέτησης οφειλών σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα

Το ΠΑΣΟΚ εισηγείται τη συγκρότηση ανεξάρτητων Επιτροπών Διευθέτησης Οφειλών σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα.

Οι δανειολήπτες θα μπορούν να προσφεύγουν σε αυτές όταν αμφισβητούν τη διαδικασία διαχείρισης του δανείου τους ή θεωρούν ότι η ρύθμιση που τους προσφέρθηκε δεν είναι κατάλληλη και βιώσιμη.

Εφόσον θεσμοθετηθεί η συγκεκριμένη πρόβλεψη, θα αφορά και την Περιφερειακή Ενότητα Κεφαλληνίας, προσφέροντας έναν επιπλέον μηχανισμό επανεξέτασης διαφορών εκτός των τραπεζών και των servicers.

Επιβράβευση των συνεπών οφειλετών

Η πρόταση επιχειρεί να ενισχύσει και τη συνέπεια στην εξυπηρέτηση ρυθμισμένων δανείων.

Για όσους τηρούν τη ρύθμισή τους προβλέπεται σημαντική μείωση του επιτοκίου μετά τη συμπλήρωση τριών ετών.

Από τον έκτο χρόνο και για κάθε επόμενη τριετία προτείνεται απαλλαγή από μία δόση.

Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένα πρόσθετο κίνητρο μακροχρόνιας τήρησης των συμφωνημένων ρυθμίσεων.

Δάνεια σε ελβετικό φράγκο και προστασία εγγυητών

Ξεχωριστό κεφάλαιο αφορά τα δάνεια σε ελβετικό φράγκο.

Το ΠΑΣΟΚ προτείνει επιμερισμό του συναλλαγματικού κινδύνου μεταξύ τράπεζας και δανειολήπτη, ώστε η επιβάρυνση από τη μεταβολή της ισοτιμίας να μην επιβαρύνει αποκλειστικά τον τελευταίο.

Η πρόταση καλύπτει και δάνεια που έχουν ήδη μετατραπεί σε ευρώ.

Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση της προστασίας των εγγυητών και περιορισμός της οφειλής σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μεταβίβασης δανείων σε funds.

Ακατάσχετος επαγγελματικός λογαριασμός

Στις προτεινόμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνεται και η προστασία επαγγελματικού τραπεζικού λογαριασμού από κατασχέσεις, με σκοπό να διατηρείται η αναγκαία ρευστότητα για τη συνέχιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη ενδιαφέρει ιδιαίτερα μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες.

Προτείνονται επίσης περιορισμοί στις καταχρηστικές τραπεζικές χρεώσεις και μέτρα μεγαλύτερης διαφάνειας στις συναλλαγές.

Τι σημαίνει η πρόταση για τους οφειλέτες

Η πρόταση νόμου του ΠΑΣΟΚ περιλαμβάνει ένα ευρύ πλέγμα παρεμβάσεων, που δεν περιορίζεται στη δυνατότητα αποπληρωμής χρεών σε περισσότερες δόσεις.

Επιδιώκει να συνδέσει τη ρύθμιση των οφειλών με την προστασία της κατοικίας, τη διατήρηση της παραγωγικής περιουσίας και τη μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισορροπία μεταξύ πιστωτών και δανειοληπτών.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι προβλέψεις για τις 120 δόσεις, τη δυνατότητα εξαγοράς δανείων πριν μεταβιβαστούν σε funds, τη διαγραφή συγκεκριμένων τόκων και την προστασία από διαδικασίες αναγκαστικής εκτέλεσης κατά τη διάρκεια των προβλεπόμενων διαπραγματεύσεων.

Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι η κοινοβουλευτική πορεία της πρότασης και το κατά πόσο οι προτεινόμενες διατάξεις θα υιοθετηθούν, θα τροποποιηθούν ή θα απορριφθούν.

Μέχρι να υπάρξει νομοθετική εξέλιξη, οι πολίτες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι πρόκειται για προτεινόμενες αλλαγές και όχι για νέα ρύθμιση στην οποία μπορούν ήδη να υποβάλουν αίτηση.