Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υπερασπίζεται τις παρεμβάσεις για τη φοροδιαφυγή και το οργανωμένο έγκλημα, παραθέτοντας μεγάλες υποθέσεις και εντυπωσιακά ποσά. Ποια στοιχεία επιβεβαιώνονται, τι σημαίνουν πραγματικά οι αριθμοί και ποια κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα;
Με μια εκτενή δημόσια παρέμβαση, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης επιχειρεί να απαντήσει στην κριτική ότι η κυβέρνηση αναδεικνύει την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και της παρανομίας επειδή πλησιάζουν οι εκλογές.
Ο ίδιος απορρίπτει αυτή την ερμηνεία, επικαλούμενος ελεγκτικές υποθέσεις από το 2023 και μετά, νομοθετικές πρωτοβουλίες, τη διασύνδεση POS και ταμειακών μηχανών, καθώς και τη δράση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος.
Η βασική του θέση είναι ότι η κυβερνητική προσπάθεια δεν ξεκίνησε τις τελευταίες ημέρες.
Αυτό είναι ένα επιχείρημα που μπορεί να εξεταστεί με συγκεκριμένα στοιχεία. Πράγματι, αρκετές από τις παρεμβάσεις που αναφέρει έχουν προηγηθεί των πρόσφατων αποκαλύψεων.
Όμως το γεγονός ότι έγιναν έλεγχοι και θεσπίστηκαν μέτρα δεν απαντά αυτομάτως σε όλα τα ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της κρατικής εποπτείας.
Πρώτο ερώτημα: Οι μεγάλες υποθέσεις αποδεικνύουν ότι η φοροδιαφυγή περιορίστηκε;
Ο Κωστής Χατζηδάκης παραθέτει υποθέσεις φοροδιαφυγής δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ, μεταξύ των οποίων δραστηριότητες ηλεκτρονικών καταστημάτων, εμπόριο κινητών τηλεφώνων και στοιχηματικές επιχειρήσεις.
Για το 2026 αναφέρει εντοπισμό εικονικών τιμολογίων ύψους 720 εκατομμυρίων ευρώ από 147 επιχειρήσεις, καθώς και κύκλωμα εκατοντάδων προσώπων που συνδέονταν με 380 επιχειρήσεις και χρέη 43 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα μεγέθη αυτά, όπως τα παρουσιάζει, δείχνουν την έκταση των υποθέσεων που ερευνήθηκαν.
Δεν πρέπει, όμως, να συγχέονται διαφορετικές οικονομικές κατηγορίες.
Η ονομαστική αξία εικονικών τιμολογίων δεν ισοδυναμεί με το ποσό του φόρου που χάθηκε.
Ο καταλογισμός ενός προστίμου δεν σημαίνει ότι αυτό εισπράχθηκε.
Και η ανακοίνωση μιας ελεγκτικής υπόθεσης δεν ισοδυναμεί με τελεσίδικη δικαστική απόφαση.
Επομένως, ένας πλήρης απολογισμός οφείλει να περιλαμβάνει όχι μόνο το ύψος των υποθέσεων, αλλά και το ύψος των οριστικών καταλογισμών, τα ποσά που εισπράχθηκαν και τη δικαστική εξέλιξή τους.
Δεύτερο ερώτημα: Η μείωση του κενού ΦΠΑ είναι πραγματική – Αλλά ποιος δικαιούται να πιστωθεί ολόκληρη την πρόοδο;
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης αφορά τη μείωση του κενού ΦΠΑ.
Σύμφωνα με τη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που δημοσιεύθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, το ελληνικό κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ μειώθηκε από 24% το 2019 σε 11,4% το 2023, ενώ η προκαταρκτική εκτίμηση για το 2024 ήταν 9%.
Η βελτίωση είναι σημαντική και δεν μπορεί να αγνοηθεί.
Ωστόσο, η χρονική εξέλιξη των στοιχείων έχει σημασία.
Το κενό ΦΠΑ είχε ήδη μειωθεί αισθητά μέχρι το 2022, πριν από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες του 2023 και την εκτεταμένη εφαρμογή της διασύνδεσης POS με ταμειακές μηχανές.
Συνεπώς, δεν είναι μεθοδολογικά ορθό να αποδίδεται ολόκληρη η μείωση αποκλειστικά στα νεότερα μέτρα.
Η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης, οι ηλεκτρονικές πληρωμές, η οικονομική δραστηριότητα και οι αλλαγές στη φορολογική συμμόρφωση μπορούν να επηρεάζουν το αποτέλεσμα.
Για να αποδειχθεί η συμβολή κάθε παρέμβασης χρειάζεται ειδική αξιολόγηση.
Υπάρχει και ένα δεύτερο στοιχείο: το 2023 το ελληνικό κενό ΦΠΑ παρέμενε υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Άρα, η πρόοδος είναι υπαρκτή, αλλά δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα έχει εξαλειφθεί.
Τρίτο ερώτημα: Τα 2,2 δισεκατομμύρια πρόσθετων εσόδων πώς υπολογίστηκαν;
Ο Κωστής Χατζηδάκης αναφέρει πρόσθετα δημόσια έσοδα ύψους 2,2 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2025 από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα σημαντικό ισχυρισμό, που χρειάζεται σαφή μεθοδολογική τεκμηρίωση.
Ποιο είναι το σημείο αναφοράς του υπολογισμού;
Πώς διαχωρίζεται η επίδραση των μέτρων συμμόρφωσης από την αύξηση των φορολογητέων συναλλαγών;
Ποιο μέρος των πρόσθετων εσόδων αποδίδεται στα POS, ποιο στο myDATA και ποιο σε άλλες παρεμβάσεις;
Χωρίς αυτή την ανάλυση, το ποσό αποτελεί κυβερνητική εκτίμηση αποτελέσματος, όχι ανεξάρτητη απόδειξη της επίδρασης κάθε μέτρου.
Η δημοσιοποίηση της μεθοδολογίας θα επέτρεπε ουσιαστικό έλεγχο και θα ενίσχυε την αξιοπιστία του απολογισμού.
Τέταρτο ερώτημα: Οι 490.000 συνδέσεις POS αρκούν ως απόδειξη επιτυχίας;
Η διασύνδεση των POS με τις ταμειακές μηχανές αποτελεί σημαντική τεχνολογική παρέμβαση.
Περιορίζει συγκεκριμένες δυνατότητες απόκρυψης συναλλαγών και διευκολύνει την ηλεκτρονική παρακολούθηση.
Ωστόσο, η εγκατάσταση ενός συστήματος δεν σημαίνει ότι εξαφανίζεται κάθε μορφή φοροδιαφυγής.
Η φορολογική συμμόρφωση απαιτεί ελέγχους, διασταυρώσεις δεδομένων και αποτελεσματική επιβολή κυρώσεων.
Το κρίσιμο είναι να γνωρίζουμε πόσες παραβάσεις εντοπίστηκαν μέσω της διασύνδεσης, ποια ποσά καταλογίστηκαν και ποια τελικά εισπράχθηκαν.
Αυτά τα στοιχεία θα επέτρεπαν την αξιολόγηση της πραγματικής απόδοσης του μέτρου.
Πέμπτο ερώτημα: Τι σημαίνει ότι εξαρθρώθηκαν 259 εγκληματικές οργανώσεις;
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναφέρει ότι το λεγόμενο «ελληνικό FBI» εξάρθρωσε 259 εγκληματικές οργανώσεις μέσα σε δύο χρόνια.
Ο αριθμός είναι σημαντικός, αλλά χρειάζεται να συνοδεύεται από σαφείς ορισμούς και αποτελέσματα.
Πόσες υποθέσεις οδηγήθηκαν σε δικαστική κρίση;
Πόσες αφορούσαν μεγάλα δίκτυα και πόσες μικρότερες εγκληματικές ομάδες;
Ποια ήταν τα οικονομικά οφέλη που κατασχέθηκαν;
Πόσες από τις σχετικές υποθέσεις συνδέονταν με διαφθορά δημόσιων λειτουργών;
Η αστυνομική εξάρθρωση μιας ομάδας είναι σημαντικό στάδιο της ποινικής διαδικασίας. Δεν ταυτίζεται, όμως, με την οριστική δικαστική καταδίκη των εμπλεκομένων.
Η διάκριση είναι ουσιώδης για την ακριβή ενημέρωση των πολιτών.
Έκτο ερώτημα: Ποια είναι η ευθύνη της κρατικής εποπτείας;
Ο Κωστής Χατζηδάκης επισημαίνει ότι η κυβέρνηση ανέλαβε πρωτοβουλίες κατά της παρανομίας ήδη από το 2023.
Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρεί την ανάγκη να εξεταστεί γιατί ορισμένες μεγάλες υποθέσεις χρειάστηκαν χρόνια για να αποκαλυφθούν.
Όταν ένα κύκλωμα εμφανίζει εκτεταμένη δραστηριότητα, η δημόσια συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην ανακοίνωση της εξάρθρωσής του.
Πρέπει να εξετάζονται επίσης οι μηχανισμοί που επέτρεψαν τη λειτουργία του, τα ενδεχόμενα κενά εποπτείας και οι διαδικασίες που χρειάζονται βελτίωση.
Αυτό δεν συνεπάγεται αυτομάτως ευθύνη συγκεκριμένου κυβερνητικού ή υπηρεσιακού προσώπου.
Σημαίνει, όμως, ότι η αξιολόγηση της κρατικής αποτελεσματικότητας πρέπει να περιλαμβάνει τόσο την καταστολή όσο και την πρόληψη.
Έβδομο ερώτημα: Η κριτική της αντιπολίτευσης ακυρώνει τις κυβερνητικές ευθύνες;
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης υποστηρίζει ότι η αντιπολίτευση καταψήφισε πολλές από τις νομοθετικές πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής.
Πρόκειται για πολιτικό ισχυρισμό που χρειάζεται εξέταση ανά νομοσχέδιο και ανά διάταξη.
Η καταψήφιση ενός νομοσχεδίου δεν σημαίνει υποχρεωτικά αντίθεση σε κάθε μέτρο που περιλαμβάνει.
Αντίστοιχα, η υπερψήφιση ενός νόμου δεν αποδεικνύει ότι αυτός εφαρμόστηκε αποτελεσματικά.
Για μια ουσιαστική σύγκριση απαιτούνται τα πρακτικά των ψηφοφοριών, οι συγκεκριμένες τροπολογίες και οι αιτιολογημένες θέσεις των κομμάτων.
Η αντιπαράθεση για το ποιος ψήφισε τι δεν πρέπει να υποκαθιστά τον έλεγχο του αποτελέσματος.
Όγδοο ερώτημα: Γιατί συνδέονται τόσο διαφορετικά ζητήματα σε έναν απολογισμό;
Η ανάρτηση περιλαμβάνει τη φοροδιαφυγή, το λαθρεμπόριο καυσίμων, τις παράνομες κατασκευές στις παραλίες, τη χειραγώγηση αθλητικών αγώνων και τη μεταφορά αρμοδιοτήτων των Πολεοδομιών.
Όλα συνδέονται με την ανάγκη νομιμότητας και αποτελεσματικής κρατικής λειτουργίας.
Δεν αποτελούν, όμως, ενιαίο πεδίο πολιτικής.
Κάθε τομέας έχει διαφορετικούς μηχανισμούς ελέγχου, διαφορετικές αρμόδιες αρχές και διαφορετικούς δείκτες αποτελεσματικότητας.
Η παράθεση πολλών πρωτοβουλιών δείχνει εύρος κυβερνητικής δραστηριότητας.
Δεν επιτρέπει από μόνη της να εξαχθεί ένα συνολικό συμπέρασμα για την αντιμετώπιση της παρανομίας σε κάθε τομέα.
Το συμπέρασμα: Η νομιμότητα δεν αποδεικνύεται μόνο με ανακοινώσεις
Ο Κωστής Χατζηδάκης έχει δίκιο σε ένα συγκεκριμένο πραγματικό σημείο: οι παρεμβάσεις για τη φορολογική συμμόρφωση δεν ξεκίνησαν όλες τις τελευταίες ημέρες.
Η μείωση του κενού ΦΠΑ είναι επίσης μετρήσιμη και σημαντική εξέλιξη.
Αυτά, όμως, δεν εξαντλούν την αξιολόγηση της κυβερνητικής πολιτικής.
Ο αριθμός των υποθέσεων που αποκαλύπτονται δεν δείχνει μόνο την ελεγκτική δραστηριότητα. Δημιουργεί και την ανάγκη να εξεταστεί το μέγεθος των παραβατικών πρακτικών που εξακολουθούν να υφίστανται.
Οι καταλογισμοί χρειάζονται στοιχεία είσπραξης.
Οι αστυνομικές επιχειρήσεις χρειάζονται παρακολούθηση της δικαστικής εξέλιξης.
Οι νέες τεχνολογίες χρειάζονται αξιολόγηση της πραγματικής τους απόδοσης.
Και οι κυβερνητικές ανακοινώσεις χρειάζονται διαφάνεια στη μεθοδολογία των αριθμών.
Η ουσιαστική λογοδοσία δεν περιορίζεται στο ερώτημα αν έγιναν παρεμβάσεις.
Επεκτείνεται στο πόσο αποτελεσματικές αποδείχθηκαν, ποια προβλήματα παραμένουν και πώς διασφαλίζεται ότι οι ίδιοι μηχανισμοί παρανομίας δεν θα επανεμφανιστούν.
Αυτός είναι ο έλεγχος που απαιτείται για κάθε κυβέρνηση, ανεξάρτητα από το πόσο κοντά βρίσκονται οι εκλογές.
