Υπάρχει μια φράση του Αντιδημάρχου Καθημερινότητας του Δήμου Αργοστολίου Σπύρου Σαμούρη που, αν οι αριθμοί που παρέθεσε αποτυπώνουν πράγματι την οικονομική πραγματικότητα του Δήμου, περιγράφει ίσως καλύτερα από οτιδήποτε άλλο ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της ελληνικής Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
«Όταν παίρνεις 70 χιλιάρικα και χαλάς 300, είσαι ο μεγάλος κουβάς».
Μπορεί να μην αποτελεί οικονομικό όρο.
Είναι όμως εξαιρετικά παραστατική περιγραφή.
Γιατί πίσω από τα περίπου 73.000 ευρώ που, σύμφωνα με τον Αντιδήμαρχο, διατίθενται ετησίως για επισκευές και συντηρήσεις σχολικών κτιρίων στον Δήμο Αργοστολίου, βρίσκεται ένα πολύ μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα:
Μπορεί το κεντρικό κράτος να μεταφέρει συνεχώς αρμοδιότητες και ευθύνες στους Δήμους χωρίς να τους εξασφαλίζει τα χρήματα που πραγματικά απαιτούνται για να τις ασκήσουν;
Και ακόμη περισσότερο:
Μπορούμε μετά να κατηγορούμε αποκλειστικά τους Δήμους επειδή δεν καταφέρνουν να κάνουν όλα όσα τους ζητάμε;
Γιατί κάποια στιγμή πρέπει να σταματήσουμε να συζητάμε μόνο για το τελευταίο σκαλοπάτι της διοίκησης.
Και να κοιτάξουμε λίγο ψηλότερα.
73.000 ευρώ: Ας καταλάβουμε τι σημαίνει ο αριθμός
Ας πάρουμε ως βάση όσα δήλωσε ο Σπύρος Σαμούρης.
Περίπου 73.000 ευρώ τον χρόνο για συντηρήσεις και επισκευές σχολικών εγκαταστάσεων.
Με αυτά τα χρήματα υπάρχουν σχολικές στέγες.
Ηλεκτρολογικά.
Φθορές.
Προαύλια.
Αθλητικοί χώροι.
Μπασκέτες.
Μικρές και μεγαλύτερες επισκευές.
Και φυσικά υπάρχουν παλιά σχολικά κτίρια που δεν δημιουργήθηκαν χθες και κουβαλούν ανάγκες πολλών ετών.
Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος οικονομολόγος για να αντιληφθεί το πρόβλημα.
Τι ακριβώς προλαβαίνεις να κάνεις με 73.000 ευρώ;
Και κυρίως τι δεν προλαβαίνεις;
Το πιο αποκαλυπτικό είναι το «70 παίρνουμε, 300 ξοδεύουμε»
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας του προβλήματος.
Ο Αντιδήμαρχος υποστηρίζει ότι ενώ ο Δήμος λαμβάνει περίπου 70–73 χιλιάδες ευρώ για τη συγκεκριμένη ανάγκη, οι πραγματικές δαπάνες μπορούν να φτάσουν περίπου τις 300.000 ευρώ.
Αν αυτή η σχέση αποτυπώνει τα πραγματικά μεγέθη, τότε έχουμε ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό.
Περίπου 230.000 ευρώ πρέπει να βρεθούν από αλλού.
Από πού;
Από τον δημοτικό προϋπολογισμό.
Δηλαδή από χρήματα τα οποία διαφορετικά θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε άλλες ανάγκες του Δήμου.
Και εδώ αρχίζει ο φαύλος κύκλος.
Γιατί ο ίδιος δημότης πληρώνει τελικά το κενό
Το κράτος λέει στον Δήμο:
«Έχεις αυτή την αρμοδιότητα».
Ο Δήμος απαντά:
«Χρειάζομαι Χ χρήματα».
Το κράτος διαθέτει ένα μέρος.
Και το υπόλοιπο;
Ο Δήμος πρέπει να το βρει.
Αλλά ο Δήμος δεν διαθέτει κάποιο μαγικό ταμείο.
Τα χρήματα που θα βάλει επιπλέον στα σχολεία θα λείψουν από κάπου αλλού.
Από κοινόχρηστους χώρους.
Από δρόμους.
Από συντηρήσεις.
Από αθλητικές εγκαταστάσεις.
Από κοινωνικές δράσεις.
Από άλλες ανάγκες καθημερινότητας.
Και μετά ο ίδιος δημότης θα ρωτήσει:
«Γιατί δεν κάνατε αυτό;»
Και πολλές φορές η πραγματική απάντηση είναι:
«Γιατί τα χρήματα που έπρεπε να πάνε εκεί χρειάστηκε να τα βάλουμε κάπου αλλού».
Και εδώ ο Σαμούρης δεν λέει κάτι που ακούγεται μόνο στο Αργοστόλι
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.
Θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι πρόκειται για τη γνωστή αντιπαράθεση ενός Δήμου με την κυβέρνηση.
Μόνο που το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης δεν το θέτει μόνο ο Δήμος Αργοστολίου.
Το θέτει θεσμικά η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας.
Η ΚΕΔΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει επαρκή χρηματοδότηση των Δήμων για τις αρμοδιότητες που ασκούν, περισσότερο προσωπικό, αναβάθμιση των σχολικών μονάδων και ειδική υποστήριξη μικρών, ορεινών και νησιωτικών Δήμων.
Και το 2026 πήγε ένα βήμα παραπέρα.
Οι Δήμοι λένε ότι χρειάζονται 5,5 δισ. ευρώ
Τον Ιούλιο του 2026, ο πρόεδρος της ΚΕΔΕ Λάζαρος Κυρίζογλου παρουσίασε τα συμπεράσματα μελέτης που εκπονήθηκε σε συνεργασία με την ΕΕΤΑΑ για το πραγματικό κόστος άσκησης των αρμοδιοτήτων των Δήμων.
Το συμπέρασμα που παρουσίασε ήταν εντυπωσιακό:
οι Δήμοι χρειάζονται περίπου 5,5 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως για να καλύπτουν το πραγματικό κόστος λειτουργίας τους χωρίς να «μπαίνουν μέσα».
Άρα η συζήτηση αποκτά διαφορετική διάσταση.
Δεν έχουμε έναν Αντιδήμαρχο του Αργοστολίου που απλώς παραπονιέται ότι θέλει περισσότερα χρήματα.
Έχουμε ένα πανελλαδικό, θεσμικά καταγεγραμμένο πρόβλημα της Αυτοδιοίκησης.
Ναι, η κυβέρνηση αύξησε τους ΚΑΠ – αλλά ακόμη και η ΚΕΔΕ λέει ότι δεν αρκεί
Εδώ χρειάζεται να είμαστε δίκαιοι.
Οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι αυξήθηκαν για το 2026.
Σύμφωνα με την ΚΕΔΕ, η μηνιαία χρηματοδότηση αυξήθηκε από 156 εκατ. σε 164 εκατ. ευρώ.
Περίπου 5%.
Αυτό είναι θετικό.
Αλλά η ίδια η ΚΕΔΕ χαρακτήρισε την αύξηση ανεπαρκή σε σχέση με τις αυξημένες οικονομικές ανάγκες των ΟΤΑ.
Αυτό είναι το σημείο που δεν πρέπει να χαθεί.
Το ερώτημα δεν είναι αν δίνονται περισσότερα χρήματα από πέρυσι.
Το ερώτημα είναι:
αν τα χρήματα που δίνονται αντιστοιχούν στο κόστος των υποχρεώσεων που έχεις αναθέσει στους Δήμους.
Γιατί αν μια αρμοδιότητα κοστίζει 100 και εσύ από 40 δώσεις 45, πράγματι αύξησες τη χρηματοδότηση.
Το πρόβλημα όμως παραμένει.
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να έχει και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο
Εδώ βρίσκεται η πολιτική ευθύνη.
Δεν μπορεί το κεντρικό κράτος να μεταφέρει την καθημερινή διαχείριση στους Δήμους και ταυτόχρονα να κρατά συγκεντρωμένο το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δυνατότητας.
Δεν μπορεί να απαιτεί ασφαλή σχολεία χωρίς να εξασφαλίζει επαρκή χρηματοδότηση για τις επισκευές τους.
Δεν μπορεί να ζητά σύγχρονες εγκαταστάσεις και μετά ο Δήμος να αναγκάζεται να καλύπτει από ίδιους πόρους πολλαπλάσιο ποσό από εκείνο που λαμβάνει.
Αυτό δεν είναι πραγματική αποκέντρωση.
Είναι αποκέντρωση της ευθύνης χωρίς αντίστοιχη αποκέντρωση των πόρων.
Και υπάρχει τεράστια διαφορά.
Γιατί την πολιτική φθορά την εισπράττει ο Δήμαρχος
Αυτό είναι ίσως το πιο βολικό στοιχείο του συστήματος για την εκάστοτε κεντρική εξουσία.
Όταν χαλάσει κάτι στο σχολείο του παιδιού σου, ποιον βλέπεις;
Τον Δήμο.
Όταν χρειάζεται βάψιμο;
Τον Δήμο.
Όταν υπάρχει πρόβλημα στο προαύλιο;
Τον Δήμο.
Όταν μια μπασκέτα χρειάζεται επισκευή;
Τον Δήμο.
Όταν υπάρχει πρόβλημα σε μια σχολική στέγη;
Πάλι τον Δήμο.
Ο πολίτης δεν γνωρίζει —και δεν είναι υποχρεωμένος να γνωρίζει— ποιος ΚΑΠ χρηματοδότησε τι, ποια κρατική επιχορήγηση αποδόθηκε, πόσα χρήματα προβλέφθηκαν και πόσο πραγματικά κόστισε η εργασία.
Βλέπει το πρόβλημα.
Και μπροστά του έχει τον Δήμαρχο.
Άρα η πολιτική ευθύνη κατεβαίνει προς τα κάτω πολύ ευκολότερα από ό,τι κατεβαίνουν τα χρήματα.
Αυτό είναι το μεγάλο παράδοξο της Αυτοδιοίκησης
Η κυβέρνηση μπορεί να πει:
«Τα σχολικά κτίρια είναι αρμοδιότητα των Δήμων».
Τυπικά σωστό.
Αλλά η επόμενη ερώτηση είναι αναπόφευκτη:
Με ποιους πόρους;
Γιατί η αρμοδιότητα δεν είναι μια γραμμή μέσα σε έναν νόμο.
Κοστίζει.
Χρειάζεται μηχανικούς.
Χρειάζεται ηλεκτρολόγους.
Χρειάζεται υλικά.
Χρειάζεται συνεργεία.
Χρειάζεται εργολάβους.
Χρειάζεται συντήρηση.
Χρειάζεται χρήματα.
Και όταν το πραγματικό κόστος είναι πολλαπλάσιο της ειδικής χρηματοδότησης που λαμβάνει ένας Δήμος, τότε κάποιος πρέπει να καλύψει τη διαφορά.
Το κράτος οφείλει να χρηματοδοτεί τις αρμοδιότητες που μεταφέρει
Και αυτό δεν είναι μια παράλογη απαίτηση των Δημάρχων.
Είναι η ίδια η λογική των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων.
Η νομοθετική βάση των ΚΑΠ προβλέπει πόρους για την κάλυψη του κόστους υπηρεσιών και αρμοδιοτήτων που έχουν μεταβιβαστεί στην Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Επομένως, το πολιτικό ερώτημα είναι απολύτως θεμιτό:
Καλύπτουν σήμερα οι πόροι το πραγματικό κόστος;
Η ΚΕΔΕ απαντά ουσιαστικά:
όχι.
Και οι αριθμοί που δίνει ο Σπύρος Σαμούρης για τον Δήμο Αργοστολίου αποτελούν ένα τοπικό παράδειγμα αυτού του ευρύτερου προβλήματος.
Και ειδικά στα σχολεία δεν χωρούν λογιστικά παιχνίδια
Εδώ δεν μιλάμε για μια δευτερεύουσα δημοτική δραστηριότητα.
Μιλάμε για παιδιά.
Ο ίδιος ο Σαμούρης αναγνωρίζει ότι ακόμη υπάρχουν παιδιά που στεγάζονται σε λυόμενες αίθουσες και σε συνθήκες που χαρακτηρίζει απαράδεκτες για το 2026.
Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.
Και δεν μπορεί να λυθεί με 73.000 ευρώ.
Χρειάζονται επενδύσεις.
Χρειάζονται έργα.
Χρειάζεται προγραμματισμός.
Χρειάζεται χρηματοδότηση.
Το γεγονός ότι υπάρχουν ειδικά χρηματοδοτικά προγράμματα για επισκευές και συντηρήσεις σχολικών κτιρίων είναι θετικό και πρέπει να αξιοποιούνται. Το Υπουργείο Εσωτερικών εξακολουθεί να διαθέτει σχετική χρηματοδοτική πρόσκληση για σχολικά κτίρια και αύλειους χώρους.
Αλλά τα έκτακτα ή ειδικά προγράμματα δεν μπορούν να υποκαθιστούν μια σταθερή και επαρκή χρηματοδότηση της καθημερινής συντήρησης.
Ο Δήμος Αργοστολίου πρέπει επίσης να λογοδοτεί
Και εδώ χρειάζεται μια απαραίτητη διευκρίνιση.
Το γεγονός ότι θεωρούμε ανεπαρκή την κρατική χρηματοδότηση δεν σημαίνει ότι ο Δήμος αποκτά λευκή επιταγή.
Κάθε ευρώ πρέπει να ελέγχεται.
Πρέπει να υπάρχουν προτεραιότητες.
Πρέπει να υπάρχει σωστή κατανομή.
Πρέπει να αξιοποιούνται τα χρηματοδοτικά προγράμματα.
Πρέπει να γίνεται έγκαιρη συντήρηση ώστε μια μικρή ζημιά των 5.000 ευρώ να μη μετατρέπεται ύστερα από τρία χρόνια σε επισκευή 50.000 ευρώ.
Και ο Δήμος πρέπει να λογοδοτεί για όλα αυτά.
Αλλά πρέπει να λογοδοτεί για αυτά που πραγματικά εξαρτώνται από εκείνον.
Δεν μπορεί να του ζητάμε να κάνει δουλειά των 300.000 ευρώ και μετά να προσποιούμαστε ότι τα 73.000 ευρώ είναι επαρκής χρηματοδότηση.
Και εδώ επιστρέφουμε στη φράση «ο μεγάλος κουβάς»
Γιατί τελικά αυτή η φράση περιγράφει πολύ καλά τι συμβαίνει.
Ο Δήμος λειτουργεί ως ο τελευταίος κουβάς μέσα στον οποίο πέφτουν όλες οι ανάγκες της καθημερινότητας.
Δεν φτάνουν τα χρήματα για τα σχολεία;
Βάλε από τον Δήμο.
Χρειάζεται μια επιπλέον επισκευή;
Βάλε από τον Δήμο.
Χρειάζεται παρέμβαση που δεν είχε προβλεφθεί;
Βάλε από τον Δήμο.
Μόνο που ο κουβάς δεν είναι απύθμενος.
Και κάθε επιπλέον ευρώ που πέφτει εκεί έχει αφαιρεθεί από μια άλλη δημοτική ανάγκη.
Η κυβέρνηση πρέπει να κάνει μια καθαρή επιλογή
Υπάρχουν δύο έντιμες πολιτικές επιλογές.
Η πρώτη:
Το κράτος κρατά περισσότερες αρμοδιότητες και αναλαμβάνει το αντίστοιχο κόστος.
Η δεύτερη:
Δίνει τις αρμοδιότητες στους Δήμους και τους δίνει τους πραγματικούς πόρους που απαιτούνται για να τις ασκήσουν.
Αυτό που δεν είναι έντιμο είναι μια τρίτη λύση:
δίνω την αρμοδιότητα στον Δήμο, δεν του δίνω επαρκείς πόρους και μετά τον αφήνω να εισπράττει όλη την κοινωνική δυσαρέσκεια επειδή δεν μπορεί να ανταποκριθεί.
Αυτό είναι το πρόβλημα.
Και δεν αφορά μόνο το Αργοστόλι.
Αφορά ολόκληρη την ελληνική Αυτοδιοίκηση.
Οι νησιωτικοί Δήμοι έχουν ακόμη μεγαλύτερο πρόβλημα
Στην Κεφαλονιά υπάρχει και μια πρόσθετη παράμετρος.
Νησιωτικότητα.
Μεταφορικό κόστος.
Μεγάλες αποστάσεις.
Διασπορά οικισμών και σχολικών εγκαταστάσεων.
Αυξημένο κόστος υλικών και εργασιών.
Διαφορετικές ανάγκες από έναν συμπαγή αστικό Δήμο της ηπειρωτικής Ελλάδας.
Δεν είναι τυχαίο ότι η ίδια η ΚΕΔΕ ζητά ειδικό πρόγραμμα υποστήριξης για μικρούς, ορεινούς και νησιωτικούς Δήμους.
Άρα δεν μπορεί η χρηματοδότηση να αντιμετωπίζεται μόνο μέσα από ψυχρούς οριζόντιους αριθμούς.
Πρέπει να λαμβάνει υπόψη και το πραγματικό κόστος παροχής υπηρεσιών σε κάθε περιοχή.
Το πρώτο κουδούνι κρύβει πίσω του έναν ολόκληρο μηχανισμό
Αύριο ο μαθητής θα μπει στο σχολείο.
Θα δει καθαρό το προαύλιο.
Θα δει κομμένο το χορτάρι.
Θα παίξει στην μπασκέτα.
Θα μπει σε μια αίθουσα όπου διορθώθηκε μια ηλεκτρολογική βλάβη.
Μπορεί να επισκευάστηκε μια στέγη.
Να αντικαταστάθηκε κάτι που είχε χαλάσει.
Όλα αυτά μοιάζουν αυτονόητα.
Δεν είναι.
Κάποιος τα πληρώνει.
Και όταν η κρατική χρηματοδότηση δεν επαρκεί, τη διαφορά την καλύπτει ο δημοτικός προϋπολογισμός.
Άρα, τελικά, πάλι η τοπική κοινωνία.
Ας αποδίδουμε λοιπόν την ευθύνη εκεί όπου πραγματικά βρίσκεται
Αν ο Δήμος δεν αξιοποιεί τα χρήματα που έχει, να τον καταγγείλουμε.
Αν καθυστερεί έργα, να τον ελέγξουμε.
Αν κάνει λάθος προτεραιότητες, να του ασκήσουμε σκληρή κριτική.
Αν σπαταλά χρήματα, να ζητήσουμε λογαριασμό.
Αλλά αν το κράτος δίνει μια αρμοδιότητα χωρίς την αντίστοιχη χρηματοδότηση, η ευθύνη δεν μπορεί να φορτώνεται ολόκληρη στον Δήμο.
Γιατί τότε κάνουμε ακριβώς το ίδιο λάθος που έχουμε επισημάνει και σε άλλες περιπτώσεις:
κατηγορούμε αυτόν που βρίσκεται πιο κοντά μας αντί για εκείνον που έχει την πραγματική ευθύνη.
Τα 73.000 ευρώ είναι τελικά ένας πολύ μεγαλύτερος αριθμός
Δεν είναι μόνο το ποσό.
Είναι το σύμβολο μιας στρεβλής σχέσης μεταξύ κεντρικού κράτους και Αυτοδιοίκησης.
Το κράτος νομοθετεί.
Μεταφέρει αρμοδιότητες.
Θέτει προδιαγραφές.
Απαιτεί υπηρεσίες.
Και ο Δήμος πρέπει να βρει ανθρώπους, υλικά και χρήματα για να τις υλοποιήσει.
Όταν όμως φτάσει ο λογαριασμός, η χρηματοδότηση πολλές φορές δεν ακολουθεί το πραγματικό κόστος.
Και μετά όλοι απορούν γιατί οι Δήμοι διαμαρτύρονται.
Δεν χρειάζεται να συμφωνήσει κανείς πολιτικά με τον Σπύρο Σαμούρη για να καταλάβει το πρόβλημα.
Αρκεί να κοιτάξει τους αριθμούς που παρουσίασε.
73.000 ευρώ χρηματοδότηση.
Περίπου 300.000 ευρώ πραγματική δαπάνη, σύμφωνα με τον ίδιο.
Αν αυτοί οι αριθμοί επιβεβαιώνονται από τα οικονομικά στοιχεία του Δήμου, τότε η κυβέρνηση οφείλει μια απάντηση.
Όχι μόνο στον Θεόφιλο Μιχαλάτο.
Όχι μόνο στον Σπύρο Σαμούρη.
Αλλά στους γονείς και στα παιδιά του Δήμου Αργοστολίου.
Γιατί το ερώτημα είναι εξαιρετικά απλό:
Θέλουμε οι Δήμοι να έχουν την ευθύνη για τα σχολεία;
Ωραία.
Τότε πρέπει να έχουν και τα χρήματα για να τα συντηρούν.
Διαφορετικά, δεν μιλάμε για πραγματική αποκέντρωση.
Μιλάμε για μεταφορά της ευθύνης προς τα κάτω και διατήρηση του λογαριασμού προς τα πάνω.
Και κάποια στιγμή αυτό πρέπει να αλλάξει.
