Υπάρχει ένας πολύ ενδιαφέρων τρόπος να διαβάσει κανείς μια δημοσκόπηση.
Να κοιτάξει δηλαδή αποκλειστικά από πού μπορεί να χάσει σήμερα ένα κόμμα και να μην κοιτάξει από πού πρέπει να κερδίσει αύριο για να πετύχει τον εκλογικό του στόχο.
Κάπως έτσι μπορεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι ένα ενδεχόμενο κόμμα του Αντώνη Σαμαρά δεν αποτελεί ιδιαίτερο πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία.
Τα ίδια τα στοιχεία, όμως, επιτρέπουν μια αρκετά διαφορετική ανάγνωση.
Και μάλιστα χωρίς καμία υπερβολή.
Το 4,2% που βολεύει και το 11,2% που δεν πρέπει να ξεχνάμε
Ας ξεκινήσουμε από τους αριθμούς που παρουσιάζονται.
Μεταξύ όσων δηλώνουν σήμερα ότι θα ψηφίσουν Νέα Δημοκρατία, το 0,9% θεωρεί «πολύ πιθανό» να ψηφίσει ένα κόμμα Σαμαρά και άλλο 3,3% «αρκετά πιθανό».
Σύνολο: 4,2%.
Αυτό πράγματι δείχνει ότι ο σημερινός σκληρότερος εκλογικός πυρήνας της ΝΔ παρουσιάζει σχετικά περιορισμένη διάθεση μετακίνησης προς ένα υποθετικό κόμμα Σαμαρά.
Μόνο που υπάρχει και το άλλο εύρημα.
Μεταξύ εκείνων που ψήφισαν ΝΔ στις εθνικές εκλογές του 2023, το 4,9% απαντά «πολύ πιθανό» και το 6,3% «αρκετά πιθανό».
Σύνολο:
11,2%.
Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον κομμάτι της δημοσκόπησης.
Γιατί η απόσταση μεταξύ 11,2% και 4,2% δεν αποδεικνύει ότι ο Σαμαράς δεν δημιουργεί πρόβλημα στη ΝΔ.
Μπορεί να δείχνει ακριβώς πού βρίσκεται το πρόβλημα.
Ποιοι είναι αυτοί που ψήφισαν ΝΔ το 2023 αλλά δεν δηλώνουν ΝΔ σήμερα;
Αυτό είναι το ερώτημα.
Η Νέα Δημοκρατία πήρε στις εκλογές του Ιουνίου του 2023 40,56%.
Σήμερα οι περισσότερες δημοσκοπήσεις την καταγράφουν αρκετά χαμηλότερα.
Στην πρόσφατη MRB, για παράδειγμα, η ΝΔ καταγράφηκε στο 23,8% στην πρόθεση ψήφου και στο 29% στην αναγωγή που παρουσίασε η εταιρεία.
Επομένως υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού ακροατηρίου του 2023 που σήμερα δεν βρίσκεται στην καταγεγραμμένη εκλογική δύναμη της ΝΔ.
Και ποιος είναι ένας από τους βασικούς στόχους της ΝΔ μέχρι τις επόμενες εθνικές εκλογές;
Προφανώς να επαναπατρίσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος αυτού του κόσμου.
Εδώ ακριβώς εμφανίζεται ο Σαμαράς.
Το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο πόσους παίρνει σήμερα – είναι πόσους μπορεί να εμποδίσει να επιστρέψουν
Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο συμπέρασμα και, προς τιμήν του, το ίδιο το δημοσίευμα το αναγνωρίζει.
Ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά μπορεί να μη ρίξει αυτομάτως τη σημερινή καταγεγραμμένη δημοσκοπική δύναμη της ΝΔ.
Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως ανταγωνιστικός προορισμός για πρώην ψηφοφόρους της ΝΔ, τους οποίους το κυβερνών κόμμα χρειάζεται για να αυξήσει το ποσοστό του.
Και αυτή η διάκριση είναι τεράστια.
Εάν ένα κόμμα βρίσκεται σήμερα, για παράδειγμα, γύρω στο 29%-30% στην εκτίμηση και θέλει να διεκδικήσει αυτοδυναμία, δεν του αρκεί να διατηρήσει το 29%-30%.
Πρέπει να μεγαλώσει.
Και για να μεγαλώσει χρειάζεται δεξαμενές.
Μία από τις προφανέστερες είναι οι ψηφοφόροι που το επέλεξαν το 2023 και σήμερα έχουν απομακρυνθεί.
Αν λοιπόν εμφανιστεί ένας πρώην πρωθυπουργός και πρώην πρόεδρος της ΝΔ και διεκδικήσει ακριβώς αυτό το κοινό, τότε δημιουργείται ένα αντικειμενικό εμπόδιο στον επαναπατρισμό του.
Και υπάρχει κι άλλο στοιχείο
Η εικόνα δεν προκύπτει από μία μόνο μέτρηση.
Η MRB κατέγραψε τον Σεπτέμβριο συνολική δυνητική ψήφο 16,8% για ένα υποθετικό κόμμα Σαμαρά.
Το 4,9% απάντησε ότι «σίγουρα» θα το ψήφιζε και το 11,9% ότι «μάλλον» θα το ψήφιζε.
Προσοχή:
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Σαμαράς θα έπαιρνε 16,8% στις εκλογές.
Η δυνητική ψήφος δεν είναι πρόθεση ψήφου.
Δεν υπάρχει ακόμη υπαρκτό κόμμα, ψηφοδέλτια, πρόγραμμα, υποψήφιοι ή προεκλογική εκστρατεία.
Άρα κάθε προσπάθεια να μετατραπεί αυτομάτως το 16,8% σε εκλογικό ποσοστό θα ήταν δημοσκοπικά λανθασμένη.
Όμως εξίσου λανθασμένο θα ήταν να αντιμετωπιστεί η συγκεκριμένη δεξαμενή σαν να μην υπάρχει.
Η Metron έδωσε ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο
Στην πρόσφατη μέτρηση της Metron Analysis, το 68% απάντησε ότι θεωρεί απίθανο να ψηφίσει ένα κόμμα Σαμαρά και άλλο 19% «όχι και τόσο πιθανό».
Αυτό ασφαλώς δείχνει ότι ένα πολύ μεγάλο τμήμα του εκλογικού σώματος βρίσκεται μακριά από ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Υπάρχει όμως και το υπόλοιπο τμήμα που αφήνει ανοικτή ή θετική πιθανότητα.
Και, κυρίως, έχει σημασία από ποια κόμματα προέρχεται.
Για τη ΝΔ το ζήτημα δεν είναι εάν ο Σαμαράς μπορεί να απευθυνθεί στο 100% του εκλογικού σώματος.
Είναι εάν μπορεί να απευθυνθεί αποτελεσματικά σε ένα κρίσιμο τμήμα του δικού της παλαιότερου ακροατηρίου.
Ο Σαμαράς δεν χρειάζεται να «γκρεμίσει» τη ΝΔ για να της δημιουργήσει πρόβλημα
Εδώ γίνεται συχνά ένα ακόμη λάθος.
Η συζήτηση παρουσιάζεται περίπου έτσι:
«Θα πάρει ο Σαμαράς τόσους ψηφοφόρους ώστε να πάψει η ΝΔ να είναι πρώτο κόμμα;»
Αυτό όμως δεν είναι το μοναδικό πολιτικά σημαντικό ερώτημα.
Υπάρχει ένα πολύ πιο άμεσο:
Θα δυσκολέψει ένα κόμμα Σαμαρά την προσπάθεια της ΝΔ να φτάσει σε ποσοστό που θα μπορούσε να της δώσει αυτοδυναμία;
Είναι εντελώς διαφορετικό πράγμα.
Ένα νέο κόμμα δεν χρειάζεται να αφαιρέσει δέκα μονάδες από τη ΝΔ για να αλλάξει την πολιτική εξίσωση.
Εάν συγκρατήσει εκτός ΝΔ ένα μέρος των παλιών ψηφοφόρων της, μπορεί να επηρεάσει τη δυνατότητά της να διευρυνθεί.
Και στα δεξιά της ΝΔ οι αριθμοί είναι ακόμη μεγαλύτεροι
Το ίδιο δημοσίευμα παρουσιάζει εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για τα κόμματα στα δεξιά της ΝΔ.
Στους σημερινούς ψηφοφόρους της Ελληνικής Λύσης η συνολική πιθανότητα ψήφου προς ένα κόμμα Σαμαρά καταγράφεται στο 21,8%.
Στους σημερινούς ψηφοφόρους της Φωνής Λογικής φτάνει στο 29,5%.
Καταγράφεται επίσης σημαντική δυνητική επιρροή στους ψηφοφόρους της Νίκης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι αυτοί θα μετακινηθούν.
Δείχνει όμως κάτι πολιτικά ενδιαφέρον:
Ένα ενδεχόμενο κόμμα Σαμαρά δεν θα επιχειρούσε απλώς να αφαιρέσει σημερινούς ψηφοφόρους από τη ΝΔ.
Θα επιχειρούσε πιθανότατα να διεκδικήσει ολόκληρη την πολιτική περιοχή μεταξύ της σημερινής ΝΔ και των κομμάτων που βρίσκονται δεξιότερά της.
Και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στον συγκεκριμένο χώρο.
Ακόμη και στο ΠΑΣΟΚ εμφανίζεται δυνητική διείσδυση
Υπάρχει μάλιστα ακόμη ένα εύρημα που κάνει την εικόνα περισσότερο σύνθετη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύθηκαν, η δυνητική επιρροή ενός κόμματος Σαμαρά καταγράφεται στο 9,6% μεταξύ των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ του 2023 και στο 7,5% μεταξύ των σημερινών ψηφοφόρων του.
Και εδώ ισχύει η ίδια προειδοποίηση:
δυνητική ψήφος δεν σημαίνει πραγματική μετακίνηση.
Δείχνει όμως ότι το πιθανό ακροατήριο ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν περιορίζεται απολύτως στα σημερινά κομματικά σύνορα.
Η μεγάλη αντίφαση
Και κάπως έτσι φτάνουμε στην καρδιά της συζήτησης.
Από τη μία διαβάζουμε ότι ένα κόμμα Σαμαρά δεν επηρεάζει τα σημερινά ποσοστά της ΝΔ.
Από την άλλη, η ίδια ανάλυση μάς λέει ότι:
11,2% των ψηφοφόρων της ΝΔ του 2023 δηλώνουν πολύ ή αρκετά πιθανό να ψηφίσουν Σαμαρά.
Και ακόμη περισσότερο:
η ίδια ανάλυση αναγνωρίζει ότι ο Σαμαράς μπορεί να δυσκολέψει τη ΝΔ να επαναπατρίσει τους αποστασιοποιημένους ψηφοφόρους της.
Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό θέμα.
Όχι αν αύριο το πρωί η ΝΔ θα χάσει αυτομάτως Χ μονάδες.
Αλλά εάν δημιουργείται δίπλα της ένας νέος πολιτικός φορέας που θα διεκδικεί ακριβώς τους ψηφοφόρους που χρειάζεται η ίδια για να μεγαλώσει.
Το 40,56% του 2023 είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο
Η ΝΔ δεν ξεκινά την επόμενη εκλογική μάχη συγκρίνοντας τον εαυτό της μόνο με τη σημερινή της δημοσκοπική επίδοση.
Υπάρχει πάντα πίσω της το 40,56% του Ιουνίου του 2023.
Από εκεί έχει χαθεί ένα μεγάλο κομμάτι εκλογικής δύναμης.
Και αυτό το κομμάτι δεν εξαφανίστηκε.
Βρίσκεται στους αναποφάσιστους, στην αποχή και σε άλλες πολιτικές επιλογές.
Η δυνατότητα της ΝΔ να επαναφέρει ένα σημαντικό μέρος αυτού του κόσμου θα είναι ένας από τους καθοριστικούς παράγοντες των επόμενων εκλογών.
Και αν ο Αντώνης Σαμαράς αποφασίσει τελικά να δημιουργήσει κόμμα, θα διεκδικήσει ακριβώς ένα μέρος αυτής της δεξαμενής.
Γι’ αυτό η σωστή ανάγνωση των στοιχείων δεν είναι:
«Ο Σαμαράς δεν κόβει από τη ΝΔ».
Είναι πολύ πιο σύνθετη:
Μπορεί να μην αφαιρεί σήμερα μαζικά από όσους εξακολουθούν να δηλώνουν ΝΔ, αλλά εμφανίζει αισθητά μεγαλύτερη δυνητική επιρροή μεταξύ εκείνων που την ψήφισαν το 2023.
Και για ένα κόμμα που χρειάζεται να ξανακερδίσει παλιούς ψηφοφόρους προκειμένου να διευρύνει τη σημερινή του δύναμη, αυτή η λεπτομέρεια κάθε άλλο παρά λεπτομέρεια είναι.
