Η ΕΛ.Α.Σ. παραμένει δεύτερη, αλλά η απόσταση από τη Νέα Δημοκρατία και η πίεση του ΠΑΣΟΚ προβληματίζουν – Ο Αλέξης Τσίπρας αναζητά νέα εκλογικά ακροατήρια στο Κέντρο, ενώ ταυτόχρονα επενδύει στην αποκατάσταση των σχέσεων με τα ευρωπαϊκά κέντρα αποφάσεων.
Μια στρατηγική με δύο παράλληλους στόχους φαίνεται να ξεδιπλώνει ο Αλέξης Τσίπρας, καθώς η πολιτική μάχη μπαίνει σταδιακά σε μια πιο απαιτητική περίοδο. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη να διευρύνει την εκλογική επιρροή της ΕΛ.Α.Σ. και να σπάσει τη δημοσκοπική στασιμότητα. Από την άλλη, υπάρχει ήδη η επόμενη ημέρα: η προσπάθεια να οικοδομηθούν εκ νέου δίαυλοι επικοινωνίας και εμπιστοσύνης με τις Βρυξέλλες και τα ευρωπαϊκά κέντρα αποφάσεων.
Στο επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού γνωρίζουν ότι η δεύτερη θέση από μόνη της δεν αρκεί. Η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να εξακολουθεί να προηγείται στη μάχη της αντιπολίτευσης, όμως υπάρχουν δύο στοιχεία που δεν επιτρέπουν εφησυχασμό.
Το πρώτο είναι ότι η απόσταση από τη Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να είναι σημαντική και παραμένει διψήφια. Το δεύτερο —και ίσως πιο άμεσο πολιτικά— είναι ότι το ΠΑΣΟΚ έχει αρχίσει να καλύπτει μέρος της απόστασης και να μετατρέπει ξανά τη δεύτερη θέση σε πραγματικό πεδίο ανταγωνισμού.
Για τον Αλέξη Τσίπρα, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι απλώς να διατηρήσει όσα ήδη διαθέτει. Πρέπει να βρει νέες δεξαμενές ψηφοφόρων.
Και το βλέμμα του στρέφεται πλέον όλο και περισσότερο προς το Κέντρο.
Το δημοσκοπικό «ταβάνι» που πρέπει να σπάσει
Το βασικό πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει η ΕΛ.Α.Σ. είναι ότι, παρά τη σταθερή παρουσία της στη δεύτερη θέση, δεν έχει μέχρι στιγμής καταγραφεί η δημοσκοπική εκτόξευση που θα μπορούσε να αλλάξει συνολικά τους πολιτικούς συσχετισμούς.
Τα ποσοστά της εμφανίζουν αντοχές, αλλά η αντοχή είναι διαφορετικό πράγμα από τη δυναμική.
Για να αποκτήσει πραγματικές πιθανότητες να αμφισβητήσει την πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας, ο Τσίπρας χρειάζεται κάτι περισσότερο από τη συσπείρωση των ψηφοφόρων που ήδη βρίσκονται κοντά του. Χρειάζεται να διευρύνει τα όρια της εκλογικής επιρροής του.
Την ίδια στιγμή, η επαναφορά του ΠΑΣΟΚ στη μάχη περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση. Όσο η Χαριλάου Τρικούπη περιορίζει τη διαφορά, τόσο αυξάνεται η πίεση προς την ΕΛ.Α.Σ., η οποία δεν μπορεί πλέον να θεωρεί δεδομένο ότι η δεύτερη θέση θα παραμείνει ασφαλής μέχρι τις κάλπες.
Έτσι, η ανάγκη για πολιτική διεύρυνση γίνεται επιτακτική.
Η δεξαμενή που βλέπει στο Κέντρο
Η κατεύθυνση που επιλέγεται δεν είναι τυχαία. Στον χώρο της Αριστεράς υπάρχουν πλέον πολλά κόμματα, διαφορετικές πολιτικές εκφράσεις και ισχυρές διαχωριστικές γραμμές. Η συγκεκριμένη εκλογική πίτα είναι σε μεγάλο βαθμό κατακερματισμένη και η δυνατότητα άντλησης πολύ μεγάλων πρόσθετων ποσοστών από εκεί θεωρείται περιορισμένη.
Το πραγματικό πεδίο μάχης βρίσκεται αλλού.
Στο πολιτικό Κέντρο.
Εκεί βρίσκεται μια μεγάλη κατηγορία ψηφοφόρων που δεν αισθάνεται ισχυρούς ιδεολογικούς δεσμούς με ένα συγκεκριμένο κόμμα και μπορεί να μετακινηθεί ανάλογα με τις συνθήκες, τα πρόσωπα και κυρίως την αίσθηση κυβερνητικής αξιοπιστίας που εκπέμπει κάθε πολιτική δύναμη.
Πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για πολίτες που παραδοσιακά επέλεγαν κόμματα εξουσίας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ταυτίζονταν απόλυτα μαζί τους.
Ακριβώς αυτούς θέλει να προσεγγίσει ο Τσίπρας.
Οι αναποφάσιστοι μπορούν να κρίνουν την αναμέτρηση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η δεξαμενή των αναποφάσιστων. Όσο πλησιάζουν οι εκλογές, αυτή η κατηγορία ψηφοφόρων αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία για όλα τα κόμματα που φιλοδοξούν να αλλάξουν τους συσχετισμούς.
Για την ΕΛ.Α.Σ., όμως, η προσέγγισή τους είναι σχεδόν απαραίτητη.
Η λογική είναι απλή: εάν ο Τσίπρας περιοριστεί στα ήδη διαμορφωμένα αριστερά ακροατήρια, οι δυνατότητες σημαντικής εκλογικής ανόδου έχουν συγκεκριμένα όρια. Αντίθετα, μια επιτυχημένη διείσδυση στον μεσαίο χώρο μπορεί να αλλάξει την αριθμητική ολόκληρης της αναμέτρησης.
Για αυτό και αναμένεται η δημόσια εικόνα και η ρητορική του να προσαρμοστούν ακόμη περισσότερο στη συγκεκριμένη στόχευση.
Η προσπάθεια θα είναι να εμφανιστεί όχι μόνο ως ηγέτης ενός συγκεκριμένου πολιτικού χώρου, αλλά ως υποψήφιος πρωθυπουργός με κυβερνητική πρόταση που μπορεί να απευθυνθεί σε ευρύτερα στρώματα της κοινωνίας.
Πρώτα το ΠΑΣΟΚ, μετά η Νέα Δημοκρατία
Υπάρχει, ωστόσο, ένα κρίσιμο ενδιάμεσο βήμα.
Πριν η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρήσει να μετατρέψει την εκλογική αναμέτρηση σε μονομαχία με τη Νέα Δημοκρατία, πρέπει να διασφαλίσει ότι δεν θα χάσει τη δεύτερη θέση από το ΠΑΣΟΚ.
Η δημοσκοπική ανάκαμψη της Χαριλάου Τρικούπη αλλάζει το σκηνικό και υποχρεώνει το επιτελείο Τσίπρα να παρακολουθεί πλέον δύο μέτωπα ταυτόχρονα.
Από τη μία βρίσκεται ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η απόσταση από την κορυφή.
Από την άλλη βρίσκεται ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος επιχειρεί να καλύψει τη διαφορά και να αναδειχθεί ο ίδιος στον βασικό αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας.
Η μάχη για το Κέντρο, συνεπώς, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, επειδή εκεί συναντώνται ουσιαστικά οι εκλογικές στρατηγικές και των τριών.
Ο Τσίπρας κοιτάζει όμως και την επόμενη ημέρα
Υπάρχει και ένα δεύτερο επίπεδο στη στρατηγική του πρώην πρωθυπουργού, το οποίο ξεπερνά την καθημερινή εκλογική αντιπαράθεση.
Οι Βρυξέλλες.
Ο Αλέξης Τσίπρας γνωρίζει από την προηγούμενη κυβερνητική του θητεία πόσο κρίσιμη είναι η σχέση μιας ελληνικής κυβέρνησης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς και τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Οι δύσκολες διαπραγματεύσεις της περιόδου των μνημονίων είχαν αφήσει το αποτύπωμά τους στις σχέσεις του με την ευρωπαϊκή πολιτική και οικονομική ηγεσία.
Τώρα, εφόσον ο ίδιος διεκδικεί ξανά κυβερνητικό ρόλο, η αποκατάσταση σταθερών διαύλων επικοινωνίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Και η προσπάθεια αυτή φαίνεται πως έχει ήδη αρχίσει.
Χουλιαράκης και Κουτεντάκης σε κομβικό ρόλο
Στο συγκεκριμένο εγχείρημα δύο πρόσωπα εμφανίζονται να έχουν ιδιαίτερα σημαντική αποστολή.
Το πρώτο είναι ο Γιώργος Χουλιαράκης, πρώην υπουργός και σήμερα οικονομικός σύμβουλος στην Τράπεζα της Ελλάδος. Διαθέτει εμπειρία από τις δύσκολες ευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις της προηγούμενης δεκαετίας και έχει διατηρήσει επαφές με στελέχη και παράγοντες των ευρωπαϊκών θεσμών.
Το δεύτερο είναι ο Φραγκίσκος Κουτεντάκης, ο οποίος έχει επίσης μακρά εμπειρία σε οικονομικά και θεσμικά ζητήματα και έχει διατελέσει συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή.
Οι δύο τους φέρονται να αποτελούν σημαντικούς διαύλους επικοινωνίας με τις Βρυξέλλες, παρακολουθώντας τις ευρωπαϊκές εξελίξεις και ενημερώνοντας τον Αλέξη Τσίπρα για το κλίμα που διαμορφώνεται.
Η σημασία αυτών των κινήσεων δεν περιορίζεται στην ενημέρωση.
Αφορά και την προσπάθεια να οικοδομηθεί σταδιακά μια νέα σχέση εμπιστοσύνης.
Το μήνυμα που θέλει να εκπέμψει προς την Ευρώπη
Εάν ο Τσίπρας θέλει να εμφανιστεί ξανά ως πραγματικός διεκδικητής της πρωθυπουργίας, γνωρίζει ότι χρειάζεται να εκπέμψει σήμα προβλεψιμότητας και κυβερνητικής αξιοπιστίας και εκτός Ελλάδας.
Η Ευρώπη του 2026 είναι διαφορετική από εκείνη του 2015, όπως διαφορετικές είναι και οι οικονομικές και γεωπολιτικές συνθήκες.
Για τον πρώην πρωθυπουργό, λοιπόν, η επιστροφή στην κορυφή περνά από δύο παράλληλες διαδρομές.
Η πρώτη βρίσκεται μέσα στην Ελλάδα: διεύρυνση προς το Κέντρο, προσέγγιση αναποφάσιστων, διατήρηση της δεύτερης θέσης και σταδιακό κλείσιμο της απόστασης από τη Νέα Δημοκρατία.
Η δεύτερη περνά από την Ευρώπη: αποκατάσταση σχέσεων, δημιουργία σταθερών διαύλων και καλλιέργεια της εικόνας ότι μια ενδεχόμενη νέα κυβέρνηση υπό τον ίδιο δεν θα αποτελούσε παράγοντα αβεβαιότητας.
Ο Τσίπρας, με άλλα λόγια, δεν κοιτάζει μόνο την επόμενη δημοσκόπηση.
Κοιτάζει τις κάλπες, αλλά ταυτόχρονα επιχειρεί να προετοιμάσει και όσα θα μπορούσαν να ακολουθήσουν μετά από αυτές.
Το αν το άνοιγμα στο Κέντρο θα αποδώσει αρκετές νέες ψήφους ώστε να ξεκολλήσει η ΕΛ.Α.Σ. από τα σημερινά της επίπεδα αποτελεί πλέον ένα από τα σημαντικότερα στοιχήματα της στρατηγικής του. Γιατί για να φτάσει στη μάχη με τη Νέα Δημοκρατία, πρέπει πρώτα να απομακρυνθεί ξανά από το ΠΑΣΟΚ.
Και αυτή ίσως αποδειχθεί η πρώτη μεγάλη μάχη πριν από τη μάχη για την κορυφή.
