Μία εβδομάδα μετά τη ΔΕΘ, ο Κωστής Χατζηδάκης κάνει το πρώτο κυβερνητικό «ταμείο» και καταλήγει σε πέντε συμπεράσματα.
Ας κάνουμε λοιπόν κι εμείς το ίδιο.
Όχι με «καταστροφολογία», όπως αρέσκεται να χαρακτηρίζει κάθε σκληρή κριτική η κυβέρνηση. Ούτε όμως με την αυτονόητη παραδοχή ότι επειδή ένα πακέτο είναι κοστολογημένο, είναι και επαρκές.
Γιατί πίσω από τα πέντε συμπεράσματα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης υπάρχουν πέντε πολύ συγκεκριμένα ερωτήματα.
Και αυτά είναι ίσως σημαντικότερα.
1. «Επιλέξαμε τον δρόμο της σοβαρότητας»
Ο Κωστής Χατζηδάκης παρουσιάζει το πακέτο των 2,2 δισ. ευρώ ως απόδειξη δημοσιονομικής υπευθυνότητας.
Εδώ πρέπει να είμαστε δίκαιοι.
Ναι, υπάρχουν ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.
Ναι, καμία κυβέρνηση δεν μπορεί να μοιράζει απεριόριστα χρήματα.
Ναι, το πακέτο που παρουσιάστηκε είναι κοστολογημένο.
Αλλά από πότε η δημοσιονομική σοβαρότητα ταυτίζεται με την κοινωνική αποτελεσματικότητα;
Το ερώτημα δεν είναι μόνο:
«Πόσα αντέχει να δώσει ο προϋπολογισμός;»
Είναι και:
«Αυτά που δίνει αλλάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα του πολίτη;»
Γιατί μπορεί ένα μέτρο να είναι απολύτως κοστολογημένο και ταυτόχρονα ανεπαρκές απέναντι στην πραγματικότητα που βιώνει ένα νοικοκυριό.
Και αυτή η πραγματικότητα έχει όνομα:
ακρίβεια.
Η τελευταία διαθέσιμη Metron Analysis πριν από τη ΔΕΘ κατέγραφε την ακρίβεια ως σημαντικότερο πρόβλημα για το 50% των πολιτών, ενώ μόλις 15% δήλωνε ότι βρίσκεται σε καλύτερη προσωπική κατάσταση από έναν χρόνο πριν και 45% σε χειρότερη.
Αυτή είναι η πραγματική βάση πάνω στην οποία πρέπει να κριθούν τα μέτρα.
Όχι απέναντι στις υποσχέσεις της αντιπολίτευσης.
Απέναντι στον λογαριασμό του σούπερ μάρκετ.
2. «Μειώνουμε φόρους και αυξάνονται τα έσοδα»
Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα κυβερνητική αφήγηση.
Ο Χατζηδάκης λέει ότι έχουν μειωθεί 91 φόροι και εισφορές και ότι τα αυξημένα δημόσια έσοδα προέρχονται από την ανάπτυξη και τον περιορισμό της φοροδιαφυγής.
Το πρώτο σκέλος είναι πράγματι επίσημο κυβερνητικό στοιχείο: μέχρι την άνοιξη του 2027 η κυβέρνηση υπολογίζει 91 μειώσεις φόρων και εισφορών, με εκτιμώμενο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 10 δισ. ευρώ.
Μόνο που υπάρχει και η άλλη μισή εικόνα.
Τα φορολογικά έσοδα συνεχίζουν να αυξάνονται.
Μέχρι τον Ιούλιο του 2026, εξαιρώντας συγκεκριμένα έκτακτα ποσά, βρίσκονταν περίπου 990 εκατ. ευρώ πάνω από τον στόχο.
Και ξέρουμε επίσης ότι σημαντικό μέρος της αύξησης των κρατικών εσόδων τα τελευταία χρόνια συνδέεται με τον ΦΠΑ.
Γιατί;
Διότι όταν αυξάνεται η τιμή ενός προϊόντος, αυξάνεται σε απόλυτους αριθμούς και ο ΦΠΑ που εισπράττει το κράτος.
Αν κάτι κοστίζει 100 ευρώ και μετά κοστίζει 120, ο ίδιος φορολογικός συντελεστής αποδίδει περισσότερα ευρώ στο Δημόσιο.
Αυτό δεν είναι ιδεολογία.
Είναι αριθμητική.
Μάλιστα, στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2026 η προβλεπόμενη αύξηση των φορολογικών εσόδων αποδιδόταν όχι μόνο στην ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, αλλά επίσης στην κατανάλωση και στις ανατιμήσεις. Τα έσοδα από ΦΠΑ προβλέπονταν αυξημένα κατά περίπου 1,6 δισ. ευρώ.
Άρα το «παράδοξο» δεν είναι τόσο παράδοξο.
Μπορείς να μειώνεις ορισμένους φόρους και ταυτόχρονα να εισπράττεις περισσότερα συνολικά.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι:
ποιος πληρώνει τελικά περισσότερα, ποιος λιγότερα και από ποιους φόρους προέρχεται η αύξηση των εσόδων;
3. «Όσο ανεβαίνει η οικονομία, διευρύνεται η κοινωνική πολιτική»
Σωστό ως οικονομική αρχή.
Αλλά τότε πρέπει να θέσουμε το επόμενο ερώτημα:
Γιατί ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας δεν αισθάνεται αυτή την άνοδο;
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό πρόβλημα της κυβέρνησης.
Δεν αμφισβητείται ότι η ελληνική οικονομία έχει αναπτυχθεί.
Δεν αμφισβητείται ότι η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια.
Δεν αμφισβητείται ότι η χώρα έχει βελτιώσει αρκετούς μακροοικονομικούς δείκτες.
Αλλά ο πολίτης δεν ζει μέσα σε πίνακες του υπουργείου Οικονομικών.
Ζει με το διαθέσιμο εισόδημά του.
Με το ενοίκιο.
Με το ρεύμα.
Με τα τρόφιμα.
Με τη βενζίνη.
Με τις υπηρεσίες.
Και εκεί κρίνεται εάν το περίφημο «μέρισμα ανάπτυξης» έχει πραγματικά φτάσει στην κοινωνία.
Η ανάπτυξη που καταγράφεται στους εθνικούς λογαριασμούς αλλά δεν γίνεται αισθητή στο διαθέσιμο εισόδημα μεγάλου μέρους των πολιτών μπορεί να είναι οικονομικό επίτευγμα.
Πολιτικά όμως παραμένει πρόβλημα.
4. «Ελλάδα 2030»
Ο Χατζηδάκης μιλά για παραγωγικότερη οικονομία, αποτελεσματικότερο κράτος, περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους, στήριξη οικογενειών και ισχυρότερη χώρα.
Ποιος θα διαφωνήσει;
Το πρόβλημα είναι ότι βρισκόμαστε στο 2026.
Η Νέα Δημοκρατία κυβερνά από το 2019.
Άρα το πολιτικό ερώτημα δεν μπορεί να είναι μόνο τι θα κάνει μέχρι το 2030.
Πρέπει να είναι και:
Τι δεν κατάφερε να κάνει από το 2019 μέχρι σήμερα;
Γιατί μετά από επτά χρόνια διακυβέρνησης, μια κυβέρνηση δεν μπορεί να παρουσιάζεται αποκλειστικά ως φορέας του καινούργιου.
Έχει ήδη ιστορία.
Έχει επιτυχίες.
Έχει όμως και αποτυχίες.
Έχει επιλογές που κρίθηκαν στην πράξη.
Και ο ψηφοφόρος δικαιούται να αξιολογήσει και τα δύο.
Η «Ελλάδα του 2030» λοιπόν έχει νόημα μόνο εφόσον συνοδεύεται από έναν ειλικρινή απολογισμό της Ελλάδας του 2019–2026.
5. «Η μόνη λύση είναι η αυτοδυναμία»
Και φτάνουμε στο πιο καθαρά πολιτικό σημείο.
Ο Χατζηδάκης υποστηρίζει ότι, επειδή τα κόμματα της αντιπολίτευσης δεν μπορούν να συνεργαστούν μεταξύ τους, η Νέα Δημοκρατία αποτελεί τη μοναδική εγγύηση σταθερότητας.
Εδώ όμως υπάρχει ένα σοβαρό λογικό άλμα.
Από το:
«η αντιπολίτευση είναι κατακερματισμένη»
δεν προκύπτει αυτομάτως:
«άρα η Νέα Δημοκρατία δικαιούται αυτοδυναμία».
Την αυτοδυναμία δεν την απονέμει η αδυναμία των αντιπάλων.
Την απονέμουν οι ψηφοφόροι.
Και μέχρι στιγμής οι δημοσκοπήσεις έχουν δείξει επανειλημμένα ότι η ΝΔ, παρότι προηγείται καθαρά, βρίσκεται μακριά από το επίπεδο που θα της εξασφάλιζε άνετη αυτοδυναμία. Σε μέτρηση της Metron Analysis τον Ιούνιο η εκτίμηση ψήφου ήταν 30,4%, με εκτίμηση 120 εδρών.
Άρα το πραγματικό πολιτικό ερώτημα είναι διαφορετικό:
Γιατί, εάν η κυβέρνηση θεωρεί ότι η οικονομία πηγαίνει τόσο καλά, η ανεργία έχει μειωθεί, οι φόροι μειώνονται, το κράτος εκσυγχρονίζεται και η χώρα έχει ισχυροποιηθεί, ένα μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων που της έδωσαν 40,56% το 2023 δεν δηλώνει σήμερα ότι θα την ξαναψηφίσει;
Αυτό είναι το ερώτημα που δεν απαντιέται με την επίκληση του «πετροπόλεμου» της αντιπολίτευσης.
Το πραγματικό «ταμείο» της ΔΕΘ
Σε ένα πράγμα ο Κωστής Χατζηδάκης έχει απόλυτο δίκιο.
Το πραγματικό ταμείο δεν θα γίνει από τα χειροκροτήματα.
Θα γίνει όταν ο πολίτης δει τι έμεινε στην τσέπη του.
Ας κρατήσουμε λοιπόν ακριβώς αυτό.
Όχι πόσα δισεκατομμύρια ανακοινώθηκαν.
Πόσα ευρώ έμειναν στο τέλος του μήνα.
Όχι πόσοι φόροι καταγράφονται ως μειωμένοι.
Πόσο είναι συνολικά το πραγματικό βάρος που σηκώνει το νοικοκυριό.
Όχι πόσο αυξήθηκε το ΑΕΠ.
Πόσο αυξήθηκε η πραγματική αγοραστική δύναμη.
Όχι πόσο αδύναμη είναι η αντιπολίτευση.
Πόσο ισχυρή εμπιστοσύνη εξακολουθεί να έχει η κυβέρνηση μέσα στην κοινωνία.
Και τελικά όχι πόσο ωραία ακούγεται η «Ελλάδα του 2030».
Αλλά πόσο καλύτερη έγινε η ζωή του πολίτη στην Ελλάδα του 2026.
Γιατί ο Κωστής Χατζηδάκης έχει δίκιο:
ήρθε η ώρα να κάνουμε ταμείο.
Μόνο που στο πραγματικό ταμείο δεν μπαίνουν τα κυβερνητικά συνθήματα.
Μπαίνουν οι αποδείξεις.
