Ο Αλέξης Τσίπρας ανεβάζει σταθερά τους τόνους για τα υπερπλεονάσματα, τη φορολογία και την οικονομική πολιτική της κυβέρνησης. Όσο όμως η ΕΛΑΣ επιχειρεί να εμφανιστεί ως πραγματική κυβερνητική εναλλακτική, ένα ερώτημα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να παρακαμφθεί: ποιος είναι ο άνθρωπος που θα μπορούσε αύριο να αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών και να υπερασπιστεί στην πράξη το οικονομικό σχέδιο του κόμματος;
Δεν πρόκειται για ένα ερώτημα προσώπων με την επιφανειακή έννοια.
Είναι ζήτημα κυβερνητικής αξιοπιστίας.
Διότι άλλο πράγμα είναι ένα κόμμα να ασκεί αντιπολίτευση στην οικονομική πολιτική και εντελώς διαφορετικό να πείθει ότι διαθέτει την ομάδα που μπορεί να αναλάβει την οικονομία της χώρας την επόμενη ημέρα των εκλογών.
Και όσο ο Αλέξης Τσίπρας ανοίγει περισσότερο το μέτωπο της οικονομίας, τόσο περισσότερο αυτή η απουσία γίνεται εμφανής.
Ο Τσίπρας ανοίγει το οικονομικό μέτωπο
Οι τελευταίες παρεμβάσεις του προέδρου της ΕΛΑΣ επικεντρώνονται στα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, στη φορολογική επιβάρυνση και στο κατά πόσο υπάρχει δημοσιονομικός χώρος για διαφορετική οικονομική πολιτική.
Πρόκειται για ένα πεδίο στο οποίο μπορεί να ασκηθεί ισχυρή πολιτική πίεση στην κυβέρνηση.
Υπάρχει όμως και η επόμενη ερώτηση:
Ποια είναι η εναλλακτική πρόταση και ποιος θα κληθεί να την εφαρμόσει;
Όταν ένα κόμμα διεκδικεί κυβερνητικό ρόλο, δεν αρκεί πλέον να εξηγεί τι θεωρεί λάθος στην κυβερνητική πολιτική. Πρέπει να μπορεί να παρουσιάσει πρόσωπα τα οποία εκπέμπουν επάρκεια, εμπειρία και αξιοπιστία στα κρίσιμα υπουργεία.
Και το υπουργείο Οικονομικών είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα.
Η κυβέρνηση έχει Πιερρακάκη – Το ΠΑΣΟΚ έχει «πάγκο»
Η κυβέρνηση έχει απέναντι στην αντιπολίτευση τον Κυριάκο Πιερρακάκη.
Ανεξάρτητα από την πολιτική αξιολόγηση των επιλογών του, υπάρχει συγκεκριμένο πρόσωπο που εκπροσωπεί την κυβερνητική οικονομική πολιτική, εμφανίζεται δημόσια, υπερασπίζεται τον προϋπολογισμό και αναλαμβάνει την πολιτική αντιπαράθεση.
Αντίστοιχα, το ΠΑΣΟΚ διαθέτει μια δεξαμενή στελεχών με οικονομικό και κοινοβουλευτικό υπόβαθρο.
Ο Παύλος Γερουλάνος, η Μιλένα Αποστολάκη, ο Φίλιππος Σαχινίδης και άλλα στελέχη μπορούν, με διαφορετικά χαρακτηριστικά ο καθένας, να συμμετέχουν σε μια σοβαρή δημόσια συζήτηση για τη φορολογία, τον προϋπολογισμό, τις επενδύσεις και το αναπτυξιακό μοντέλο.
Στην περίπτωση της ΕΛΑΣ, η αντίστοιχη εικόνα δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί.
Και αυτό αρχίζει να γίνεται πρόβλημα όσο αυξάνονται οι κυβερνητικές φιλοδοξίες της.
Η περίπτωση Χουλιαράκη
Το πρόσωπο που φέρεται να έχει σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του οικονομικού προγράμματος είναι ο Γιώργος Χουλιαράκης.
Δεν πρόκειται ασφαλώς για πρόσωπο χωρίς γνώση του αντικειμένου.
Το ζήτημα είναι διαφορετικό.
Ο Χουλιαράκης δεν έχει μέχρι σήμερα αναδειχθεί σε κεντρικό δημόσιο πολιτικό εκπρόσωπο της οικονομικής πρότασης της ΕΛΑΣ.
Δεν βρίσκεται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της αντιπαράθεσης, δεν έχει μετατραπεί στο πρόσωπο που το ευρύ κοινό συνδέει αυτομάτως με το οικονομικό πρόγραμμα του κόμματος και δεν έχει δοκιμαστεί στον βαθμό που απαιτείται στη δημόσια πολιτική αντιπαράθεση της σημερινής περιόδου.
Και εδώ βρίσκεται μια κρίσιμη διαφορά.
Άλλο πράγμα η τεχνοκρατική επάρκεια και άλλο η δυνατότητα ενός στελέχους να μετατρέψει ένα οικονομικό πρόγραμμα σε κατανοητό και πειστικό πολιτικό λόγο.
Ένας πιθανός υπουργός Οικονομικών δεν αρκεί να γνωρίζει τους αριθμούς.
Πρέπει να μπορεί να σταθεί απέναντι στον υπουργό Οικονομικών της κυβέρνησης, να εξηγήσει πώς χρηματοδοτούνται οι προτάσεις του κόμματός του, να απαντήσει για τα πλεονάσματα, το χρέος, τους φόρους, τις δαπάνες και τις επενδύσεις και, τελικά, να πείσει ότι μπορεί να αναλάβει το υπουργείο από την επόμενη ημέρα.
Δεν είναι επικοινωνιακό πρόβλημα
Εδώ βρίσκεται και η ουσία.
Θα ήταν εύκολο να θεωρηθεί ότι η ΕΛΑΣ αντιμετωπίζει απλώς ένα πρόβλημα προβολής στελεχών.
Δεν είναι μόνο αυτό.
Η δυνατότητα ενός κόμματος να παρουσιάζει αναγνωρίσιμη κυβερνητική ομάδα αποτελεί μέρος της ίδιας της πολιτικής του πρότασης.
Ο ψηφοφόρος που εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο κυβερνητικής αλλαγής δεν ψηφίζει μόνο πρωθυπουργό.
Θέλει να ξέρει ποιοι θα βρίσκονται στα κρίσιμα υπουργεία.
Ποιος θα αναλάβει την οικονομία;
Ποιος την εξωτερική πολιτική;
Ποιος την Υγεία;
Ποιος την Παιδεία;
Όσο ένα κόμμα βρίσκεται σε φάση διαμαρτυρίας, αυτά τα ερωτήματα μπορούν να περιμένουν.
Όσο όμως διεκδικεί να εμφανιστεί ως κυβέρνηση εν αναμονή, δεν μπορούν.
Το δίλημμα του Τσίπρα
Ο Αλέξης Τσίπρας βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα ενδιαφέρον πολιτικό δίλημμα.
Μπορεί να συνεχίσει να κρατά το βάρος της οικονομικής αντιπαράθεσης επάνω του, αξιοποιώντας την προσωπική του πολιτική αναγνωρισιμότητα.
Αυτό όμως ενισχύει ταυτόχρονα την εικόνα ενός κόμματος που περιστρέφεται γύρω από τον πρόεδρό του.
Η άλλη επιλογή είναι να αρχίσει να παρουσιάζει σταδιακά την ομάδα που θα μπορούσε να κυβερνήσει μαζί του.
Και εκεί το υπουργείο Οικονομικών αποτελεί ίσως το σημαντικότερο τεστ.
Γιατί αν η ΕΛΑΣ υποστηρίζει ότι υπάρχει διαφορετικός δρόμος για τη φορολογία, τα πλεονάσματα, τις δημόσιες δαπάνες και την ανάπτυξη, κάποια στιγμή θα πρέπει να εμφανιστεί και το πρόσωπο που θα αναλάβει να κάνει αυτόν τον δρόμο οικονομική πολιτική.
Ποιος, λοιπόν;
Αυτό είναι το ερώτημα που παραμένει χωρίς καθαρή απάντηση:
Εάν αύριο ο Αλέξης Τσίπρας κέρδιζε τις εκλογές, ποιον θα έστελνε στο υπουργείο Οικονομικών;
Τον Γιώργο Χουλιαράκη;
Κάποιο άλλο πρόσωπο που βρίσκεται σήμερα στο παρασκήνιο;
Έναν τεχνοκράτη εκτός της σημερινής κομματικής δομής;
Ή ένα πολιτικό στέλεχος που δεν έχει ακόμη εμφανιστεί;
Η απάντηση δεν είναι δευτερεύουσα.
Γιατί όσο ο Τσίπρας μεταφέρει την πολιτική σύγκρουση στο πεδίο της οικονομίας, τόσο περισσότερο θα του ζητείται όχι μόνο να εξηγεί τι θα άλλαζε, αλλά και με ποιους θα το άλλαζε.
Και σήμερα, σε αυτό ακριβώς το σημείο, η ΕΛΑΣ εξακολουθεί να έχει ένα εμφανές κενό.
Για ένα κόμμα που θέλει να κυβερνήσει, το «ποιος θα είναι υπουργός Οικονομικών;» δεν είναι κουτσομπολιό προσώπων. Είναι μέρος της απάντησης στο πολύ μεγαλύτερο ερώτημα: «είστε έτοιμοι να κυβερνήσετε;».
