Σε μία ακόμη παρέμβαση με έντονο πολιτικό περιεχόμενο προχώρησε ο Αντώνης Σαμαράς, περιγράφοντας μια Ελλάδα που εμφανίζει, όπως είπε, «σημάδια παρακμής» και μια κοινωνία κουρασμένη, χωρίς χαμόγελο και χωρίς όραμα. Ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για «απουσία του κράτους», άφησε σαφείς αιχμές για το σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης και ζήτησε να τελειώσει η «σκέτη, ισοπεδωτική διαχείριση».
Νέα πολιτική παρέμβαση, με μηνύματα που ξεπερνούν κατά πολύ το αντικείμενο μιας συζήτησης για την Αθήνα, πραγματοποίησε το απόγευμα της Τρίτης 6 Οκτωβρίου ο Αντώνης Σαμαράς.
Ο πρώην πρωθυπουργός, μιλώντας στο διήμερο συνέδριο της εφημερίδας «Το Βήμα» με τίτλο «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», επέλεξε να περιγράψει με ιδιαίτερα σκοτεινά χρώματα την κατάσταση στην οποία, κατά την άποψή του, βρίσκεται σήμερα η ελληνική κοινωνία.
Και μπορεί να απέφυγε την ονομαστική επίθεση στον Κυριάκο Μητσοτάκη, ωστόσο αρκετές από τις αναφορές του μπορούν να διαβαστούν πολιτικά ως σαφής κριτική απέναντι στο σημερινό μοντέλο διακυβέρνησης.
«Στην Ελλάδα, μαία του σύγχρονου δυτικού πολιτισμού, διαπιστώνω σημάδια παρακμής», ήταν μία από τις χαρακτηριστικότερες αποστροφές του.
«Ο λαός είναι κουρασμένος»
Ο Αντώνης Σαμαράς δεν περιορίστηκε στην κριτική του κράτους. Περιέγραψε μια κοινωνία που, σύμφωνα με τον ίδιο, εμφανίζει πλέον έντονα σημάδια κόπωσης.
«Ο λαός είναι κουρασμένος, το χαμόγελο δεν το βλέπεις συχνά», ανέφερε, συνδέοντας την κοινωνική αυτή κατάσταση με φαινόμενα λεκτικής και φυσικής βίας.
Η εικόνα που παρουσίασε δεν αφορά, όπως υπογράμμισε, μόνο τα μεγάλα αστικά κέντρα.
Αναφέρθηκε με ιδιαίτερη έμφαση στην ελληνική περιφέρεια, μιλώντας για εγκατάλειψη και ερήμωση.
«Δακρύζεις, βλέποντας τα έρημα χωριά της επαρχίας», είπε χαρακτηριστικά.
Ακόμη πιο έντονη ήταν η αναφορά του στη νέα γενιά:
«Βλέπεις, πάνω από όλα, το κενό βλέμμα παιδιών».
Πρόκειται για μια φράση που συμπυκνώνει ίσως περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη το μήνυμα που επιχείρησε να εκπέμψει: ότι το πρόβλημα που διαπιστώνει δεν είναι μόνο οικονομικό ή διαχειριστικό αλλά βαθύτερα κοινωνικό και αξιακό.
«Τροφοδοτείται η εγκατάλειψη με την απουσία του κράτους»
Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα έχει και η επίθεσή του σε μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία, όπως υποστήριξε, το κράτος υποχωρεί επικαλούμενο τους κανόνες της αγοράς.
Ο πρώην πρωθυπουργός μίλησε για «απουσία του κράτους» και για μία «υλιστική και διαχειριστική αντίληψη».
Όπως είπε:
«Τροφοδοτείται η εγκατάλειψη με την απουσία του κράτους και με υλιστική και διαχειριστική αντίληψη, με πρόσχημα τους κανόνες αγοράς».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό ενδιαφέρον λόγω της χρονικής συγκυρίας.
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει το τελευταίο διάστημα πυκνώσει τις δημόσιες παρεμβάσεις του και η κάθε τοποθέτησή του εξετάζεται πλέον και μέσα από το πρίσμα της πολιτικής αντιπαράθεσής του με τη σημερινή κυβέρνηση.
Αυτή τη φορά δεν ανέφερε ονομαστικά τον πρωθυπουργό. Η κριτική του όμως στράφηκε ευθέως σε ένα μοντέλο πολιτικής που, κατά την εκτίμησή του, έχει μετατρέψει τη διακυβέρνηση σε απλή διαχείριση.
«Να τελειώνουμε με τη σκέτη, ισοπεδωτική διαχείριση»
Η πλέον πολιτική ίσως αποστροφή της ομιλίας του ήταν η προτροπή του για επιστροφή των ιδεών και των οραμάτων στην πολιτική.
«Πρέπει να τελειώνουμε με αυτήν τη σκέτη, ισοπεδωτική διαχείριση. Απαιτείται η επιστροφή των ιδεών και των οραμάτων», ανέφερε.
Με τον τρόπο αυτό ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να χαράξει μία σαφή διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην πολιτική ως διαχείριση και στην πολιτική ως σύγκρουση ιδεών, αξιών και διαφορετικών προτάσεων για την κοινωνία.
Προχώρησε μάλιστα ακόμη περισσότερο, προειδοποιώντας ότι εάν συνεχιστεί η κατάσταση που περιγράφει, το πρόβλημα δεν θα αφορά απλώς κάποια συγκεκριμένη πολιτική ηγεσία.
«Αν αυτή η αντίληψη συνεχίσει να τροφοδοτείται, δεν θα αμφισβητηθεί μόνο η ηγεσία, αλλά η πολιτική ξεχωριστά», σημείωσε.
Η αιχμηρή αναφορά στη Θράκη
Αίσθηση προκάλεσε και μία εξαιρετικά σύντομη αλλά σαφώς στοχευμένη αναφορά του στη Θράκη.
Ο Αντώνης Σαμαράς έκανε λόγο για «επικίνδυνο εφησυχασμό» και αμέσως πρόσθεσε:
«Γι’ αυτό θα πω μια λέξη: Θράκη».
Δεν ανέπτυξε περαιτέρω τη συγκεκριμένη αναφορά, ωστόσο η επιλογή του να την εντάξει σε μία ομιλία στην οποία μιλούσε για την εγκατάλειψη της περιφέρειας και την ανάγκη ισχυρής κρατικής παρουσίας της προσδίδει σαφή πολιτική βαρύτητα.
Η Παιδεία και η κρίση συλλογικότητας
Ο πρώην πρωθυπουργός έδωσε ιδιαίτερη έμφαση και στην Παιδεία, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται «ριζική αλλαγή του μοντέλου» της.
Σύμφωνα με τον ίδιο, δεν μπορεί να γίνεται αποδεκτή η έλλειψη γνώσης και μόρφωσης, ούτε να ενισχύεται μία ατομιστική αντίληψη της ζωής εις βάρος της συλλογικότητας.
Μίλησε μάλιστα για μετατροπή των κοινωνικών τάξεων σε «ανώνυμο πλήθος», εντάσσοντας και αυτό το στοιχείο στη συνολικότερη κριτική του για την κατεύθυνση που έχει πάρει η χώρα.
Η παρέμβασή του επομένως δεν περιορίστηκε σε οικονομικούς δείκτες ή στη λειτουργία του κράτους. Επεκτάθηκε στην Παιδεία, στην κοινωνική συνοχή, στην περιφέρεια, στην οικογένεια των αξιών και τελικά στο ίδιο το πολιτικό μοντέλο.
«Δεν τα έκανα όλα σωστά»
Ο Αντώνης Σαμαράς έκανε παράλληλα αναδρομή και στη δική του πρωθυπουργική θητεία.
Δεν επιχείρησε να παρουσιάσει την περίοδο εκείνη ως αλάνθαστη.
«Σε ό,τι με αφορά, ξέρω ότι δεν τα έκανα όλα σωστά, αλίμονο», παραδέχθηκε.
Αμέσως όμως πρόσθεσε ότι προσπάθησε πολύ, σημειώνοντας πως «η υπηρεσία της πατρίδας είναι θέμα συνείδησης».
Και κατέληξε με μία ακόμη φράση με σαφές πολιτικό περιεχόμενο:
«Προτιμώ το κόστος της συνείδησης».
Μία τοποθέτηση που αναπόφευκτα αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον στη σημερινή συγκυρία και στη σχέση του πρώην πρωθυπουργού με τη Νέα Δημοκρατία και την κυβέρνηση.
Η αναφορά στη Μέρκελ
Στην ομιλία του ο Αντώνης Σαμαράς επέστρεψε και στα δύσκολα χρόνια της οικονομικής κρίσης.
Αφηγήθηκε περιστατικά από την περίοδο των μνημονίων και αναφέρθηκε στην τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ.
Σύμφωνα με όσα περιέγραψε, υπήρξε περίπτωση κατά την οποία η Μέρκελ δεν ήθελε να αποδεχθεί ελληνικό αίτημα επειδή στη γερμανική κοινή γνώμη υπήρχε η αντίληψη ότι οι Έλληνες ήταν «τεμπέληδες».
Ο ίδιος απέδωσε αυτή τη στάση σε λαϊκισμό.
Παράλληλα θυμήθηκε στιγμές από τα πρώτα χρόνια της πολιτικής του πορείας, ακόμη και το «κατά λάθος», όπως το περιέγραψε, ντεμπούτο του στη Βουλή και τα συγχαρητήρια που είχε δεχθεί από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή.
Μια παρέμβαση που θα συζητηθεί πολιτικά
Η νέα ομιλία Σαμαρά δύσκολα μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία απλή παρέμβαση κοινωνικού προβληματισμού.
Οι λέξεις που επέλεξε είναι βαριές: «παρακμή», «εγκατάλειψη», «απουσία του κράτους», «κουρασμένος λαός», «ισοπεδωτική διαχείριση», «επικίνδυνος εφησυχασμός».
Και όλες μαζί συγκροτούν μια συνολική κριτική για την πορεία της χώρας.
Ο πρώην πρωθυπουργός δεν ανακοίνωσε κάποια νέα πολιτική κίνηση ούτε αναφέρθηκε ευθέως στα σενάρια που αφορούν τις επόμενες κινήσεις του.
Έκανε όμως κάτι πολιτικά εξίσου σημαντικό: περιέγραψε με σαφήνεια την Ελλάδα που θεωρεί ότι υπάρχει σήμερα και το πολιτικό μοντέλο με το οποίο διαφωνεί.
Και έκλεισε την παρέμβασή του με δύο προτροπές:
«Να μην πιστέψετε ποτέ ότι ο κόσμος θα αλλάξει από εκείνους που φωνάζουν πιο δυνατά και να μη διαπραγματευθείτε ποτέ την αξιοπρέπειά σας».
Σε μια περίοδο κατά την οποία κάθε δημόσια παρέμβασή του τροφοδοτεί τη συζήτηση για το πολιτικό του μέλλον, ο Αντώνης Σαμαράς επέλεξε για ακόμη μία φορά να μιλήσει όχι ως αποστασιοποιημένος πρώην πρωθυπουργός, αλλά ως πολιτικός που δηλώνει παρών στη δημόσια συζήτηση.
