Ο Τσίπρας χάνει τη δυναμική του; Τα πέντε λάθη που φρενάρουν την επιστροφή του και το ΠΑΣΟΚ που κερδίζει έδαφος

Η προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να επιστρέψει στο επίκεντρο της πολιτικής σκηνής συναντά δυσκολίες. Η ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ, οι εσωτερικές αντιφάσεις, οι ατυχείς δημόσιες τοποθετήσεις και οι αντιπαραθέσεις με άλλες δυνάμεις της αντιπολίτευσης διαμορφώνουν ένα σύνθετο πολιτικό περιβάλλον. Το ερώτημα είναι εάν ο πρώην πρωθυπουργός μπορεί να αποκτήσει ξανά τη δυναμική που κάποτε τον οδήγησε στην εξουσία.

Η επιστροφή που δεν εξελίσσεται όπως αναμενόταν

Η πολιτική επιστροφή του Αλέξη Τσίπρα αποδεικνύεται μια πολύ πιο σύνθετη υπόθεση από όσο ενδεχομένως υπολόγιζαν όσοι θεωρούσαν ότι η προσωπική του αναγνωρισιμότητα θα αρκούσε για να αναδιατάξει τον χώρο της Κεντροαριστεράς.

Στο πολιτικό παρασκήνιο καταγράφεται προβληματισμός για την εκλογική δυναμική που μπορεί να αποκτήσει το εγχείρημα το οποίο συνδέεται με τον πρώην πρωθυπουργό.

Οι εκτιμήσεις περί δημοσκοπικής στασιμότητας, πάντως, χρειάζονται προσοχή, καθώς δεν συνοδεύονται εδώ από συγκεκριμένα, δημοσιοποιημένα στοιχεία ερευνών που να επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα.

Ανεξάρτητα από τους αριθμούς, υπάρχουν πέντε πολιτικοί παράγοντες που αναδεικνύουν τις δυσκολίες της προσπάθειας Τσίπρα.

1. Το ΠΑΣΟΚ διεκδικεί τον χώρο που θέλει να καταλάβει ο Τσίπρας

Το πρώτο πρόβλημα αφορά τον ανταγωνισμό με το ΠΑΣΟΚ.

Η Χαριλάου Τρικούπη επιχειρεί να διευρύνει την επιρροή της πέρα από τις περιοχές όπου παραδοσιακά διατηρεί ισχυρή παρουσία, όπως η Κρήτη, και να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση σε αστικά και λαϊκά εκλογικά ακροατήρια.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται σε πρόσωπα με αναγνωρισιμότητα και τοπικά ερείσματα, όπως η Νίνα Κασιμάτη στη Β΄ Πειραιώς.

Η ουσία είναι ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν διεκδικεί έναν πολιτικά κενό χώρο.

Απέναντί του βρίσκεται ένα ΠΑΣΟΚ με οργανωμένη κομματική δομή, κοινοβουλευτική παρουσία και φιλοδοξία να αποτελέσει τον βασικό εκφραστή της εναλλακτικής πρότασης διακυβέρνησης.

Κάθε βήμα ενίσχυσης του ΠΑΣΟΚ μπορεί να περιορίζει το διαθέσιμο πολιτικό ακροατήριο για μια νέα προσπάθεια υπό τον πρώην πρωθυπουργό.

2. Ένας αναγνωρίσιμος αρχηγός δεν αρκεί για να δημιουργήσει ισχυρό κόμμα

Το δεύτερο ζήτημα αφορά τη στελέχωση και την πολιτική συνοχή.

Ο Αλέξης Τσίπρας διαθέτει αναγνωρισιμότητα που δύσκολα μπορεί να συγκριθεί με εκείνη των περισσότερων προσώπων που εμφανίζονται κοντά του.

Αυτό, όμως, μπορεί να εξελιχθεί σε αδυναμία εάν το πολιτικό εγχείρημα στηρίζεται υπερβολικά στην προσωπική του παρουσία.

Ένας νέος φορέας χρειάζεται στελέχη που να μπορούν να υπερασπιστούν με σαφήνεια τις θέσεις του, να εκπροσωπήσουν διαφορετικούς κοινωνικούς χώρους και να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της δημόσιας πολιτικής αντιπαράθεσης.

Οι διαφορετικές τοποθετήσεις προσώπων που συνδέονται με τον χώρο του Τσίπρα δημιουργούν την εικόνα ότι δεν έχει ακόμη διαμορφωθεί μια απολύτως ενιαία πολιτική γραμμή.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο επικοινωνιακό. Είναι και οργανωτικό.

Για να μετατραπεί η προσωπική δημοφιλία ενός πρώην πρωθυπουργού σε εκλογική δυναμική, απαιτείται μια ομάδα με πολιτικό βάθος, αξιοπιστία και αναγνωρίσιμη παρουσία στην κοινωνία.

3. Οι αντιφάσεις που επιστρέφουν από το παρελθόν

Το τρίτο ζήτημα αφορά τη συνέπεια του πολιτικού λόγου.

Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να παρουσιάσει μια ανανεωμένη πολιτική εικόνα, ωστόσο εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με επιλογές και αντιφάσεις της περιόδου κατά την οποία κυβέρνησε.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η συζήτηση για τη συνεργασία του ΣΥΡΙΖΑ με τους Ανεξάρτητους Έλληνες του Πάνου Καμμένου.

Οποιαδήποτε προσπάθεια να παρουσιαστεί η προηγούμενη κυβερνητική του πορεία ως πλήρως αποκομμένη από συνεργασίες με τη Δεξιά είναι δύσκολο να συμβιβαστεί με το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ συγκυβέρνησε με τους ΑΝΕΛ από το 2015.

Παρόμοια συζήτηση προκαλούν και οι πολιτικές αντιπαραθέσεις γύρω από τις δημόσιες εμφανίσεις με την Κίμπερλι Γκίλφοϊλ.

Στο πολιτικό σχόλιο έχει διατυπωθεί η κριτική ότι ο πρώην πρωθυπουργός επέκρινε κυβερνητικά στελέχη για φωτογραφίες μαζί της, ενώ υπήρξε και δική του κοινή φωτογράφιση.

Η ακριβής αλληλουχία των περιστατικών και το περιεχόμενο των σχετικών δηλώσεων χρειάζονται τεκμηρίωση προτού εξαχθεί οριστικό συμπέρασμα περί προσωπικής αντίφασης.

Το ευρύτερο πολιτικό πρόβλημα, πάντως, παραμένει: κάθε απόπειρα επανατοποθέτησης του Αλέξη Τσίπρα κρίνεται και με βάση το κυβερνητικό του παρελθόν.

4. Η σύγκρουση με τον Ανδρουλάκη και η υπόθεση Καρτερού

Το τέταρτο πρόβλημα αφορά τις σχέσεις με το ΠΑΣΟΚ και προσωπικά με τον Νίκο Ανδρουλάκη.

Οι αιχμηρές δημόσιες παρεμβάσεις του Θανάση Καρτερού εναντίον του προέδρου του ΠΑΣΟΚ έχουν τροφοδοτήσει αντιπαράθεση στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο.

Ιδιαίτερα αρνητικές εντυπώσεις προκάλεσαν οι χαρακτηρισμοί που του αποδίδονται εναντίον του Νίκου Ανδρουλάκη.

Τέτοιες επιθέσεις δυσκολεύουν τη διαμόρφωση κλίματος συνεννόησης ανάμεσα σε πολιτικές δυνάμεις που, παρά τις διαφορές τους, απευθύνονται σε συγγενικά εκλογικά ακροατήρια.

Από την άλλη πλευρά, πρόσωπα όπως ο Γιώργος Σιακαντάρης εμφανίζονται να υποστηρίζουν την ανάγκη πολιτικής συνεργασίας μεταξύ ΠΑΣΟΚ και του χώρου που συνδέεται με τον Αλέξη Τσίπρα.

Έτσι διαμορφώνεται μια εμφανής αντίφαση: ενώ ένα τμήμα του χώρου επιδιώκει συγκλίσεις, άλλες δημόσιες παρεμβάσεις οξύνουν την αντιπαράθεση.

Ο πρώην πρωθυπουργός έχει επιχειρήσει να διαχωρίσει τη δική του στάση από τη λογική της προσωπικής σύγκρουσης με τον Νίκο Ανδρουλάκη.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτής της προσπάθειας εξαρτάται και από τη συνολική δημόσια εικόνα των προσώπων που συνδέονται πολιτικά μαζί του.

5. Ο Τσίπρας δεν έχει πλέον το αντισυστημικό ακροατήριο του 2015

Ίσως η μεγαλύτερη δυσκολία είναι ότι το πολιτικό περιβάλλον έχει αλλάξει ριζικά.

Την περίοδο της ανόδου του, ο Αλέξης Τσίπρας κατάφερε να συγκεντρώσει ψηφοφόρους από διαφορετικές πολιτικές αφετηρίες.

Στον ΣΥΡΙΖΑ κατευθύνθηκαν τότε παραδοσιακοί αριστεροί, κεντροαριστεροί, απογοητευμένοι ψηφοφόροι του ΠΑΣΟΚ, αλλά και πολίτες που αναζητούσαν μια αντισυστημική επιλογή.

Σήμερα, αυτό το ετερόκλητο ακροατήριο δεν υπάρχει με την ίδια μορφή.

Η Συμφωνία των Πρεσπών, οι κυβερνητικές επιλογές της περιόδου 2015–2019 και η μετέπειτα πορεία του ΣΥΡΙΖΑ εξακολουθούν να αποτελούν σημεία πολιτικής αντιπαράθεσης.

Παράλληλα, στα αριστερά του πρώην πρωθυπουργού δραστηριοποιούνται διαφορετικοί πολιτικοί σχηματισμοί.

Το ΚΚΕ, το ΜέΡΑ25 του Γιάνη Βαρουφάκη, η Πλεύση Ελευθερίας της Ζωής Κωνσταντοπούλου και ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικούν, από διαφορετικές θέσεις, τμήματα του εκλογικού σώματος στα οποία θα μπορούσε να απευθυνθεί και μια νέα προσπάθεια Τσίπρα.

Οι μεταξύ τους αντιθέσεις, αλλά και η κριτική που εξακολουθεί να δέχεται ο πρώην πρωθυπουργός για την περίοδο της διακυβέρνησής του, δυσκολεύουν τη δημιουργία ενός ευρύτερου πολιτικού μετώπου.

Και ο Λάκης Λαζόπουλος στο επίκεντρο της συζήτησης

Στο πολιτικό και επικοινωνιακό περιβάλλον του Αλέξη Τσίπρα ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η στάση δημόσιων προσώπων που κατά το παρελθόν είχαν τοποθετηθεί ευνοϊκά απέναντί του.

Ανάμεσά τους βρίσκεται ο Λάκης Λαζόπουλος, ο οποίος την περίοδο της κυβέρνησης Σαμαρά είχε ασκήσει έντονη κριτική στη Νέα Δημοκρατία και είχε εκφραστεί θετικά για τον τότε ανερχόμενο ΣΥΡΙΖΑ.

Σήμερα, σύμφωνα με όσα του αποδίδονται στο πολιτικό παρασκήνιο, εμφανίζεται ιδιαίτερα επικριτικός απέναντι στην προσπάθεια επανατοποθέτησης του Αλέξη Τσίπρα.

Η αναφορά ότι φέρεται να χαρακτήρισε τον Αντώνη Σαμαρά «μοναδική ελπίδα» χρειάζεται επιβεβαίωση από την πρωτογενή δημόσια τοποθέτησή του, καθώς πρόκειται για ισχυρό πολιτικό χαρακτηρισμό.

Ανεξάρτητα από αυτή τη συγκεκριμένη αναφορά, το γεγονός ότι ο Τσίπρας δεν απολαμβάνει πλέον την ίδια υποστήριξη από πρόσωπα που κάποτε τον αντιμετώπιζαν θετικά αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο της μεταβολής του πολιτικού κλίματος.

Το πραγματικό δίλημμα για τον πρώην πρωθυπουργό

Ο Αλέξης Τσίπρας εξακολουθεί να διαθέτει ένα σημαντικό πολιτικό πλεονέκτημα: έχει κυβερνητική εμπειρία, υψηλή αναγνωρισιμότητα και τη δυνατότητα να παρεμβαίνει στον δημόσιο διάλογο.

Αυτά, όμως, δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως μια επιτυχημένη πολιτική επιστροφή.

Για να αποκτήσει δυναμική ένα νέο εγχείρημα, θα χρειαστεί να απαντήσει σε συγκεκριμένα ερωτήματα.

Ποια πολιτική πρόταση διαφοροποιεί τον Τσίπρα από το ΠΑΣΟΚ; Με ποια στελέχη θα επιχειρήσει να την εφαρμόσει; Πώς θα αντιμετωπίσει τις αντιφάσεις του κυβερνητικού του παρελθόντος; Και κυρίως, γιατί να επιστρέψουν σε αυτόν ψηφοφόροι που έχουν ήδη στραφεί σε άλλες επιλογές;

Η απάντηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην προσωπική αναγνωρισιμότητα ή στην προσδοκία ότι η φθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη θα δημιουργήσει από μόνη της ένα νέο εκλογικό ρεύμα.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα του Αλέξη Τσίπρα ίσως δεν είναι ότι έχει χάσει ορισμένους παλιούς υποστηρικτές του. Είναι ότι πρέπει να πείσει ξανά την κοινωνία πως έχει κάτι ουσιαστικά διαφορετικό να προτείνει.

Και αυτή είναι μια πολύ δυσκολότερη πολιτική δοκιμασία από την απλή επιστροφή στο προσκήνιο.