Οι δημοτικές εκλογές του 2028 μοιάζουν ακόμη μακρινές.
Στην πραγματικότητα όμως το παιχνίδι μόλις άλλαξε.
Και άλλαξε ριζικά.
Ο ν. 5314/2026 – Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Α΄103 στις 29 Ιουνίου 2026 και ήδη εφαρμόζεται, αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο θα εκλέγονται δήμαρχοι και περιφερειάρχες.
Η σημαντικότερη αλλαγή είναι απλή:
Τέλος η δεύτερη Κυριακή.
Οι αυτοδιοικητικές εκλογές θα κρίνονται πλέον σε έναν γύρο.
Και αυτό για την Κεφαλονιά μπορεί να αλλάξει ολόκληρο τον πολιτικό χάρτη.
Πώς λειτουργεί το νέο σύστημα
Το σύστημα έχει δύο στάδια.
Εάν ένας συνδυασμός συγκεντρώσει τουλάχιστον 42% + μία ψήφο, κερδίζει απευθείας.
Εάν κανείς δεν περάσει το 42%, τότε ενεργοποιείται η λεγόμενη εναλλακτική ψήφος.
Οι ψηφοφόροι των συνδυασμών που θα καταλάβουν από την τρίτη θέση και κάτω μπορούν να έχουν δηλώσει ποιον από τους δύο πρώτους προτιμούν ως εναλλακτική επιλογή. Αυτές οι ψήφοι προστίθενται στους δύο επικρατέστερους και δήμαρχος εκλέγεται εκείνος που συγκεντρώνει τελικά τις περισσότερες.
Πρόκειται ουσιαστικά για έναν δεύτερο γύρο μέσα στον πρώτο.
Μόνο που υπάρχει μία τεράστια διαφορά.
Οι συμμαχίες δεν θα σχηματίζονται πλέον μέσα στην εβδομάδα μεταξύ πρώτης και δεύτερης Κυριακής.
Θα πρέπει να έχουν διαμορφωθεί πολιτικά πριν ανοίξουν οι κάλπες.
Γιατί αυτό αλλάζει την Κεφαλονιά
Αρκεί να κοιτάξουμε τα αποτελέσματα του 2023.
Στον Δήμο Αργοστολίου ο Θεόφιλος Μιχαλάτος εξελέγη με 44,57% και 5.552 ψήφους.
Η «Ισχυρή Κεφαλονιά» βρέθηκε δεύτερη με 25,26%, ενώ ακολούθησαν άλλοι τρεις συνδυασμοί με 14,66%, 9,31% και 6,19%.
Με το νέο σύστημα, εάν επαναλαμβανόταν ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα, ο Θεόφιλος Μιχαλάτος θα είχε και πάλι εκλεγεί απευθείας.
Γιατί;
Επειδή το 44,57% βρίσκεται πάνω από το νέο όριο του 42%.
Και εδώ εμφανίζεται το πρώτο μεγάλο πολιτικό συμπέρασμα:
Το νέο σύστημα ευνοεί ιδιαίτερα έναν εν ενεργεία δήμαρχο που διαθέτει συμπαγή εκλογική βάση πάνω ή κοντά στο 42%.
Τι σημαίνει αυτό για τον Θεόφιλο Μιχαλάτο
Εφόσον φυσικά είναι εκ νέου υποψήφιος το 2028, ο Θεόφιλος Μιχαλάτος ξεκινά θεωρητικά από μια ενδιαφέρουσα θέση.
Δεν χρειάζεται 50%.
Δεν χρειάζεται δεύτερη Κυριακή.
Χρειάζεται 42% + μία ψήφο.
Και το 2023 είχε 44,57%.
Αυτό δεν σημαίνει φυσικά ότι το αποτέλεσμα του 2028 είναι προδιαγεγραμμένο. Πέντε χρόνια στην Αυτοδιοίκηση είναι πολιτική αιωνιότητα.
Σημαίνει όμως ότι η στρατηγική αλλάζει.
Ο στόχος μιας ισχυρής δημοτικής αρχής δεν είναι πλέον κατ’ ανάγκη να κυριαρχήσει απόλυτα.
Είναι να κρατήσει έναν σκληρό πυρήνα λίγο πάνω από το 42%.
Το μεγάλο πρόβλημα της αντιπολίτευσης
Εδώ βρίσκεται η άλλη όψη.
Το 2023 στον Δήμο Αργοστολίου υπήρχαν πέντε συνδυασμοί.
Αν το 2028 υπάρξει ξανά πολυδιάσπαση της αντιπολίτευσης, ο εν ενεργεία δήμαρχος μπορεί θεωρητικά να κερδίσει χωρίς να χρειαστεί καν η διαδικασία των εναλλακτικών ψήφων.
Άρα η νέα νομοθεσία ασκεί τεράστια πίεση στις αντιπολιτευόμενες δυνάμεις:
ή συνεργάζονται νωρίς ή κινδυνεύουν να χάσουν πριν καν αρχίσει η δεύτερη φάση της καταμέτρησης.
Η εποχή κατά την οποία τέσσερις υποψήφιοι μπορούσαν να κατέβουν ξεχωριστά την πρώτη Κυριακή και μετά να διαπραγματευτούν πολιτική στήριξη για τη δεύτερη τελειώνει.
Και η «Ισχυρή Κεφαλονιά»;
Για την «Ισχυρή Κεφαλονιά» το δίλημμα γίνεται ακόμη πιο καθαρό.
Το 25,26% του 2023 απείχε σημαντικά από το 42%.
Συνεπώς, εάν οι συσχετισμοί έμεναν περίπου ίδιοι, η απλή συσπείρωση της δικής της εκλογικής βάσης δεν θα αρκούσε.
Θα χρειαζόταν είτε σημαντική διεύρυνση είτε συνεργασίες με τμήματα των υπόλοιπων αντιπολιτευτικών δυνάμεων.
Και αυτές οι συνεργασίες θα πρέπει πλέον να είναι πολύ πιο ξεκάθαρες πριν από τις εκλογές.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο πολιτικό αποτέλεσμα του νέου νόμου.
Στο Ληξούρι η εικόνα είναι διαφορετική
Στον Δήμο Ληξουρίου ο Γιώργος Κατσιβέλης είχε κερδίσει το 2023 με 48,88%, λαμβάνοντας 2.242 από τα 4.587 έγκυρα ψηφοδέλτια. Η Λαϊκή Συσπείρωση είχε 27,25% και το «Πάλλης Ξεκίνημα» 23,87%.
Με τους κανόνες του 2028, ένα τέτοιο ποσοστό θα έδινε άμεση νίκη με μεγάλη άνεση.
Επομένως και στο Ληξούρι το νέο σύστημα θεωρητικά ευνοεί έναν εν ενεργεία δήμαρχο που μπορεί να διατηρήσει υψηλή συσπείρωση.
Όμως υπάρχει και εδώ η άλλη πλευρά:
εάν ο πρώτος πέσει κάτω από 42%, τότε οι δεύτερες επιλογές των ψηφοφόρων του τρίτου συνδυασμού μπορεί να κρίνουν ολόκληρο τον Δήμο.
Ξαφνικά λοιπόν ο τρίτος δεν είναι αδιάφορος.
Μπορεί να γίνει ο πραγματικός ρυθμιστής.
Στη Σάμη ακόμη πιο ενδιαφέρον
Στον Δήμο Σάμης ο Παναγής Δρακουλόγκωνας είχε φτάσει το 2023 στο 49,89%.
Και εδώ, εφόσον διατηρούνταν ανάλογη εκλογική δύναμη, το 42% δεν θα αποτελούσε πρόβλημα.
Όμως στους μικρότερους δήμους οι προσωπικές σχέσεις, οι τοπικές συμμαχίες και οι μετακινήσεις ακόμη και μερικών εκατοντάδων ψηφοφόρων μπορούν να ανατρέψουν πολύ ευκολότερα τους συσχετισμούς.
Γι’ αυτό η εναλλακτική ψήφος μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά σημαντική.
Υπάρχει και μία δεύτερη επανάσταση: ηλεκτρονική ψήφος
Ο νέος Κώδικας προβλέπει επίσης ειδικούς εκλογικούς καταλόγους ηλεκτρονικής ψήφου, ειδική εφαρμογή εγγραφής των εκλογέων και διαδικασία διεξαγωγής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Οι σχετικές προβλέψεις βρίσκονται στα άρθρα 38-40 και 66-67 του νέου Κώδικα.
Για έναν νησιωτικό νομό όπως η Κεφαλονιά αυτό μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία.
Γιατί υπάρχει μεγάλος αριθμός δημοτών που ζει στην Αθήνα, στην Πάτρα, σε άλλες περιοχές της Ελλάδας ή στο εξωτερικό και η φυσική μετάβαση στο νησί αποκλειστικά για τις δημοτικές εκλογές λειτουργούσε μέχρι σήμερα αποτρεπτικά.
Εφόσον η ηλεκτρονική διαδικασία εφαρμοστεί στην πράξη με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, μπορεί να αλλάξει και τη σύνθεση του πραγματικού εκλογικού σώματος.
Το 42% αλλάζει και την προεκλογική εκστρατεία
Μέχρι σήμερα ένας υποψήφιος μπορούσε να σκέφτεται:
«Αρκεί να περάσω στον δεύτερο γύρο».
Αυτό πλέον δεν αρκεί.
Γιατί αν ο πρώτος φτάσει στο 42%, δεν υπάρχει δεύτερος γύρος.
Άρα ο δεύτερος υποψήφιος πρέπει να εμποδίσει τον πρώτο να περάσει το 42% και ταυτόχρονα να δημιουργήσει τέτοιες πολιτικές σχέσεις ώστε να συγκεντρώσει τις περισσότερες εναλλακτικές ψήφους.
Και αυτό αλλάζει ακόμη και τον τόνο της αντιπαράθεσης.
Ο τρίτος και ο τέταρτος υποψήφιος δεν είναι απλώς αντίπαλοι.
Οι ψηφοφόροι τους μπορεί να είναι αυτοί που θα σε κάνουν δήμαρχο.
Υπάρχει όμως και μια σημαντική λεπτομέρεια στις έδρες
Ο νόμος εξακολουθεί να δίνει ισχυρή πλειοψηφία στον νικητή.
Κατά κανόνα, όταν ο επιτυχών συνδυασμός έχει έως 60%, εκλέγει τα 3/5 των εδρών του συμβουλίου.
Υπάρχει όμως ειδική πρόβλεψη όταν η τελική επικράτηση έχει προκύψει με τη βοήθεια των εναλλακτικών ψήφων και το σχετικό ποσοστό βρίσκεται έως το 42%: τότε μειώνονται ορισμένες έδρες του νικητή και ενισχύονται οι επιλαχόντες συνδυασμοί.
Άρα ο νομοθέτης επιχειρεί να συνδυάσει κυβερνησιμότητα με κάποια αναλογικότερη εκπροσώπηση όταν ο νικητής δεν διαθέτει εξαρχής ισχυρό ποσοστό πρώτης επιλογής.
Ποιον ευνοεί τελικά;
Αν προσπαθήσουμε να δούμε ψυχρά το σύστημα, υπάρχουν τρεις κατηγορίες που κερδίζουν.
Πρώτον, οι ισχυροί εν ενεργεία δήμαρχοι, εφόσον μπορούν να διατηρούν ποσοστό γύρω ή πάνω από 42%.
Δεύτερον, οι υποψήφιοι που έχουν χαμηλή αρνητική ψήφο. Δηλαδή μπορεί να μην αποτελούν την πρώτη επιλογή όλων, αλλά να είναι αποδεκτοί ως δεύτερη επιλογή από πολλούς.
Και τρίτον, οι παρατάξεις που μπορούν να οικοδομήσουν συμμαχίες πριν από τις κάλπες.
Ποιος χάνει;
Η κατακερματισμένη αντιπολίτευση.
Το 2028 αρχίζει πολύ νωρίτερα
Γι’ αυτό οι επόμενες δημοτικές εκλογές στην Κεφαλονιά πιθανότατα δεν θα κριθούν τους τελευταίους δύο μήνες της προεκλογικής περιόδου.
Θα κριθούν πολύ νωρίτερα.
Στις συνεργασίες.
Στα πρόσωπα.
Στις συμμαχίες.
Στο ποιος μπορεί να περάσει το 42%.
Και κυρίως στο ποιος μπορεί να πείσει ακόμη και εκείνον που δεν τον έχει πρώτη επιλογή, να τον βάλει δεύτερη.
Ο νέος νόμος μετατρέπει έτσι τις εκλογές του 2028 σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό παιχνίδι.
Και με βάση τα αποτελέσματα του 2023, ένα πρώτο συμπέρασμα ήδη μπορεί να εξαχθεί:
στο Αργοστόλι, στο Ληξούρι και στη Σάμη οι σημερινοί δήμαρχοι είχαν όλοι ποσοστά πάνω από το νέο όριο του 42%.
Αυτό τους δίνει ένα σημαντικό θεωρητικό πλεονέκτημα εκκίνησης.
Δεν τους εξασφαλίζει όμως τίποτα.
Γιατί μέχρι το 2028 θα κριθούν για το έργο τους.
Και τότε, για πρώτη φορά, οι Κεφαλονίτες δεν θα αποφασίζουν μόνο ποιον θέλουν για δήμαρχο.
Μπορεί να αποφασίζουν ταυτόχρονα και ποιον προτιμούν εάν η πρώτη τους επιλογή δεν μπορέσει να κερδίσει.
Και αυτή η μικρή αλλαγή πάνω στο ψηφοδέλτιο μπορεί τελικά να αποδειχθεί η μεγαλύτερη αλλαγή απ’ όλες.
