Σημαντικές αλλαγές στους κανόνες για τη ρύθμιση του ιδιωτικού χρέους και τη λειτουργία των servicersφέρνει πακέτο 16 νέων παρεμβάσεων. Οι οφειλέτες αποκτούν συγκεκριμένες προθεσμίες στις διαπραγματεύσεις, πλαφόν 15% στην προκαταβολή για διμερείς ρυθμίσεις, αυξημένη προστασία όταν εξυπηρετούν κανονικά τη ρύθμισή τους και δικαίωμα πλήρους ενημέρωσης για το χρέος τους, ενώ προβλέπεται ακόμη και αναστολή των τόκων εάν ο πιστωτής καθυστερεί να τους δώσει τα απαραίτητα στοιχεία.
Νέο τοπίο επιχειρείται να διαμορφωθεί στις σχέσεις μεταξύ δανειοληπτών, τραπεζών και εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, με 16 παρεμβάσεις που χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες.
Οι πρώτες οκτώ αφορούν άμεσα την προστασία και τις δυνατότητες των οφειλετών.
Οι υπόλοιπες οκτώ βάζουν αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας, εποπτείας και λογοδοσίας στους servicers.
Για τον πολίτη, όμως, ορισμένες από τις αλλαγές έχουν ιδιαίτερα πρακτική σημασία.
Τέλος στις διαπραγματεύσεις χωρίς χρονικό όριο
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά τις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις.
Δημιουργείται αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία, με συγκεκριμένα στάδια και –κυρίως– δεσμευτικές προθεσμίες.
Ο οφειλέτης θα υποβάλλει την αίτηση μαζί με τον πλήρη φάκελό του και ο πιστωτής θα έχει τρεις μήνες για να απαντήσει.
Θα πρέπει είτε να προτείνει βιώσιμη ρύθμιση είτε να εξηγήσει εγγράφως και τεκμηριωμένα γιατί απορρίπτει το αίτημα.
Στη συνέχεια ο οφειλέτης θα έχει έναν μήνα για να απαντήσει.
Ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να έχει ολοκληρωθεί το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.
Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να μπει τέλος σε διαπραγματεύσεις που μπορούσαν να παραμένουν ανοιχτές για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς οριστική απάντηση.
Πλαφόν 15% στην προκαταβολή
Ακόμη σημαντικότερη για χιλιάδες οφειλέτες είναι η αλλαγή στις προκαταβολές.
Θεσπίζεται για πρώτη φορά ανώτατο όριο 15% της οφειλής στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει ο πιστωτής προκειμένου να προχωρήσει μια απευθείας διμερής ρύθμιση.
Μέχρι σήμερα η προκαταβολή αποτελούσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης και, σύμφωνα με τα στοιχεία που συνοδεύουν τις νέες παρεμβάσεις, υπήρχαν περιπτώσεις στις οποίες οι απαιτήσεις ξεπερνούσαν το 30% και έφταναν ακόμη και το 50%.
Πλέον μπαίνει «ταβάνι» στο 15%.
Για σύγκριση, στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό υπάρχει ήδη πλαφόν 10%.
Τρεις μήνες πριν από πλειστηριασμό πρέπει να υπάρχει πραγματική πρόταση
Αλλάζουν όμως οι κανόνες και πριν από έναν πλειστηριασμό.
Τουλάχιστον τρεις μήνες πριν, ο πιστωτής θα υποχρεούται να υποβάλει πρόταση ρύθμισης.
Και πλέον δεν θα αρκεί μια τυπική πρόταση μόνο και μόνο για να εκπληρωθεί η σχετική υποχρέωση.
Θα πρέπει να είναι κατάλληλη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη με βάση την πραγματική οικονομική κατάσταση του οφειλέτη, τα εισοδήματα και την περιουσία του.
Εφόσον υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο ώστε να μπορεί να επιλέξει ο οφειλέτης.
Και εάν το αίτημα ρύθμισης απορρίπτεται, δεν θα αρκεί ένα απλό «όχι».
Η άρνηση θα πρέπει να είναι έγγραφη και αιτιολογημένη.
Μεγάλη αλλαγή για όποιον πληρώνει κανονικά τη ρύθμισή του
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία του συνεπούς οφειλέτη.
Όσο κάποιος εξυπηρετεί ενεργή ρύθμιση, δεν θα μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού.
Η προστασία επεκτείνεται ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία μία δόση δεν καταβλήθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν έδωσε εγκαίρως στον πολίτη τα στοιχεία που απαιτούνταν για να πραγματοποιήσει την πληρωμή.
Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές:
αν παραβιαστούν αυτοί οι κανόνες, δεν προβλέπεται απλώς μια γενική διοικητική συνέπεια.
Η παράνομη πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη.
Παράλληλα, ο οφειλέτης θα πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις, η ρύθμισή του θα παρατείνεται για πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση και στον πιστωτή θα μπορεί να επιβάλλεται πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ.
Ζητάς να μάθεις τι ακριβώς χρωστάς; 45 ημέρες – αλλιώς σταματούν οι τόκοι
Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα που επιχειρείται να αντιμετωπιστεί αφορά την πλήρη ενημέρωση του οφειλέτη.
Ο πολίτης θα αποκτά ρητό δικαίωμα να ζητά δωρεάν και αναλυτικά:
τις συμβάσεις του και τις τροποποιήσεις τους,
το ιστορικό όλων των καταβολών,
τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου,
το υπόλοιπο κεφαλαίου,
τους τόκους,
τις προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση.
Τα στοιχεία θα πρέπει να του παραδίδονται μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη διαθέσιμα στο σύστημα προσωποποιημένης πληροφόρησης.
Και εδώ προβλέπεται πραγματική συνέπεια για την καθυστέρηση:
εάν ο πιστωτής δεν δώσει τα στοιχεία μέσα στην προθεσμία, αναστέλλεται η τοκοφορία της οφειλής μέχρι να τα χορηγήσει πλήρως.
Φρένο στη διόγκωση των χρεών
Το νέο πλαίσιο επαναφέρει επίσης, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, την προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του νόμου 3259/2004.
Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών προβλέπεται ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή.
Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης θα υποχρεούνται να αναπροσαρμόζουν ανάλογα τις απαιτήσεις τους.
Η λογική της παρέμβασης είναι ότι ένα ληξιπρόθεσμο χρέος δεν μπορεί να διογκώνεται χωρίς όριο μέσω διαρκούς συσσώρευσης τόκων και επιβαρύνσεων.
Πρόσθετη προστασία για οικογένειες παιδιών με αναπηρία
Οι παρεμβάσεις επεκτείνονται και στις οικογένειες με εξαρτώμενα παιδιά με αναπηρία.
Τα δικαιώματα που προβλέπονται για τα άτομα με αναπηρία επεκτείνονται στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων τέκνων με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, με τα σχετικά κριτήρια για τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη.
Και οι servicers μπαίνουν σε στενότερη εποπτεία
Το δεύτερο μισό του πακέτου αφορά ευθέως τις εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων.
Οι servicers θα πρέπει να δημοσιοποιούν περισσότερα στοιχεία για τα οικονομικά μεγέθη και την εταιρική διακυβέρνησή τους, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται και τα αποτελέσματά τους.
Στη δημοσιότητα θα βγαίνουν επίσης στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντιμετωπίζονται.
Παράλληλα, κάθε servicer θα υποβάλλει κάθε χρόνο στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό στρατηγικό σχέδιο διαχείρισης απαιτήσεων.
Σε αυτό θα περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων οι προβλέψεις εισπράξεων, η στρατηγική ανά κατηγορία απαιτήσεων, οι διαθέσιμοι πόροι, το κόστος, οι κίνδυνοι και συγκεκριμένοι δείκτες απόδοσης.
Έλεγχος εκεί όπου υπάρχει εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου
Ακόμη αυστηρότερο γίνεται το πλαίσιο για τιτλοποιήσεις που συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.
Οι servicers που διαχειρίζονται τέτοιες τιτλοποιήσεις θα υπόκεινται σε ετήσιο ανεξάρτητο διαχειριστικό έλεγχο.
Ο έλεγχος θα καλύπτει, μεταξύ άλλων, αμοιβές και έξοδα των εμπλεκομένων, ενώ περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται και η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.
Παράλληλα ενισχύεται το σύστημα κυρώσεων και προβλέπεται η δημοσιοποίησή τους.
Τι πρέπει να κρατήσει ο δανειολήπτης
Αν κάποιος έχει σήμερα «κόκκινο» δάνειο ή βρίσκεται σε διαπραγμάτευση με τράπεζα ή servicer, οι αλλαγές που έχουν τη μεγαλύτερη πρακτική σημασία είναι συγκεκριμένες:
3 μήνες για απάντηση του πιστωτή σε αίτημα διμερούς ρύθμισης.
6 μήνες ως ανώτατη διάρκεια ολόκληρης της διαδικασίας.
15% ανώτατη προκαταβολή για απευθείας διμερή ρύθμιση.
3 μήνες πριν από πλειστηριασμό υποχρεωτική βιώσιμη και τεκμηριωμένη πρόταση.
45 ημέρες για να παραδοθούν στον οφειλέτη τα πλήρη στοιχεία του χρέους – διαφορετικά αναστέλλεται η τοκοφορία.
Και, ίσως το σημαντικότερο, εφόσον κάποιος έχει ενεργή ρύθμιση και την εξυπηρετεί κανονικά, ενισχύεται δραστικά η προστασία του απέναντι σε μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Πρόκειται για ένα πλέγμα παρεμβάσεων που, εφόσον εφαρμοστεί όπως περιγράφεται, αλλάζει αρκετούς από τους σημερινούς κανόνες στις σχέσεις οφειλετών, τραπεζών και servicers.
Το κρίσιμο για τους πολίτες πλέον δεν είναι μόνο τι προβλέπεται στα χαρτιά, αλλά πότε ακριβώς θα τεθούν σε ισχύ οι νέοι κανόνες και πώς θα εφαρμοστούν στην πράξη.
