Ο Αλέξης Τσίπρας αποφεύγει την προσωπική σύγκρουση με τον Νίκο Ανδρουλάκη και στρέφει το βασικό μέτωπο στον Κυριάκο Μητσοτάκη – Το ΠΑΣΟΚ όμως παραμένει «ανταγωνιστής» και αυτή η λέξη περιγράφει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο τη στρατηγική της ΕΛ.Α.Σ.: μάχη για τον συσχετισμό δυνάμεων τώρα, ανοιχτές επιλογές μετά την κάλπη
Μία λέξη μπορεί μερικές φορές να περιγράψει μια ολόκληρη προεκλογική στρατηγική.
Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα και της σχέσης του με το ΠΑΣΟΚ, αυτή η λέξη είναι:
«Ανταγωνιστής».
Όχι «αντίπαλος».
Αλλά ούτε «σύμμαχος».
Ο Αλέξης Τσίπρας έχει επιλέξει να ξεκαθαρίσει ότι δεν σκοπεύει να μετατρέψει τον Νίκο Ανδρουλάκη στον βασικό προσωπικό και πολιτικό του αντίπαλο. Η γραμμή που έχει χαράξει είναι ότι ο πραγματικός αντίπαλος βρίσκεται απέναντι: είναι ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία.
«Αντίπαλός μας είναι η Δεξιά. Αντίπαλός μας είναι ο κύριος Μητσοτάκης», έχει δηλώσει χαρακτηριστικά, επιμένοντας παράλληλα ότι σέβεται το ΠΑΣΟΚ, την ιστορία και τις θέσεις του.
Όταν όμως η συζήτηση φτάνει στη σχέση ΕΛ.Α.Σ. – ΠΑΣΟΚ, εμφανίζεται η κρίσιμη λέξη:
ανταγωνισμός.
Και πολιτικά η απόσταση ανάμεσα στις δύο έννοιες είναι μεγάλη.
«Αντίπαλος» ο Μητσοτάκης, «ανταγωνιστής» το ΠΑΣΟΚ
Ο Τσίπρας δεν έχει κρύψει ότι θεωρεί λανθασμένη μια μετωπική σύγκρουση μεταξύ των δύο κομμάτων της αντιπολίτευσης.
Μάλιστα έχει υποστηρίξει ότι κάθε φορά που η αντιπαράθεση ΕΛ.Α.Σ. – ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει υπερβολικά και δημιουργείται η εικόνα μιας μάχης για τη δεύτερη θέση, τελικά ευνοείται η στρατηγική του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Η θέση του είναι σαφής:
η ΕΛ.Α.Σ. θέλει να παρουσιάζεται ως δύναμη που διεκδικεί αλλαγή κυβέρνησης και όχι ως κόμμα που έχει ως τελικό στόχο απλώς να κερδίσει το ΠΑΣΟΚ.
Αυτό όμως δεν εξαφανίζει τον μεταξύ τους ανταγωνισμό.
Γιατί ΕΛ.Α.Σ. και ΠΑΣΟΚ διεκδικούν, σε σημαντικό βαθμό, ψηφοφόρους από συγγενείς πολιτικές δεξαμενές και ταυτόχρονα διεκδικούν ισχυρότερη θέση στον χώρο της Κεντροαριστεράς και της ευρύτερης προοδευτικής αντιπολίτευσης.
Επομένως, η λέξη «ανταγωνιστής» δεν αποτελεί φιλοφρόνηση.
Αλλά ούτε κήρυξη πολέμου.
Δύο πόρτες παραμένουν ανοιχτές
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο της στρατηγικής Τσίπρα.
Με αυτή τη στάση διατηρεί δύο διαφορετικές πολιτικές πόρτες ανοιχτές ταυτόχρονα.
Η πρώτη είναι η αυτόνομη πορεία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης.
Ο Τσίπρας χρειάζεται να ενισχύσει το δικό του κόμμα, να διεκδικήσει όσο το δυνατόν ισχυρότερο εκλογικό ποσοστό και να αποδείξει ότι η επιστροφή του δημιούργησε έναν νέο, αυτοτελή πόλο.
Για να το πετύχει αυτό, δεν μπορεί να εμφανίζεται προεκλογικά ως συμπλήρωμα του ΠΑΣΟΚ.
Η δεύτερη πόρτα είναι η μετεκλογική.
Και αυτή ο ίδιος δεν την έχει κλείσει.
Στη ΔΕΘ ήταν χαρακτηριστικός: εφόσον η ΕΛ.Α.Σ. βρεθεί πρώτη και υπάρχει δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης, θα απευθυνθεί στις πολιτικές δυνάμεις στις οποίες θεωρεί ότι πρέπει να απευθυνθεί. Εάν υπάρξει ανταπόκριση, θα επιδιώξει σχηματισμό κυβέρνησης. Εάν όχι, έχει δηλώσει ότι θα μπορούσε να υπάρξει νέα προσφυγή στις κάλπες.
Άρα η στρατηγική δεν είναι ούτε «συνεργαζόμαστε από τώρα» ούτε «δεν συνεργαζόμαστε ποτέ».
Είναι:
πρώτα κάλπη, μετά αριθμητική.
Γιατί δεν συμφέρει τώρα ούτε τον Τσίπρα ούτε τον Ανδρουλάκη η «συγκόλληση»
Υπάρχει και ένας πολύ πρακτικός πολιτικός λόγος.
Μια προεκλογική εικόνα συγκόλλησης ΕΛ.Α.Σ. και ΠΑΣΟΚ θα δημιουργούσε πρόβλημα και στους δύο.
Ο Τσίπρας θέλει να δώσει στην ΕΛ.Α.Σ. τον δικό της πολιτικό «αέρα».
Να πείσει ότι δεν επέστρεψε απλώς για να προσθέσει ένα ακόμη κόμμα στον ήδη κατακερματισμένο χώρο της αντιπολίτευσης, αλλά για να δημιουργήσει μια αυτοτελή κυβερνητική πρόταση.
Ο Ανδρουλάκης, από την άλλη, έχει ακριβώς τον αντίστροφο λόγο να κρατά αποστάσεις.
Το ΠΑΣΟΚ θέλει να ενισχυθεί και να διεκδικήσει τη δική του θέση χωρίς να εμφανιστεί ως πιθανός δορυφόρος ενός μεγαλύτερου σχήματος υπό τον Τσίπρα.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική μάχη.
Η δεύτερη θέση δεν χαρίζεται
Το γεγονός ότι ο Τσίπρας δεν χαρακτηρίζει το ΠΑΣΟΚ «αντίπαλο» δεν σημαίνει ότι είναι αδιάφορος για το ποιος θα βρίσκεται μπροστά στην εκλογική κατάταξη.
Το αντίθετο.
Η εκλογική σειρά μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τους μετεκλογικούς συσχετισμούς.
Άλλο είναι να προσέρχεται σε πιθανές συζητήσεις η ΕΛ.Α.Σ. ως ισχυρότερη δύναμη του προοδευτικού χώρου και άλλο να βρίσκεται πίσω από το ΠΑΣΟΚ.
Το ίδιο ισχύει, φυσικά, και για τον Νίκο Ανδρουλάκη.
Γι’ αυτό η δεύτερη θέση δεν «χαρίζεται» στο όνομα μιας μελλοντικής συνεργασίας.
Είναι αντικείμενο πραγματικού εκλογικού ανταγωνισμού.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ήδη αντιδράσει έντονα κατά περιόδους στην πολιτική του Τσίπρα, ενώ στη Χαριλάου Τρικούπη παρακολουθούν στενά τη μεταξύ τους δημοσκοπική απόσταση. Η αντιπαράθεση των προηγούμενων εβδομάδων έδειξε ότι η σχέση των δύο πλευρών μπορεί πολύ εύκολα να γίνει συγκρουσιακή.
Ο Τσίπρας προσπαθεί να αλλάξει το κάδρο
Εδώ ακριβώς βρίσκεται το επικοινωνιακό τέχνασμα της στρατηγικής.
Αν ο Τσίπρας μπει σε καθημερινή αντιπαράθεση με τον Ανδρουλάκη, αποδέχεται ουσιαστικά ότι το βασικό διακύβευμα είναι:
ποιος θα τερματίσει δεύτερος.
Αντίθετα, εάν επιμένει ότι αντίπαλός του είναι ο Μητσοτάκης, επιχειρεί να μεταφέρει το ερώτημα αλλού:
ποιος μπορεί να διεκδικήσει την κυβερνητική αλλαγή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η στρατηγική θα επιτύχει. Πρόκειται για τον τρόπο με τον οποίο η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να τοποθετήσει τον εαυτό της στο πολιτικό σκηνικό.
Και εξηγεί γιατί ο Τσίπρας αποφεύγει να σηκώσει κάθε γάντι που του πετά η Χαριλάου Τρικούπη.
«Ανταγωνιστής» σημαίνει και πιθανός συνομιλητής;
Εδώ η πολιτική αριθμητική γίνεται ενδιαφέρουσα.
Ο Τσίπρας έχει ουσιαστικά αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο συνεργασιών μετά τις εκλογές. Δημοσιεύματα που ανέλυσαν τις δηλώσεις του στη ΔΕΘ ερμήνευσαν μάλιστα το ΠΑΣΟΚ ως πιθανό κυβερνητικό συνομιλητή, ακριβώς επειδή ο ίδιος αρνήθηκε να το τοποθετήσει στην κατηγορία του πολιτικού αντιπάλου.
Αυτό όμως δεν αποτελεί συμφωνία.
Δεν υπάρχει προαναγγελθείσα συνεργασία Τσίπρα – Ανδρουλάκη ούτε κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα.
Υπάρχει απλώς μια πόρτα που δεν έχει κλείσει.
Και το εάν θα χρειαστεί ποτέ να ανοίξει θα εξαρτηθεί από τα πραγματικά αποτελέσματα της κάλπης και τις έδρες που θα προκύψουν.
Πρώτα θα μετρηθούν – μετά θα μιλήσουν
Αυτό είναι τελικά το παράδοξο της σχέσης Τσίπρα – Ανδρουλάκη.
Για να μπορούν ενδεχομένως να συζητήσουν μετά τις εκλογές, πρέπει προηγουμένως να ανταγωνιστούν σκληρά στις εκλογές.
Και ο καθένας έχει λόγο να θέλει να φτάσει σε οποιαδήποτε μετεκλογική συζήτηση από την ισχυρότερη δυνατή θέση.
Γι’ αυτό η σημερινή απόσταση δεν αποτελεί απαραίτητα προάγγελο οριστικής ρήξης.
Ούτε όμως αποτελεί προαναγγελία συνεργασίας.
Είναι πολιτική τακτική πριν από την κάλπη.
Ο Τσίπρας θέλει τον δικό του χώρο.
Ο Ανδρουλάκης θέλει το ΠΑΣΟΚ να αποδείξει ότι μπορεί να σταθεί απέναντι τόσο στη ΝΔ όσο και στη νέα ΕΛ.Α.Σ.
Και οι δύο γνωρίζουν ότι την επόμενη ημέρα μπορεί να βρεθούν μπροστά σε μια διαφορετική αριθμητική.
Γι’ αυτό η μία λέξη του Τσίπρα ίσως λέει τελικά περισσότερα από μια ολόκληρη δήλωση:
Αντίπαλος ο Μητσοτάκης. Ανταγωνιστής το ΠΑΣΟΚ.
Το πρώτο δείχνει πού θέλει να στρέψει το βασικό πολιτικό μέτωπο.
Το δεύτερο δείχνει ότι η μάχη μεταξύ ΕΛ.Α.Σ. και ΠΑΣΟΚ θα δοθεί κανονικά – αλλά χωρίς να κλειδώνει από τώρα την επόμενη ημέρα.
